Simptomi koji prate svrab u plućima zavise od uzroka i mogu uključivati kašalj, kratak dah, zviždanje pri disanju i, u nekim slučajevima, ozbiljne alergijske reakcije.
Neophodno je posjetiti ljekara ako se svrab u plućima pojavi sa otežanim disanjem, kako bi se utvrdio pravi uzrok i preduzelo odgovarajuće liječenje. Svrab je iritantan osjećaj koji tjera da se odmah počeše dio tijela koji je pogođen. Obično je to koža na rukama, vratu ili nogama, ali koža nije jedini dio tijela koji može da svrbi. Nekada se svrab osjeti i u plućima, a stručnjaci objašnjavaju da je to najvjerovatnije zbog upale i iritacije.
Najvjerovatniji uzroci su alergije, astma, zagađenje i drugi iritansi u vazduhu ili neka vrsta infekcije.
Svrab u plućima nije medicinska dijagnoza ili čak termin koji bi ljekar vjerovatno koristio – kaže dr Tanja Lejdlou, vanredni profesor medicine i šef odjeljenja za klinička i translaciona istraživanja alergija na Medicinskom fakultetu Harvard u Kembridžu.
Pluća ne mogu da osjete svrab na isti način kao, recimo, koža, zbog vrsta nervnih ćelija i receptora na njihovim površinama.
Ali, moguće je osjetiti golicanje ili grebanje u grudima i respiratornom traktu, što je najvjerovatnije reakcija na upalu izazvanu nekom supstancom koju ste udahnuli, poput čestica prašine ili hemikalija. U tom scenariju, pacijent bi mogao da koristi termin svrab da bi opisao reakciju na iritaciju pluća koja ga tjera da kaže: „Osećam se kao da me pluća svrbe“ – objašnjava dr Lejdlou.
Šta uzrokuje svrab u plućima
Svrab je osjećaj koji mogu izazvati mnogi stimulusi. Osjećate ga kada vaši neuroni – nervne ćelije, koje se nalaze po cijelom tijelu, detektuju iritirajuće supstance i percipiraju rezultujući osjećaj kao svrab – kaže dr Kristofer Rajli, profesor i direktor Centra za ljudsku toksikologiju na Univerzitetu Juta u Solt Lejk Sitiju za Health Central.
Iritansi pluća koji izazivaju svrab spadaju u tri opšte kategorije – ekološke, medicinske i psihološke.
Okidači okoline
Faktori u okruženju koji mogu iritirati pluća su:
hemijska para
dim od vatre
buđ i drugi alergeni
zagađenje
duvanski dim
Medicinski okidači
Medicinsko stanje koje pogađa pluća može izazvati upalu ovih organa, stimulišući završetke nervnih ćelija i stvarajući osjećaj svraba. Uobičajene bolesti pluća koje ovo mogu da izazovu su:
astma
bronhitis
hronična opstruktivna bolest pluća (HOBP)
infekcije pluća poput upale pluća
Pored toga, postoje ljekovi koji mogu iritirati pluća, među njima:
antibiotici
ljekovi za hemoterapiju
ljekovi za srce
Psihološki okidači
Stres, bijes i druge jake emocije mogu imati široko rasprostranjene posljedice po tijelo, uključujući i pluća, navode u Američkom psihološkom udruženju.
Pod stresom mišići se napinju. Kako se mišići oko disajnih puteva kontrahuju, oni sužavaju ove prolaze i propuštaju manje vazduha. Zato se može brže disati i osjećati nedostatak daha, a kod nekih ljudi to može prerasti u osjećaj golicanja ili svraba.
Simptomi koji prate svrab u plućima
Kad svrbe pluća, u većini slučajeva to nije jedini simptom, a koji će se još simptomi pojaviti zavisi od uzroka iritacije.
Ako je, na primjer, astma uzrok, mogu se javiti:
zviždanje pri izdisaju (ponekad i pri udisaju)
kratak dah
kašalj
U slučaju alergija mogu se javiti:
vodenaste i svrbljive oči
osip
curenje iz nosa
oticanje usana, očiju ili grla
kratak dah
kijanje
stezanje u grlu ili grudima
povraćanje, dijareja
zviždanje
Neki od ovih simptoma, poput hripanja, otoka lica i stezanja u grudima, mogu biti znaci veoma ozbiljne alergijske reakcije – anafilakse, koja zahtijeva hitnu medicinsku pomoć.
U slučaju respiratornih infekcija poput prehlade, bronhitisa ili upale pluća, mogu se javiti:
kašalj
groznica
curenje iz nosa
bol u grlu
otečene žlijezde
umor
Liječenje svraba u plućima
Liječenje počinje otkrivanjem uzroka i njegovim tretiranjem.
Ako su uzrok alergije, rade se analize krvi ili kožni testovi kako bi se identifikovali i izbjegavali okidači (buđ, prašina, perut kućnih ljubimaca).
Ljekar može da preporuči i antihistaminike za smirivanje preaktivnog imunog sistema i/ili lijek za ublažavanje upale pluća – kaže Rajli.
I liječenje astme uključuje izbjegavanje okidača, kao i kombinaciju dugotrajne terapije i inhalatora za brzo olakšanje.
Infekcije virusom obično prolaze same u roku od jedne do dvije sedmice, uz odmor, tečnost i simptomatsku terapiju. Bakterijske infekcije, poput bakterijske upale pluća, zahtijevaju antibiotike.
Kada se obratiti ljekaru
Ako vas svrbe pluća i imate problema sa disanjem, kao što je otežano disanje, trebalo bi da posjetite ljekara – kaže dr Norman Edelman, pulmolog i profesor interne medicine.
Najprije se ide kod ljekara opšte prakse, a po potrebi se pacijent upućuje specijalisti za pluća.
