Mimikrija kao društveni zahtjev, položaj Srba u savremenoj Crnoj Gori

Piše: Spasoje Tomić

U savremenoj Crnoj Gori, od pripadnika srpskog naroda ne traži se formalno odricanje od identiteta, ali se u praksi sistematski proizvodi ambijent u kojem je srpsko nacionalno samoiskazivanje društveno nepoželjno, politički kažnjivo i institucionalno marginalizovano.

Taj fenomen može se najpreciznije opisati kao identitetska mimikrija – potreba da se sopstveni identitet prikrije kako bi se izbjegli pritisci, osude i sankcije.

Ova mimikrija ima jasna, mada nepisana pravila. Srbin u Crnoj Gori ne bi trebalo da javno ističe svoju nacionalnu pripadnost. Od njega se očekuje da ne pjeva srpske pjesme, da ne pokazuje emocionalnu, kulturnu ili istorijsku povezanost sa Srbijom, te da ćuti i onda kada je izložen direktnim prijetnjama, uvredama ili nasilju.

Posebno je indikativno što se kao „normalno“ predstavlja javnih poruka na društvenim mrežama da će Srbi biti „poslati traktorima za Srbiju“, što predstavlja nedvosmislen govor mržnje sa elementima etničkog čišćenja u simboličkom smislu.

Istovremeno, od Srba se očekuje da ne reaguju na javno izvođenje ustaških pjesama poput „Bojne Čavoglave“ ili „Sude mi“, iako je riječ o simbolima jedne otvoreno zločinačke ustaške ideologije.

Nametnuta državna himna, čiji su stihovi djelo Sekule Drljevića – istorijski kompromitovane ličnosti povezane sa ratnim zločinima i kolaboracijom – predstavlja dodatni simbolički udarac srpskom istorijskom pamćenju.

Posebno je apsurdno proglašavanje srpske trobojke „okupatorskom zastavom“, iako je upravo ta zastava bila zvanična zastava Kraljevine Crne Gore. Taj čin nije samo istorijski falsifikat, već i svjesni pokušaj brisanja srpskog doprinosa crnogorskoj državnosti.

Na kraju, od Srba se očekuje da budu „zadovoljni“ što ih većinsko društvo toleriše, iako su njihovi preci posebno iz Stare Hercegovine – dali nemjerljiv doprinos stvaranju i odbrani Crne Gore. Očekuje se i da prihvate činjenicu da srpski jezik nije službeni, iako ga govori najveći broj građana.

Takav položaj nije ni prirodan ni održiv. Srbi u Crnoj Gori ne traže privilegije, već ravnopravnost. Ne traže dominaciju, već priznanje. I upravo zato odbijaju da budu zadovoljni pukom tolerancijom. Boriće se, politički i demokratski, sve dok Crna Gora ne postane i srpska, onoliko koliko je crnogorska, bošnjačka, albanska i svih ostalih njenih građana.

(Mišljenja i stavovi u rubrici Kolumne/Drugi pišu nisu nužno stavovi redakcije Borbe)