Napisan vjerovatno 1595. godine, a prvi put izveden 1601, uoči pobune protiv kraljice Elizabete, koja je grofa Eseksa koštala glave zbog podrške ovoj premijeri u Globu, „Ričard Drugi” bez sumnje pripada grupi Šekspirovih najboljih istorijskih tragedija. Prepoznatljiv u pogledu teme, tragične sudbine oholog i rasipnog kralja, kao i stila, blistave poetske i filozofske obrade problema zaslijepljenosti vlašću, „Ričard Drugi” je i reprezentativan primjer Kotovog tumačenja Šekspirovog Velikog mehanizma istorije, duboko prisutnog u skoro svakoj njegovoj tragediji. Ričard Drugi, poput Ričarda Trećeg ili Magbeta, spoznaje iluzornost njegovog (kraljevskog) položaja kada ostane bez njega; radnja ove tragedije ne ispisuje njegov dolazak na vlast, poput krvavog puta Ričarda Trećeg, ali prikazuje pad, kao i početke blisko svirepog puta njegovog nasljednika, Henrija Četvrtog, koji će postati još jedan nemilosrdni vladar, takođe spreman na sve kako bi sačuvao vlast.
Iako rijetko postavljan na naše repertoare, „Ričard Drugi” je remek-djelo dramske književnosti, značenja bolno prepoznatljivih u ovom vremenu, kao i u (vjerovatno) svakom vremenu (adaptacija Boris Liješević i Fedor Šili). Zato je nedvosmisleno pohvalna odluka uprave Jugoslovenskog dramskog pozorišta i reditelja Borisa Liješevića da pod svjetla pozornice postave ovaj komad, da nas podsjete na svevremene mehanizme osvajanja i održavanja moći, ali i na činjenice o njenoj privremenosti. Reditelj tekstu pristupa sa jasnim (straho)poštovanjem, tumačeći ga u sebi svojstvenom obliku, asketskom, brehtovskom. Na minimalistički dizajniranoj sceni na kojoj se nalaze skoro samo mobilni panoi, zidovi koji se po potrebi pokreću, gradeći nekakvu dinamiku prostora, glumci nas ogoljeno suočavaju sa ovom istorijskom tragedijom (scenografija Igor Vasiljev). Kostim Marije Marković Milojev je takođe sveden, savremen je i povremeno stilizovan (na primjer, kraljeva prozirna bluza od tila ispod dugačke bijele bunde), usklađen sa rediteljevim idejama minimalističkog razmotavanja veličanstvenosti Šekspirovog duha.
Ansambl Jugoslovenskog dramskog pozorišta nadahnuto predstavlja vrhunske umjetničke domete Šekspirove dramske poezije. Milan Marić višeznačno igra kralja Ričarda Drugog, precizno oblikujući njegove burne promjene, od nadobudnog stava jednog kapricioznog kralja na početku, uz diskretne doze teatralnosti i blage groteske. Kako radnja napreduje, a on gubi kraljevsko tlo pod nogama, ta razmetljiva arogancija iščezava, oslobađajući prostor za spoznaju o ranjivosti tijela i duha, za istinsku osjetljivost bića, ali i za gubitak dostojanstva, što je naročito efektno prikazano u sceni puzanja po podu poput nekog gmizavca, kada ostane bez krune. Vojin Ćetković, u ulozi izgnanog Henrija Bolinbruka, koji se sa vojskom, ojačan, vraća u London da povrati ono što mu je Ričard oteo, takođe autoritativno prikazuje tiranina u nastajanju, neumoljivo rađanje sile, koja će kasnije, u duhu ponavljanja Velikog mehanizma istorije, odrediti i njegovu vlast.
Naročito je upečatljiva izražajnost Igora Samobora u ulogama Džona od Gonta, grofa od Nortamberlenda i jednog od naratora; kao Džon od Gonta, on sa posebnom snagom izgovara inspirativne misli o prirodi razuma, vlasti, dobra i zla, o stidu i samouništenju, hrabar da govori istinu jer mu blizina smrti to posebno dopušta. Aleksandar Đurica takođe upečatljivo predstavlja nestalnog Ričardovog rođaka, vojvodu od Jorka, koji čuva krunu u kraljevom odsustvu, ali i brzo mijenja tabor kada se okolnosti promijene. Blizak je slučaj sa vojvodom od Omerla, u energičnom, punokrvnom tumačenju Alekseja Bjelogrlića, koji će od bliskog Ričardovog prijatelja preći put do njegovog izdajnika i ubice, potvrđujući tezu da u svijetu politike vladaju samo interesi, dok je moral protjeran na deponiju (u predstavi on ubija Ričarda, dok Šekspir tu ulogu daje Ekstonu).
Sanja Marković je ekspresivna u ulozi kraljice Izabele, Ričardove supruge, naročito u dirljivim scenama sloma, natopljenim njenim suzama. Anđelika Simić plastičnije igra vojvotkinju od Jorka, dok Danilo Milovanović takođe predstavlja nekoliko likova (Tomas Moubri, Solzberi), u prepoznatljivom Liješevićevom maniru brehtovske nestalnosti scenskih identiteta, što u predstavi nije uvijek najjasnije sprovedeno; gledaoci koji ne poznaju dobro Šekspirov tekst ne mogu baš lako da prate te promjene.
