Crnogorska javnost nije dovoljno upoznata sa zločinima koji su nad ovdašnjim sveštenstvom sprovodili odmetnici i banditi iz redova komita koji su se nakon ujedinjenja Srbije i Crne Gore i njihovog ulaska novostvorenu kraljevinu pobunili i odmetnuli po šumama.
I dok su tzv. istoričari bliski bivšem režimu po zadatku selektivno prezentovali javnosti samo istorijske činjenice koje su bile u službi dnevnopolitičkih previranja u Crnoj Gori, prećutkivani su višegodišnji zločini komita, odmetnika, prema svima onima koji su imali drugačiji pogled na budućnost države 1918. godine.
Da nije bilo arhive Mitropolije crnogorsko-primorske ni danas ne bi bili u mogućnosti da otkrijemo kako su komite, tj. odmetnici koje danas pojedini kvaziistoričari i opozicioni političari pokušavaju predstaviti kao nacionalne heroje, prolivali nevinu krvu svoje braće po teritoriji Stare Crne Gore.
Jedno od takvih je mučko ubistvo paroha komanskog- popa Krsta Radulovića početkom avgusta 1919. godine. U dokumentu Mitropolije od 26. novembra 1919. godine opisano je na koji način je od ruke bandita stradao pop Krsto Radulović.
-Pop Krsto Radulović, paroh Komanski, Okrug Cetinjski, Crna Gora, rođen je 1869 g. sept.13.
Po svršetku osnovne škole i pola gimnazije svršio je Bogoslovsko Učit. Školu na Cetinju i rukopoložen za sveštenika komanskog 15. Januara 1894.god. koju je dužnost vršio do smrti. Za vrijeme trogodišnjeg ropstva u svojoj otadžbini bio je gonjen i zlostavljan od austrijskih vlasti, ali bi mu suđeno poginuti od ruke svoga brata – Crnogorca. Kao narodni poslanik iz 1918 g. bio je uzet na oko od crnogorskih komita i vrebali su da ga ubiju što su uspjeli noću između 4-5. avgusta 1919 g. kada su ga izazvali pod imenom omladinaca, da im pokaže put. On ne misleći da su to zlikovci, rado se digne, obuče i pođe pred njima sa svojim stricem Milošem do kuće svoga rođaka Maša Živkova. Tu zastanu, a Miloša pošalju, tobož, da pita u obližnje kuće, za omladinu, i na ugovoreni znak, kad je izgovorio riječ ,, Nikola“ – opale plotun i smrtno ga ubiju.
Nakon sebe ostavio je udovu Jovanu, st. 50.g, sinovi: Stevan 6 g. Nikola 4 g. Vojislav 3.g. Vidosava 11, Milica 9.g. i Vasilija 7.g- stoji u dokumentu Mitropolije crnogorsko-primorske.
O Radulovićevoj pogibiji pisao je i Mile Kordić u svojoj knjizi „Crnogorska buna 1919.-1924.“
U istom dokumentu Mitropolije opisano je i stradanje paroha bogetićkog- popa Ilije Mijuškovića kojeg su komite ubile u Pješivcima.
-Pop Ilija Mijušković, paroh Bogetićki, Pješivci, Crna Gora, rođen je 4. Nov. 1879. Po svršetku osnovne škole, niže gimnazije u Gradištu, Srbija, svršio je Bog. Učit. Školu na Cetinju. Rukopoložen je 21.jan. 1901 god. za sveštenika Bogetićkog, koju je dužnost vršio do smrti.
Za vrijeme okupacije bio je gonjen, mučen od austrijskih vlasti, ali tek od bratske ruke bi ubijen 10. XI. 1919.g od komita(bandita) baš kad je išao na dužnost kao učiteljski zastupnik na Bogetiće.
Nakon sebe je ostavio suprugu Stanu, st.45 g. sinove Dragomira 17 g. Vojislava 15.g. Milenu 19.g Vladimira 7.god.
Od imovine nemaju ništa- navedeno je u dokumentu.
Oba paroha uspjela su da prežive mučenja od strane austrougarskog okupatora, da bi im živote „oduzela“ braća nezadovoljna njihovim stavovima i javnim djelovanjem.
U arhivi Mitropolije crnogorsko-primorske takođe se nalazi i detalji zvjerskog mučenja čevskog paroha Luke Nikolića i paljenje njegove kuće u Lipama Cuckim.
Markuš: O svim zločinima treba pisati, kako se isti ne bi ponavljali
Publicista i sakupljač istorijske građe Jovan Markuš izjavio je za BORBU da o svim zločinima treba pisati kako bi iz istih izvukli pouke i kako se isti ne bi ponovljali.
On je istakao da bivši režimski istoričari Šerbo Rastoder i pravnik Novak Adžić, koga predstavljaju kao istoričara, neumorno skoro 30 godina vrše selekciju dokumenata ne pokušavajući da prikažu i zlodjela koja su rađena od strane odmetnika poslije ujedinjenja i stvaranja nove države 1918.godine.
-O svim zločinima treba pisati, ne da bi se širila mržnja u funkciji aktuelne politike, već iz prostog razloga da bi izvukli pouke kako se zločini ne bi ponavljali. Potpuno razumijem da treba istaći teški zločin koji je napravljen 1923.g. u cetinjskom selu Rokoči od predstavnika vlasti prema porodici Petra Zvicera, protivnika tadašnjeg režima. Međutim, o teškom zločinu odmetnika, koje neki danas neopravdano nazivaju ,,komitima“, prema porodici Nikole Kojičina Krivokapića takođe u Cucama prvi put je ovih dana potpuno otvoreno pisao Ratko Krivokapić, unuk Krsta Zrnovog Popovića. Pored ovoga jedna od takvih su ubistva pristalica ujedinjenja popa Krsta Radulovića, paroha Komanskog 1919.g, popa Ilije Mijuškovića, paroha Bogetićkog 1919.g, paljenje kuće i zvjersko zlostavljanje na Lipi Cuckoj popa Luke Nikolića, paroha Čevskog 1919. godine koja su izvršena od strane odmetnika poslije ujedinjenja 1918.godine, o čemu postoje nesporna dokumenta. O razbojništvima odmetnika, koje danas pokušavaju pripadnici propale vlasti da predstave kao ,,komite“ iako nemaju nikakve veze sa stvarnim komitama koji su oslobođavale Crnu Goru od Austrougarske okupacije,veoma detaljno je pisao akademik Dimitrije Dimo Vujović ali nažalost to nije dovoljno publikovano- smatra Markuš.
