Slovenska plaža kao kolektivno pamćenje Budve

Piše: Marko Kentera, nekadašnji sekretar za privredu i finansije i direktor JU Grad teatar i TV Budva

INICIJATIVA GRAĐANA BUDVE ZA ZAŠTITU JAVNOG, GRAĐANSKOG I URBANISTIČKOG INTERESA U ZONI VLASNIŠTVA HG „BUDVANSKA RIVIJERA“ UKLJUČUJUĆI PROSTOR PARKA MILOČER I HOTELA SVETI STEFAN TE PROSTOR GRADSKOG STADIONA

UVOD

Ova Inicijativa predstavlja zajednički stav građana Budve, bivših vlasnika zemlje, stručne javnosti i grupa građana koje se zalažu za očuvanje javnog, urbanističkog i ekonomskog interesа grada Budve.

Cilj ove Inicijative je da definiše principe i konkretne okvire za pregovore sa državom, Opštinom Budva i vlasnicima/upravljačima hotelske grupe „Budvanska rivijera“, u kontekstu planiranja i upravljanja čitavom prostorom koji pokriva hotel „Slovenska plaža“, hotel „Aleksandar“ i gradski stadion.

Budva kao grad sa višemilenijumskom urbanom i kulturnom tradicijom, kao i centralni simbol crnogorskog turizma, ima pravo i obavezu da se razvija u skladu sa javnim interesom, a ne pod uticajem pojedinačnih ekonomskih ili političkih grupa.

Ovaj dokument je svojevrsno polazište građana Budve koje teži uspostavljanju pravičnog odnosa između privatnog kapitala, javnog dobra i prava građana.

Posebni razlozi objavljivanju ovog dokumenta su kontinuirana devastacija prostora Budva – centar i zloupotreba službenih i javnih položaja vršilaca vlasti na svim nivoima.

ISTORIJSKI KONTEKST

Prostor na kojem se danas nalaze hoteli „Slovenska plaža“ i „Aleksandar“, kao i dio na kom se nalazi gradski stadion, bio je u vlasništvu brojnih porodica iz Budve i okolnih sela — zemljoradnika, ribara i zanatlija, naročito iz plemena Maini, koji su na tom prostoru živjeli i radili generacijama.

Tokom perioda socijalističke Jugoslavije, u procesu tzv. „nacionalizacije“ i „društvenog raspolaganja zemljom“, ovi posjedi su oduzeti bez pravične naknade ili bez bilo kakve naknade.
Time je stvorena duboka istorijska nepravda koja i danas ima posljedice, kako po pojedinačne porodice, tako i po cjelokupan urbanistički razvoj Budve.
U kasnijim decenijama, hoteli na ovom području postali su dio imovine državnog preduzeća HG „Budvanska rivijera“, koje je prošlo različite faze restrukturiranja i privatizacije. Tokom tog procesa, nije se vodilo dovoljno računa o interesima grada, javnog prostora, niti o vraćanju dostojanstva bivšim vlasnicima.

SADAŠNJE STANJE

Danas prostor hotela „Slovenska plaža“ i hotela „Aleksandar“ predstavlja najvrijedniju turističku zonu Budve, ne samo ekonomski, već i simbolički. To je centralni gradski front koji definiše identitet Budve, njen turistički imidž i pristup moru za stanovnike čitavog tzv. Budvanskog polja.

Međutim, ovaj prostor se danas nalazi u izrazito nepovoljnoj situaciji:

– država tj. Vlada Crne Gore se ponaša kao apstraktni vlasnik bez vizije i odgovornosti, ne vodeći duže vrijeme računa o interesima Budve,
– država tj Vlada Crne Gore sunizom nezakonitih odluka tokom devedesetih godina oteli vlasništvo Opštine Budva i njenih građana u ovom hotelskom preduzeću, i ovaj slučaj do danas nije riješen,
– Opština Budva je tek nedavno dobila stvarnu kontrolu nad urbanističkim planiranjem, ali se i sada i u prethodnim decenijama pokazala kao loš planer i loš raspolagač prostorom,
– vlasnici/upravljači „Budvanske rivijere“, fondovi i Vlada, vode politiku usmjerenu na kratkoročni profit te političke i sitno partijske interese. Kako na nacionalnom nivou nema predstavnika iz Budve koji odlučuju o ovom i bilo kom turističkom pitanju potpuno je zanemaren interes građana,
– građani i stručna javnost nemaju mehanizam da utiču na donošenje konkretnih odluka vezanih za HG „Budvanska rivijera“.

Rezultat svega toga je okolnost da imamo prostor koji postepeno gubi javni karakter, kome prijeti opasnost od potpune stambene komercijalizacije i ograničavanja pristupa moru. Upravo ograničavanje pristupa moru i plaži građanima Budve i drugim turistima je opasnost koja se potpuno zanemaruje a realni je scenario za blisku budućnost.

