Na današnji dan, 15. maja 1914. godine, u Beogradu je u 37. godini života iznenada preminuo Jovan Skerlić – jedan od najblistavijih umova srpske kulture na prelazu vjekova, književni kritičar, istoričar književnosti, profesor Beogradskog univerziteta i član Srpske kraljevske akademije.
Skerlićev život bio je kratak, ali plamen: „Živjeti – znači raditi!“ glasio je njegov moto. I radio je neumorno, sa strašću i vatrom koju malo ko u našoj kulturi može nadmašiti. Studirao je u Beogradu, Parizu i Ženevi, a već kao mlad čovjek postao je jedan od najoštrijih glasova srpske intelektualne scene. Njegove Pisci i knjige (u devet svezaka), Istorija nove srpske književnosti, studije Omladina i njena književnost, ogledi o Svetozar Marković, omladinskom pokretu, jugoslovenskoj ideji i francuskoj književnosti nijesu bile samo kritike – bile su to munje koje su osvjetljavale put cijeloj jednoj generaciji.
U doba kada se Srbija budila za velike snove poslije vjekova ropstva, Skerlić je bio njen oštri, hrabri i nepokolebljivi glas. Zalagala se za evropsku, prosvijećenu, modernu Srbiju i za književnost koja služi narodu. Borio se protiv bankokratije, duhovne lijenosti, lažne patetike i konzervativne tromosti. Njegov stil činio je da i najteže ideje postanu žive, uvjerljive i dostupne širokom krugu čitalaca.
Iako je umro mlad, samo nekoliko mjeseci prije izbijanja Prvi svjetski rat, ostavio je za sobom opus koji se rijetko viđa u tako kratkom životu. Njegova Istorija nove srpske književnosti postala je temeljno djelo za sve buduće generacije, a kritički kriterijumi koje je postavio još uvijek služe kao mjera vrijednosti u srpskoj književnosti.
Ostao je primjer kako se voli književnost, narod i istina bez kompromisa.
(srpskiugao)
