Ne postoje dva evropska naroda koja su duže definisala jedan drugoga od Engleza i Francuza. La Manche nikada nije bio dovoljno širok da ih odvoji. Naslage rivalstva bukvalno u svemu, stogodišnji rat i trvenja kolonijalne prošlosti definišu dva pogleda na državu, društvo, političku filozofiju. Tu fudbal ne može da bude most razumijevanja, makar i svaki francuski reprezentativac završio u kraljevstvu funte.
Ono što francuski univerzalizam podrazumijeva kroz igru jeste pretvaranje razlike u tim jednakih građana. Za Francusku igraju Francuzi, ma gdje se rodili. Britanski model mnogo lakše prihvata javno postojanje različitih identiteta. Pojedinac sa sobom nosi specifičnost, kojom se može i mahati, jer je na drugoj strani uvijek „ono naše“, običaj.
Kada to prevedete u fudbalske kategorije, ispred Engleske uvijek stoji ono što je bilo, prošlost, okamenjena u tradiciji, klasi, distinkciji. Francuz ne vidi sadašnjost kao posljedicu. Zbog toga Francuzi uvijek ističu da je Engleska opsjednuta sobom. I, znate šta, nisu daleko od istine. Svi engleski porazi na travi imaju neki kontinuitet, prečesto se stiče utisak da žive u strahu od onoga što su već iskusili. Francuski reprezentativni timovi su slobodniji, elegantniji u izrazu.
Ako bismo to definisali kroz klupski fudbal, Engleska je stvarala i stvaraće igrače za klubove, Francuska ga pravi za poster koji promoviše sopstveni pogled na svijet. A ako pogledaju preko kanala, uskog pojasa mora, oni će vidjeti najbolju ikad izmišljenu ligu na svijetu. Samo, ona je engleska, koliko i francuska, dovoljno je pogledati jezike svlačionica; PL nikada ne bi mogla u ovom obliku da nastane u Francuskoj, uvijek bi joj oduzimali globalni karakter u ime svojih nacionalnih i intelektualnih ideja. Zbog toga kolektivitet takmičenja može da bude engleski proizvod, tržište, šarenilo utiska gdje se ne postavlja pitanje kojom ćeš se zastavom ogrnuti. Radi šta hoćeš, ne moraš da pjevaš zajedništvu, platili smo kvalitet. U Francuskoj je to ipak drugačije, postoji osjetljivost i želja da se tuđ identitet skloni u stranu.
Francuzi prakticiraju fudbal bolje od Engleza, njihove kolonije (pitajte to svakog UN vojnika pod plavim šljemom) su haotičnije, ali življe, više okrenute igri. Nije mala stvar nasljeđe, francuski igrač ima više načina da se izrazi kroz akademiju. Uz to, veliki dio francuskog fudbalskog bazena dolazi iz društava u kojima je ulični fudbal i dalje važan dio odrastanja; akademija već dobija talenat koji se izrazio u manje formalnom, ili potpuno neorganizovanom okruženju.
U Engleskoj je to drugačije, teže je promijeniti se, igra je konzervativnija. Jer, engleski porazi su zaista engleski, na površini različiti, a opet u njima postoji istorijska zakonitost. Brazil 2002, Hrvatska 2018, Italija na EP 2021, Španija sada – pogledajte ko je prvi poveo. Od Engleske uglavnom znate šta da očekujete, Francuska može da bude tvrda prije četiri godine, pa da uđe u samoubistvo prije nekoliko dana protiv Španije sa četiri napadača. Kada na to naslonite tradiciju, insistiranje Engleza na njihovom načinu ih stalno odvede na suprotnu stranu od trofeja. Francuzi tu imaju mnogo više manevarskog prostora, njihove igrače definiše vještina umjesto prošlosti. Dok Englezi svaku generaciju uporede sa prethodnom, kod Francuza je dopušteno revolucionarno se mijenjati, biti dijametralno suprotan.
Neko će reći i da se Francuska okoristila engleskim izumom. Nije slučajno što je Engleska izmislila igru, a Francuz FIFA-u. Jer, Francuz razmišlja o kolektivitetu, jednoj organizaciji bez razlika (druga je stvar što se FIFA pretvorila u sopstvenu karikaturu). Engleska je ostrvo, taj nivo percepcije svijeta ih često opterećuje, ograničava.
Samo, sklon sam da vjerujem u englesku prevagu, ne u utakmici za treće mjesto, to je najnepotrebnija stvar na svijetu, nema tu nikakve utjehe u trijumfu. Govorim o fudbalskom doživljaju. Francuski reprezentativni intelektualizam je rjeđi, jednom u četiri, ili u najboljem slučaju dvije godine. Engleska je fudbalski perpetuum mobile, tamo se gleda fudbal i u avgustu, u tome je stvar.
