Piše: Milan Gajović, diplomirani pravnik sa advokatskim ispitom i diplomirani ekonomista
„Pravna država je kao naš svakodnevni hleb, kao voda koju pijemo i vazduh koji dišemo, a najbolje u demokratiji je da je ona jedina koja može osigurati pravnu državu.“
(Gustav Radbruh (Gustav Radbruch),1878-1949,njemački pravni filozof, teoretičar prava i ministar pravde Vajmarske Republike)
„Naša vlast teži više od tone. Nije to mala stvar za ovolicni narod.“ (Petar Lazić, 1960-2017,književnik, novinar i satiričar)
Dana 21.aprila 2022.godine, na osnovu članova 84 i 85 Poslovnika, 46 poslanika sazvalo je Skupštinu Crne Gore na sjednicu, 28.aprila iste godine, u prestonici Cetinju. Jedna od predloženih tačaka dnevnog reda jeste i „Izbor predsjednika i članova 43. Vlade Crne Gore“.
Član 84 Poslovnika Skupštine glasi:
„Skupštinu na sjednicu saziva predsjednik Skupštine. Predlog za sazivanje Skupštine može podnijeti 1/3 poslanika ili
Vlada.“
Član 85 Poslovnika propisuje sadržaj saziva, rokove za sazivanje Skupštine i ovlašćenja predsjednika Skupštine da može sazvati Skupštinu i u kraćem roku od sedam dana prije dana određenog za održavanje sjednice.
Poslanička funkcija ne sadrži, ustavno i poslovničko, ovlašćenje za sazivanje Skupštine na sjednicu, te je saziv nelegalan i, kao takav ne može proizvoditi pravne posledice. Zato bi se sjednica Skupštine smatrala pravno nepostojećom (kao da nije ni održana), a opšti i pojedinačni pravni akti (pa tako i izbor „43.Vlade“) ne bi imali pravno dejstvo, a u skladu sa nespornim, opšteusvojenim, vjekovnim pravnim načelima „Što je s početka nezakonito, to vremenom samim zakonito ne postaje“ i „Što nije učinjeno u skladu s pravom, smatra se da nije
učinjeno.“
Nelegalnim sazivanjem Skupštine, povrijeđeni su član 1 stav 2 („Crna Gora je…država…zasnovana na vladavini prava“) i član 10 stav 2 („Svako je obavezan da se pridržava Ustava i zakona“) Ustava Crne Gore.
Nadalje, povrijeđen je i član 89 stav 2 Ustava, kojim je Skupština ovlašćena da donese poslovnik kojim se uređuje organizacija i način rada Skupštine, pa samim tim i ovlašćenja (isključivo predsjednika ili potpredsjednika Skupštine – M.G.) za njeno sazivanje.
Prema Poslovniku, u konkretnoj situaciji, Skupštinu je na sjednicu mogao sazvati isključivo potpredsjednik Bulajić, i niko više!
Nelegalnim sazivanjem Skupštine i izborom „43.Vlade“, 46 poslanika vrše kvalifikovani oblik krivičnog djela „Zloupotreba službenog položaja“, iz člana 416 stav 2 Krivičnog zakonika (u daljem tekstu: KZ).
Članovi 416 st.1 i 2 glase:
„(1) Službeno lice koje protivpravnim iskorišćavanjem svog službenog položaja ili ovlašćenja, prekoračenjem granica svog službenog ovlašćenja ili nevršenjem svoje službene dužnosti pribavi sebi ili drugom korist, drugom nanese štetu ili teže povrijedi prava drugog, kazniće se zatvorom od šest mjeseci do pet godina.
(2) Ako je izvršenjem djela iz stava 1 ovog člana pribavljena imovinska korist u iznosu preko tri hiljade evra, učinilac će se kazniti zatvorom o jedne do osam godina.“
Svojstvo službenog lica imaju i izabrani nosioci poslaničke funkcije u državnom (zakonodavnom) organu vlasti. Inkrimisane radnje izvršenja ovog krivičnog djela, prema pravnoj teoriji i sudskoj praksi, su i „kršenje zakona i drugih propisa“, „donošenje nezakonitih akata“ i „preduzimanje nezakonitih postupaka“.
Zašto poslanici vrše kvalifikovani oblik ovog krivičnog djela? Zato što se nelegalnim sazivanjem Skupštine i izborom „43.Vlade“, članovima te „vlade“ omogućava (kumulativna) imovinska korist (zbir plata) koja prevazilazi zakonom propisani minimum.
Nelegalnim sazivanjem Skupštine, 46 poslanika je počinilo i krivično djelo „Samovlašće“, iz člana 384 stav 1 KZ, koji glasi:
„ (1) Ko samovlasno pribavlja neko svoje pravo ili pravo za koje smatra
da mu pripada, kazniće se novčanom kaznom ili zatvorom do šest
mjeseci.“
„Izabrani“ članovi „43. Vlade“ bili bi, pravno, grupa privatnih lica koji bi vršili produženo krivično djelo „Lažno predstavljanje“, iz člana 383 stav 1, a u vezi člana 49 stav 1 KZ.
Član 383 stav 1 KZ glasi:
„Ko se u namjeri da sebi ili drugom pribavi kakvu korist ili da drugom nanese kakvu štetu, predstavlja kao službeno…lice (u konkretnom slučaju, kao premijer, vicepremijer ili ministar – M.G.)…kazniće se novčanom kaznom ili zatvorom do jedne godine.“
A član 49 stav 1 KZ glasi:
„Produženo krivično djelo čini više istih ili istovrsnih krivičnih djela učinjenih u vremenskoj povezanosti od strane istog počinioca i koja predstavljaju cjelinu zbog…korišćenja iste situacije ili istog trajnog odnosa, jedinstva mjesta i prostora izvršenja djela ili jedinstvenog umišljaja učinioca.“
Osnovno državno tužilaštvo u Podgorici je ovlašćeno i Zakonikom obavezano da, po službenoj dužnosti, krivično procesuira poslanike koji su nelegalno sazvali sjednicu Skupštine na kojoj će se, izvjesno, „izabrati“ „43. Vlada“.
