Ako je neko naivno verovao da će političke promjene u Crnoj Gori i rotacije na vlasti promijeniti osnovne ekonomske tokove i prekinuti višedecenijske monotone monopole, najnoviji posao u Budvi dođe kao brzo i otrežnjujuće hlađenje.
Odluka opštinskih vlasti u Budvi da poslove sanacije ključnih gradskih saobraćajnica — Jadranske magistrale, te ulica Žrtava fašizma i Kanjoša Macedonovića — povjeri kompaniji „Bemax”, vrijedna impresivnih sedam miliona eura (sa PDV-om), potvrdila je ono što građani već godinama gorko konstatuju: vlast se mijenja, ali građevinski favoriti ostaju večni.
Od „partijske mašinerije” do „jedinog kvalifikovanog ponuđača”
Godinama su predstavnici nekadašnje opozicije, a današnje vlasti, izgrađivali svoj politički narativ upravo na kritikovanju i osporavanju poslova koje je dobijala pomenuta kompanija, označavajući je kao direktni produkt i logističko krilo bivšeg režima. Međutim, kada izborne kampanje utihnu i kada se otvori gradska kasa, pragmatizam i javne nabavke preuzimaju volan.
Gradonačelnik Budve, Nikola Jovanović, stavio je potpis na odluku kojom se sedam miliona eura novca svih građana preusmjerava na račun građevinskog giganta. Formalno-pravno, sve je vjerovatno „po zakonu” i na predlog Komisije za sprovođenje javnih nabavki. Ali suštinski i politički — poruka je jasna.
Paradoks crnogorske tranzicije:
Oštar politički diskurs na govornicama i na društvenim mrežama završava se tamo gdje počinju tenderi. Kada dođe vrijeme za milionske projekte, institucionalni sistem se iznova oslanja na iste igrače.
Zašto sistem ne mijenja navike?
Razloga za ovakav rasplet ima nekoliko, ali nijedan ne ide u prilog pričama o „korjenitim reformama”:
Građevinski monopol i kapaciteti: „Bemax” poseduje operativne i logističke kapacitete koje malo koja domaća firma može da prati, što im omogućava da na tenderima lako ispunjavaju uslove koji su za druge nedostižni.
Kriterijumi javnih nabavki: Zakon o javnim nabavkama često favorizuje najkrupnije sisteme, dok lokalna administracija ide linijom manjeg otpora — birajući izvođače za koje vjeruje da projekat mogu završiti u roku, bez obzira na politički prtljag.
Izostanak alternative: Bivša opozicija godinama je obećavala razbijanje monopolskih struktura i podsticanje konkurencije. Realnost pokazuje da nikakva ozbiljna alternativa nije izgrađena, niti je sistem reformisan tako da otvori vrata novim podizvođačima i kompanijama.
Zaključak: Retorika za narod, milioni za provjerene igrače
Priča o sanaciji budvanskih ulica samo je još jedan lakmus papir crnogorske političke stvarnosti. Građani dobijaju spektakularna saopštenja, međusobne optužbe političara za korupciju i promenu vlasti, ali kada se podvuče crta — kapitalni budžeti i dalje teku utabanim stazama.
Dok god budžetski milioni budu završavali u rukama istih tajkuna i kompanija bez obzira na to ko sjedi u fotelji predsjednika opštine ili Vlade, priče o „novoj eri” ostajaće samo prazno slovo na papiru. Vlast se u Crnoj Gori možda promijenila, ali sistem poslovanja očigledno funkcioniše po besprekorno prepisanom, starom receptu.
Plac neocetnika sto blavor Carevic nije dobio posao.