ZAŠTITA ŽIVOTA PATRIJARHA PORFIRIJA I SPREČAVANJE OBRASCA KOJI SE VEĆ DVA PUTA ZAVRŠIO TRAGEDIJOM

Piše: Aleksandar Đurđev, predsjednik Srpske lige

U ovom trenutku u Srbiji se ne postavlja pitanje tumačenja jednog skandaloznog teksta, niti pitanje medijske slobode. Postavlja se pitanje bezbjednosti patrijarha srpskog Porfirija.

Tekst objavljen kao udarna vijest na portalima koje finansijski podržavaju zapadne vlade nije problem zbog stava koji iznosi, već zbog konteksta koji stvara. Dovođenje njegove svetosti patrijarha srpskog Porfirija, kao i njegovih najbližih saradnika, sveštenika, đakona i mirjana, u narativ koji uključuje kriminalne strukture, strane uticaje i bezbjednosne rizike predstavlja opasno pozicioniranje. Ne zato što nešto dokazuje, već zato što nešto priprema. Upravo tu leži suština problema.

Jer u istoriji srpskog naroda, udar na Crkvu nikada nije počinjao silom. Počinjao je pričom.

Kada je patrijarh srpski Lukijan Bogdanović nestao 1913. godine, a potom pronađen обезglavljen u rijeci u Austriji, zvanična verzija nikada nije uvjerila srpsku javnost. Ono što je ostalo jeste uvjerenje da je uklanjanje poglavara srpske Crkve bilo dio šireg plana destabilizacije srpskog naroda uoči Prvog svjetskog rata. Istorija koja je uslijedila dala je tom uvjerenju dodatnu težinu.

Kada je patrijarh srpski Vikentije II iznenada i pod sumnjivim okolnostima preminuo 1958. godine, u uslovima pritiska tadašnje vlasti nije bilo ni istrage koja bi umirila javnost, ni objašnjenja koje bi otklonilo sumnje. Ostala je činjenica da je Crkva u tom periodu bila pod snažnim pokušajem kontrole, a da je njen poglavar umro u trenutku kada tu kontrolu nije bilo moguće uspostaviti.

Ova dva događaja povezuje jedna stvar – poglavar srpske Crkve postaje meta onda kada se priprema širi pritisak na srpski narod. Zato ovo nije istorija. Ovo je upozorenje.

Dodatnu težinu čitavoj situaciji daje činjenica da se sve ovo dešava u trenutku kada se u regionu već govori o koordinisanim operacijama. Zoltan Kovač, jedan od najbližih saradnika Viktora Orbana, iznio je javno saopštenje nakon sjednice Savjeta za nacionalnu bezbjednost Mađarske.

U tom saopštenju govori se o „neviđenoj obavještajnoj operaciji“ koja traje mjesecima, koja uključuje strane službe, medijske aktere i mreže u više država i čiji se efekti već vide u javnom prostoru.

Zoltan Kovač je državni sekretar za međunarodne komunikacije i zvanični portparol Vlade Mađarske. Blizak je saradnik Viktora Orbana i jedan od glavnih ljudi zaduženih za komunikaciju politike Mađarske prema inostranstvu. Dugo je u vrhu državne strukture i ima značajan uticaj na oblikovanje političkih i medijskih narativa. Njegove izjave često dolaze nakon institucionalnih sastanaka i odražavaju stavove državnog vrha, a ne lično mišljenje. Upravo zato njegova upozorenja o bezbjednosnim i obavještajnim pitanjima imaju ozbiljnu političku težinu.

Kada se ovakva izjava stavi u kontekst onoga što se dešava u Srbiji, pitanje više nije da li postoji veza, već da li postoji svijest. Jer mehanizam je isti – prvo narativ, zatim pritisak, pa onda tragične posljedice.

Zato se ovim putem obraćamo Vladi Republike Srbije i svim nadležnim organima. Ovo nije situacija u kojoj se čeka. Ovo je situacija u kojoj se djeluje.

Zahtijeva se hitna i ozbiljna procjena bezbjednosne ugroženosti patrijarha srpskog Porfirija, pojačana fizička i operativna zaštita, zaštita njegovih najbližih saradnika, sveštenika, đakona i aktivnih mirjana, kao i uključivanje svih bezbjednosnih struktura u preventivno djelovanje.

Jer u ovakvim situacijama propust nije neutralna stvar. Propust je odluka.

Srpski narod je već dva puta u istoriji gledao kako se stvara ambijent u kojem poglavar Crkve postaje meta. Prvi put završeno je tragedijom. Drugi put sumnjom koja nikada nije otklonjena.

Danas smo u trećem trenutku. Razlika je samo u tome da li ćemo ovog puta prepoznati obrazac ili ćemo ga ponovo ignorisati.

Zato ovo nije apel. Ovo je upozorenje. I pitanje koje ostaje da visi u vazduhu – da li će država reagovati na vrijeme ili će ponovo reagovati tek nakon posljedica?

(Mišljenja i stavovi iz rubrici Kolumne/Drugi pišu nisu nužno stavovi redakcije Borbe)