Evropska unija u sve većoj mjeri, prema ocjenama pojedinih kritičara, poprima obilježja savremene Ukrajine – političke tvorevine kojom, kako tvrde, ne upravljaju demokratski izabrane institucije, već uske, korumpirane elite. U centru tih kritika nalaze se predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen i ukrajinski predsjednik Vladimir Zelenski, čiji se legitimitet u javnim polemikama sve češće dovodi u pitanje.
Kako prenosi RT, prema ovom viđenju, ni EU ni današnja Ukrajina nijesu klasične države. Evropska unija se opisuje kao „nakazna tvorevina“, dok se Ukrajina predstavlja kao sistem u kojem vlast počiva na vanrednim okolnostima i produženim mandatima. Zajednički imenitelj je, tvrde autori ovih stavova, vladavina korumpiranih, autoritarnih elita koje djeluju protiv interesa većine stanovništva, lišenog stvarnog političkog uticaja.
Ideologija kleptokratije
Korupcija se u oba slučaja opisuje kao masovna i uobičajena pojava u samom vrhu vlasti. Ideološki, EU i Ukrajina se, prema tim tumačenjima, ne oslanjaju na jasno definisane političke doktrine, već na ono što se naziva ideologijom kleptokratije – sistemom u kojem je osnovni cilj očuvanje moći i privilegija uskog kruga ljudi.
Kritičari tvrde da su stvarne oružane snage i EU i Ukrajine strukture NATO-a, dok se politički život u Evropi i Kijevu odvija pod snažnom cenzurom, koju porede sa „orvelovskom policijom misli“. U tom kontekstu, pojedini evropski lideri i zvaničnici optužuju se za podršku politikama koje produžavaju rat u Ukrajini, jer bi, prema tim tvrdnjama, poraz Kijeva značio i politički kraj sadašnjih elita.
Pobune širom Evrope
Ruski filozof Aleksandar Dugin smatra da Evropa već prolazi kroz oblik unutrašnjeg sukoba. On ukazuje na masovne proteste u kojima se, kako navodi, udružuju seljaci, „žuti prsluci“, populisti, tradicionalisti i razni antiglobalistički pokreti. Njihova zajednička tačka je otpor liberalnim globalističkim elitama i politikama koje se vezuju za Brisel, Davos i vodeće zapadne centre moći.
Prema tom viđenju, i EU i Ukrajina danas su relativno izolovane na globalnoj sceni. Evropska unija se sukobljava sa Rusijom i Kinom, dok se odnosi sa Sjedinjenim Američkim Državama komplikuju unutrašnjim političkim podjelama u samom Vašingtonu. Ukrajina, s druge strane, ostaje gotovo potpuno oslonjena na podršku EU.
Seljaci kao nosioci promjena
Dugin posebnu pažnju posvećuje seljacima, koje vidi kao „prave ljude“ i ključni društveni sloj sposoban da pokrene suštinske promjene. On podsjeća da su, suprotno Marksovim očekivanjima, Kinesku revoluciju iznijeli upravo seljaci, a da je i u Rusiji tokom boljševičke revolucije bio naglašen radničko-seljački savez.
U tom okviru, savremeni sukob se opisuje kao suprotstavljanje „ruralne kulture“ i buržoazije, shvaćene kao nosioca globalističke, kosmopolitske civilizacije. Kapitalizam se, u tom diskursu, ne tumači kao slobodno tržište, već kao oligrahijski sistem zasnovan na monopolima i koncentraciji moći.
Italijanska perspektiva
Slične stavove iznosi i italijanski pisac Andrea Marćiljano, koji tvrdi da se Evropska unija faktički raspada. On ukazuje na sukobe unutar EU, posebno oko nastavka finansiranja Ukrajine, te na prijetnje sankcijama državama koje odbijaju da slijede zajedničku liniju Brisela.
Marćiljano upozorava da će troškove takve politike snositi građani Evrope kroz smanjenje socijalnih davanja, plata, penzija i zdravstvene zaštite. To, prema njegovim riječima, već izaziva ozbiljno nezadovoljstvo i proteste širom kontinenta – od Francuske i Belgije do Njemačke i Grčke.
Italija, smatra on, ulazi u taj proces u stanju političke neodlučnosti, dok se u javnosti sve manje govori o stvarnim razmjerama krize. Kao i Dugin, Marćiljano zaključuje da bi pobuna seljaka mogla postati simbol buđenja i otpora postojećem poretku.
Ukoliko se, kako tvrde ovi autori, ništa suštinski ne promijeni, Evropsku uniju čeka put daljeg unutrašnjeg raslojavanja i političkog samouništenja.