EKONOMSKI I URBANISTIČKI ZNAČAJ

„Slovenska plaža“ i „Aleksandar“ predstavljaju najveći turistički kompleks u Budvi, sa blizu 3000 ležajeva, velikim brojem zelenih površina i javnih šetališta. To je prostor koji je tokom decenija definisao strukturu sezonskog turizma u Crnoj Gori i omogućio stotinama porodica egzistenciju u sektoru ugostiteljstva.
Svaka promjena namjene ovog prostora mora biti posmatrana ne samo kao urbanistička, već i kao ekonomska i društvena odluka koja može trajno uticati na izgled i funkcionalnost Budve.

OSNOVNI PRINCIPI ZAŠTITE JAVNOG INTERESA

– Bivši vlasnici moraju dobiti pravičnu naknadu,
– Opština Budva mora dobiti adekvatnu nadoknadu za imovinu koju je ustupila današnjem preduzeću HG Budvanska rivijera,
– Javni interes grada Budve je prioritet nad svim oblicima privatizacije i komercijalizacije,
– Hotel „Slovenska plaža“, hotel „Aleksandar“ i prostor gradskog stadiona moraju ostati i javno dobro, sa trajnim i slobodnim pristupom svim građanima većem dijelu navedenog prostora,
– Svi budući projekti u ovom području moraju imati jasno definisan urbanistički odnos hotela i stambenih jedinica,
– Među budućim projektima u ovom području hoteli, kondo hoteli i svi drugi smještajni kapaciteti i sadržaji moraju imati najmanje pet zvjezdica,
– Među budućim projektima u ovom području najmanje 5–8% od ukupno izgrađene površine moraju biti kulturni i slični javni sadržaji,
– Najmanje 33% svih parking prostora mora biti javno dostupno,
– Budući vlasnici se moraju birati transparentno i imati dokazanu visoku hotelsku referencu,
– Budući vlasnici moraju ulagati 1% godišnjeg bruto prometa u lokalne društveno korisne projekte,
– Hoteli i kondo hoteli moraju raditi najmanje 11 mjeseci godišnje,
– Izgradnja se mora strogo ograničiti tako da ne premaši dvostruki (ili trostruki) postojeći obim izgradnje (kategorija inicijative za posebnu analizu i javnu raspravu)
– Gradski stadion mora ostati prostor javnog sadržaja,
– Ne smiju se odobravati oslobađanja od komunalija,
–Inicijativa mora postati stalni mehanizam javnog nadzora.

KONKRETNI PREDLOZI

Odnos stanova i hotela
Minimum 70% hotelski sadržaji sa pet i više zvjezdica, maksimum 30% stanovi (u izuzetku 40/60 uz dodatne mjere nadzora) – kategorija incijative za posebnu analizu i javnu raspravu

Kondo-apartmani
Dio jedinstvene hotelske uprave, korišćenje vlasnika ograničeno na 2–3 sedmice godišnje, obavezni izvještaji o izdavanju.

Položaj bivših vlasnika
Pravična novčana naknada; posebna Komisija za reviziju vlasništva.

Pristup Slovenskoj plaži
Trajno javno dobro, bez ograda i ograničenja pristupa.

Rešenje za ostali dio HG Budvanska rivijera
Uslov za realizaciju projekta je da svi ostali hoteli i dobra u vlasništvu HG Budvanska rivijera moraju biti „oslobođeni“ privatnog vlasništva (Mogren, Petrovac a naročito Sveti Stefan i Miločer moraju se u cjelosti vratiti u vlasništvo Opštine Budva) – kategorija inicijative za posebnu analizu i javnu raspravu

MEHANIZAM ZA PREGOVORE

Osnivanje Savjeta za zaštitu javnog interesa Budve;
referendum za potvrdu članova;
Savjet koordinira pregovore, nadgleda planove i obavještava javnost.

ZAKLJUČNA ODREDBA – POZIV NA ZAJEDNIČKO DJELOVANJE

Budva pripada svim svojim građanima, državljanima Crne Gore— rođenim Budvanima i onima koji su se doselili u Budvu, vlasnicima imovine, radnicima, stvarateljima, investitorima koji su odlučili da oni i njihove porodice žive u Budvi.

Slovenska plaža i Aleksandar su kolektivno pamćenje grada.

Inicijativa je poziv na razum, stručnost i odgovornost — poziv da se javni prostor ne pretvori u privatno dobro na način koji ne odgovara interesu grada i građana.

Dokument se daje u formi radne i početne verzije, koji se na ovaj način, javnim objavljivanjem, šalje na raspravu, doradu i usvajanje u interesu današnjih građana i budućih generacija.