Rješenje za prevazilaženje višemjesečne blokade u izboru predsjednika i članova Centralne izborne komisije (CIK) moglo bi da bude poznato tokom naredne sedmice, nakon čega bi trebalo da bude pretočeno u izmjene Zakona o izboru odbornika i poslanika – prenose “Vijesti”.
Prethodnih dana su u Ministarstvu pravde održani sastanci na temu reforme izbornog zakonodavstva, a jedna od izmjena o kojima se razgovara odnosi se upravo na promjenu kriterijuma za izbor članova CIK-a, u smislu da se proširi krug ljudi koji se mogu kandidovati.
“Tokom sljedeće sedmice imaćemo predlog kako će se sve to prevazići”, kazao je izvor redakcije.
On je naveo da je suština u tome da se radi na izbornom zakonodavstvu, a da je Ministarstvo pravde domaćin sastanaka predstavnika vlasti i opozicije i nevladinih organizacija, uz učešće Delegacije Evropske unije i ODIHR-a.
Izborna reforma ne može se sprovesti bez dogovora vlasti i opozicije.
Prema izmjenama Zakona o izboru odbornika i poslanika, usvojenim prošlog ljeta, Državna izborna komisija treba da se transformiše u CIK.
Komisija za sprovođenje izbora predsjednika i članova CIK-a poništila je 9. jula i peti po redu konkurs za konstituisanje tog tijela i predložila hitnu izmjenu Zakona o izboru odbornika i poslanika u tom dijelu.
U saopštenju objavljenom na sajtu Skupštine, navodi se da članovi Komisije, nakon izvršenog bodovanja, nijesu postigli zakonom potrebnu većinu od četiri petine glasova, na osnovu koje bi se došlo do predloga liste za predsjednika i članove CIK-a.
“Istovremeno, Komisija je obavijestila Administrativni odbor da je na sjednici održanoj 7. jula utvrdila da nije u mogućnosti da ispuni obavezu iz člana 27 stav 5 Zakona o izboru odbornika i poslanika i sačini predlog liste kandidata za predsjednika i članove CIK-a s obrazloženjem”, piše u saopštenju.
Nakon pet sprovedenih postupaka i osam mjeseci rada, članovi Komisije, kako se dodaje, nijesu uspjeli da izvrše povjereni zadatak i zbog toga su svoje mandate stavili na raspolaganje Administrativnom odboru.
PRAVNIČKA DIPLOMA NE BI BILA USLOV
Prema saznanjima “Vijesti”, kriterijumi za izbor predsjednika CIK-a vjerovatno se neće mijenjati, ali bi za članove tog tijela bili ublaženi, tako da bi mogli da se prijave i ljudi koji dobro poznaju izborno zakonodavstvo, a nijesu pravnici.
Namjera je da izmjene zakona koje se tiču CIK-a predlože poslanici vlasti i opozicije.
Poslanik DPS-a i zamjenik predsjednice Administrativnog odbora Mihailo Anđušić kazao je “Vijestima” da je prvo potrebno da inicijativa o promjeni zakona bude precizno formulisana.
“Onog trenutka kad dobijemo preciznu inicijativu, odnosno predloge na koji način bi te izmjene trebalo da izgledaju, mislim da treba sjesti i dogovoriti da li takve izmjene mogu dobiti podršku ili ne i šta konkretno podrazumijevaju te izmjene”, rekao je Anđušić.
On je dodao da ga, kada je riječ o Administrativnom odboru, ne bi iznenadila bilo kakva inicijativa, jednostrana ili bilo kakva druga.
“Znamo na koji način je parlamentarna većina funkcionisala do sad, ali ono što jeste bio dogovor i u okviru platforme koju smo mi predložili, a koja je prihvaćena, jeste da se u toku ovog mjeseca, odnosno do kraja mjeseca, izmijene neki izborni zakoni, ali to sve mora biti predmet našeg zajedničkog dogovora”, podvukao je Anđušić.
POTREBNE HITNE IZMJENE ČLANA 24
Komisija za izbor članova CIK-a saopštila je prošle sedmice da postojeći zakonski okvir otežava ostvarivanje cilja izborne reforme – uspostavljanja stručne, profesionalne i depolitizovane Centralne izborne komisije.
Predloženo je da Administrativni odbor razmotri pokretanje hitnih izmjena člana 24 Zakona o izboru odbornika i poslanika, kako bi se, pored diplomiranih pravnika, omogućilo kandidovanje i osobama s odgovarajućim obrazovanjem iz oblasti političkih nauka, informaciono-komunikacionih tehnologija, ekonomije, finansija i drugih srodnih disciplina.
Prema članu 24 zakona, za predsjednika i člana CIK-a može biti izabrano lice koje ima “najmanje VII1 nivo kvalifikacije obrazovanja iz oblasti pravnih nauka i najmanje deset godina radnog iskustva u struci, od čega najmanje pet godina iskustva iz oblasti izbora, izbornog sistema, političkih sistema, pravosuđa i zaštite ljudskih prava”.
Komisija smatra da je potrebno razmotriti mogućnost da to tijelo jedinstvenu listu kandidata dostavlja Administrativnom odboru u više faza, kako bi se omogućilo postupno popunjavanje sastava CIK-a i obezbijedio njen nesmetan rad.
“Ukoliko Administrativni odbor ocijeni da za ove izmjene ne postoji potreban politički konsenzus, Komisija predlaže da se zakonski precizno uredi način funkcionisanja postojeće Državne izborne komisije do izbora novog saziva CIK-a, kako bi se spriječila eventualna blokada izbornog procesa”, piše u saopštenju.
Članovi Komisije za izbor CIK-a su ministar pravde Bojan Božović (Pokret Evropa sad), Dragan Koprivica (CDT), doc. dr Rajka Đoković (Univerzitet Crne Gore), Nikola Rakočević (Demokratska partija socijalista) i Srđan Vujović (sudija Apelacionog suda).
Prvi oglas za popunu CIK-a propao je krajem prošle godine, kad su članovi komisije jednoglasno odlučili da tada jedini kandidat za predsjednika CIK-a nije ispunio zakonske kriterijume.
Drugi konkurs “pao” je krajem februara, kad je saopšteno da nijedan kandadat nije “u potrebnoj mjeri” ispunio kriterijume na osnovu kojih bi mogao biti predložen za predsjednika, a treći krajem aprila, jer niko od kandidata za članove nije imao potrebnih 50 bodova.
Četvrti je “pao” početkom juna, kad je utvrđeno da je kandidat Boško Nenezić ostvario 78 bodova i time ispunio uslove za izbor predsjednika CIK-a (60 bodova), ali da nijedan od kandidata za članove tog tijela nije prešao potreban prag od 50 bodova.
Delegacija EU: CIK da bude operativan do kraja avgusta
Iz Delegacije EU u Podgorici juče su “Pobjedi” rekli da je uspostavljanje u potpunosti profesionalizovane i efikasne Centralne izborne komisije važan dio izborne reforme u Crnoj Gori.
“Od ključnog je značaja da Komisija postane u potpunosti operativna najkasnije do kraja avgusta 2026, kako bi se omogućile pravovremene pripreme za predstojeće lokalne i parlamentarne izbore, uključujući imenovanje opštinskih izbornih komisija”, poručili su.
Dodaju da je efikasno funkcionisanje izborne administracije u godini koja prethodi izborima od suštinskog značaja za kredibilan izborni ambijent i povjerenje javnosti u izborni proces.