Napisan vjerovatno 1595. godine, a prvi put izveden 1601, uoči pobune protiv kraljice Elizabete, koja je grofa Eseksa koštala glave zbog podrške ovoj premijeri u Globu, „Ričard Drugi” bez sumnje pripada grupi Šekspirovih najboljih istorijskih tragedija. Prepoznatljiv u pogledu teme, tragične sudbine oholog i rasipnog kralja, kao i stila, blistave poetske i filozofske obrade problema zaslijepljenosti vlašću, „Ričard Drugi” je i reprezentativan primjer Kotovog tumačenja Šekspirovog Velikog mehanizma istorije, duboko prisutnog u skoro svakoj njegovoj tragediji. Ričard Drugi, poput Ričarda Trećeg ili Magbeta, spoznaje iluzornost njegovog (kraljevskog) položaja kada ostane bez njega; radnja ove tragedije ne ispisuje njegov dolazak na vlast, poput krvavog puta Ričarda Trećeg, ali prikazuje pad, kao i početke blisko svirepog puta njegovog nasljednika, Henrija Četvrtog, koji će postati još jedan nemilosrdni vladar, takođe spreman na sve kako bi sačuvao vlast.
Iako rijetko postavljan na naše repertoare, „Ričard Drugi” je remek-djelo dramske književnosti, značenja bolno prepoznatljivih u ovom vremenu, kao i u (vjerovatno) svakom vremenu (adaptacija Boris Liješević i Fedor Šili). Zato je nedvosmisleno pohvalna odluka uprave Jugoslovenskog dramskog pozorišta i reditelja Borisa Liješevića da pod svjetla pozornice postave ovaj komad, da nas podsjete na svevremene mehanizme osvajanja i održavanja moći, ali i na činjenice o njenoj privremenosti. Reditelj tekstu pristupa sa jasnim (straho)poštovanjem, tumačeći ga u sebi svojstvenom obliku, asketskom, brehtovskom. Na minimalistički dizajniranoj sceni na kojoj se nalaze skoro samo mobilni panoi, zidovi koji se po potrebi pokreću, gradeći nekakvu dinamiku prostora, glumci nas ogoljeno suočavaju sa ovom istorijskom tragedijom (scenografija Igor Vasiljev). Kostim Marije Marković Milojev je takođe sveden, savremen je i povremeno stilizovan (na primjer, kraljeva prozirna bluza od tila ispod dugačke bijele bunde), usklađen sa rediteljevom idejom minimalističkog razmotavanja veličanstvenosti Šekspirovog duha.
Ansambl Jugoslovenskog dramskog pozorišta nadahnuto predstavlja vrhunske umjetničke domete Šekspirove dramske poezije. Milan Marić višeznačno igra kralja Ričarda Drugog, precizno oblikujući njegove burne promjene, od nadobudnog stava jednog kapricioznog kralja na početku, uz diskretne doze teatralnosti i blage groteske. Kako radnja napreduje, a on gubi kraljevsko tlo pod nogama, ta razmetljiva arogancija iščezava, oslobađajući prostor za spoznaju o ranjivosti tijela i duha, za istinsku osjetljivost bića, ali i za gubitak dostojanstva, što je naročito efektno prikazano u sceni puzanja po podu poput nekakvog gmizavca, kada ostane bez krune. Vojin Ćetković, u ulozi izgnanog Henrija Bolinbruka, koji se sa vojskom, ojačan, vraća u London, da povrati ono što mu je Ričard oteo, takođe autoritativno prikazuje tiranina u nastajanju, neumoljivo rađanje sile, koja će kasnije, u duhu ponavljanja Velikog mehanizma istorije, odrediti i njegovu vlast.
Naročito je upečatljiva izražajnost Igora Samobora u ulogama Džona od Gonta, grofa od Nortamberlenda i jednog od naratora; kao Džon od Gonta, on sa posebnom snagom izgovara inspirativne misli o prirodi razuma, vlasti, dobra i zla, o stidu i samouništenju, hrabar da govori istinu jer mu blizina smrti to posebno dopušta. Aleksandar Đurica takođe upečatljivo predstavlja nestalnog Ričardovog rođaka, vojvodu od Jorka, koji čuva krunu u kraljevom odsustvu, ali i brzo mijenja tabor kada se okolnosti promijene. Blizak je slučaj sa vojvodom od Omerla, u energičnom, punokrvnom tumačenju Alekseja Bjelogrlića, koji će od bliskog Ričardovog prijatelja preći put do njegovog izdajnika i ubice, potvrđujući tezu da u svijetu politike vladaju samo interesi, dok je moral protjeran na deponiju (u predstavi on ubija Ričarda, dok Šekspir tu ulogu daje Ekstonu).
Sanja Marković je ekspresivna u ulozi kraljice Izabele, Ričardove supruge, naročito u dirljivim scenama sloma, natopljenim njenim suzama. Anđelika Simić plastičnije igra vojvotkinju od Jorka, dok Danilo Milovanović takođe predstavlja nekoliko likova (Tomas Moubri, Solzberi), u prepoznatljivom Liješevićevom maniru brehtovske nestalnosti scenskih identiteta, što u predstavi nije uvijek najjasnije sprovedeno; gledaoci koji ne poznaju dobro Šekspirov tekst ne mogu baš lako da prate te promjene.
Izražajnu snagu pozorišta ne čini samo vrhunski skrojena dramska poezija koju na sceni otjelotvoruju vrijedni i posvećeni glumci; ova misao se ukazuje kao glavni utisak o predstavi. Gledaocu fali razgranatijih, zanosnijih scenskih rješenja, uzbudljivijih vizuelnih odraza Šekspirovih briljantnih misli, možda naročito iskusnijem gledaocu, dobro upoznatim sa značenjima njegovih djela. U njihovom odsustvu, ovaj „Ričard Drugi” u cjelini ne izaziva naročito oduševljenje, više nestrpljenje da se ona završi.
(POLITIKA)
