Američki predsjednik Donald Tramp izjavio je da obogaćeni uranijum koji posjeduje Iran treba da bude uništen bilo u SAD, Iranu ili na nekoj drugoj prihvatljivoj lokaciji.
„Obogaćeni uranijum (nuklearna prašina) biće ili odmah predat Sjedinjenim Američkim Državama kako bi bio transportovan u SAD i uništen, ili će, što je poželjnije, u saradnji i koordinaciji sa Islamskom Republikom Iran biti uništen na licu mjesta ili na drugoj prihvatljivoj lokaciji, uz prisustvo Komisije za atomsku energiju, ili njenog ekvivalenta, kao svjedoka tog procesa i događaja“, napisao je Tramp na svojoj društvenoj mreži.
Ormuski moreuz i obogaćeni uranijum ključne su tačke spoticanja, ali i pregovora SAD i Irana o postizanju sporazuma o ratu. Iran insistira da je nastavak svog nuklearnog programa njegovo suvereno pravo, dok SAD tvrde da program mora biti trajno obustavljen, a uranijum predat.
Kako piše „Njujork tajms“, pritisak američkog predsjednika na Iran navodno je imao mali uticaj na uslove sporazuma sa Teheranom.
„Trampova kampanja pritiska izgleda nije uspjela da fundamentalno promijeni stav Irana o njegovom nuklearnom programu“, navodi se u izvještaju.
Prethodno su mediji objavili da je Iran spreman da visoko obogaćeni uranijum izmjesti sa svoje teritorije, ali pod uslovom da bude prebačen u Kinu, što je iranska novinska agencija Tasnim oštro demantovala.
RT internešenel ranije je objavio da je, prema posljednjoj sveobuhvatnoj procjeni Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA), objavljenoj u maju 2025. godine, Teheran posjedovao više od 400 kilograma uranijuma obogaćenog do 60 odsto, kao i skoro 300 kilograma obogaćenog do 20 procenata.
Pored toga, vjeruje se da je zemlja imala oko 5,5 tona uranijuma obogaćenog do 5 odsto, kao i oko 2,2 tone do 2 odsto.
Teheran tvrdi da njegov nuklearni program ima isključivo civilnu namjenu i odbacuje optužbe da teži izradi nuklearnog oružja.
Lokacija i status iranskih zaliha obogaćenog uranijuma su predmet rasprava i ne postoji pouzdana nezavisna procjena gdje se one nalaze i u kojim količinama.
IAEA je saopštila da je izgubila „kontinuitet saznanja“ o zalihama nakon što je Teheran u junu 2022. isključio kamere za nadzor nuklearnog programa, kao odgovor na, kako je naveo, političku rezoluciju usvojenu u okviru organizacije.
U svojoj procjeni iz maja 2025. godine, agencija je priznala da se ovaj jaz više ne može premostiti.
Prema tvrdnjama SAD, iranska „nuklearna prašina“, kako ju je nazvao predsjednik Donald Tramp, ostaje zakopana u nuklearnim objektima koji su bombardovani u junu 2025. godine.
Tada su SAD napale postrojenja u Fordovu, Natanzu i Isfahanu, gađajući podzemne objekte bombama za probijanje utvrđenja i raketama „tomahavk“.
Dok je Tramp tvrdio da su ključna postrojenja za obogaćivanje uranijuma potpuno i u cijelosti uništena“, procjena Pentagona iz jula 2025. godine ukazala je da je nuklearni program zemlje unazađen za najviše dvije godine.
(RT Balkan)
