Jermenski premijer Nikol Pašinjan proglasio je u ponedjeljak rano ujutro pobjedu svoje partije Građanski ugovor nad nekoliko proruskih grupa, osvojivši, prema nepotpunim preliminarnim rezultatima oko 50 odsto glasova.
Centralna izborna komisija (CIK) je saopštila da, poslije skoro 91 odsto prebrojanih glasova, Građanski ugovor ima 50,1 odsto glasova, dok je savez Jaka Jermenija, prijateljski nastrojen prema Moskvi, na drugom mjestu s 23,4 odsto, prenosi Radio Slobodna Evropa.
Savez Jermenije, koji predvodi bivši predsjednik Robert Kočarjan i koji se takođe smatra naklonjenim Moskvi, na trećem mjestu s 9,8 odsto.
“Ovo je istorijska pobjeda koja će definitivno osigurati trajnost i razvoj Jermenije i, naravno, imaćemo trajan i institucionalni mir”, rekao je Pašinjan na konferenciji za novinare poslije izbora.
Ankete prije glasanja davale su Građanskom ugovoru 24-32 odsto podrške, a Jakoj Jermeniji 9-11 odsto, iako su mnogi potencijalni glasači navedeni kao “neodlučni”.
Prvobitne procjene daju Pašinjanovoj partiji 61-63 mjesta u Narodnoj skupštini sa 105 poslanika, čime ima jasnu većinu ako se potvrde ovi rezultati poslije brojanja svih glasova.
Međutim, i dalje nema 70 potrebnih poslanika da se glatko sprovedu ustavne promjene za koje je Pašinjan rekao da su neophodne za sklapanje mira sa susjednim, ogorčenim rivalom Azerbejdžanom i druge mjere.
Pašinjan je rekao da će Jermenija voditi uravnoteženu spoljnu politiku poslije izbora, dodajući da “nema pitanja o izboru” između Rusije i Zapada.
Izborni zvaničnici su saopštili da je izlaznosti bila 59 odsto, dok su Jermeni glasali u testu podrške premijeru poslije kontroverznog mirovnog sporazuma s Bakuom i njegovih napora da približi malu južnokavkasku zemlju Zapadu poslije decenija oslanjanja na Rusiju.
Veze Jerevana s Moskvom pojavile su se kao glavno izborno pitanje, posebno poslije odluke Rusije da uvede ograničenja na jermenski izvoz posljednjih nedjelja kao odgovor na njeno okretanje ka Zapadu. Uoči izbora, jermenske vlasti su uhapsile šest kandidata Jake Jermenije, javili su državni mediji, bez navođenja razloga.
Jaka Jermenija je saopštila da nastoji da održi ekonomske i političke veze Jerevana s Rusijom i optužila je Pašinjana za opasno neprijateljstvo prema Moskvi.
Jaku Jermeniju predvodi rusko-jermenski milijarder Samvel Karapetijan, koji je u kućnom pritvoru pod optužbom da je pozivao na rušenje vlade. On je optužbe nazvao politički motivisanim.
Navodi o nepravilnostima
Izborne vlasti i nezavisni posmatrači prijavili su niz navodnih nepravilnosti tokom glasanja 7. juna, pokazuju informacije koje su prikupili dopisnici RSE.
Do kraja glasanja, Jermenski antikorupcijski komitet je izvijestio da je pokrenuto 33 krivična postupka u vezi s navodnim izbornim krivičnim djelima.
Ministarstvo unutrašnjih poslova Jermenije je ranije saopštilo da je pokrenulo istrage o navodnim slučajevima dvostrukog glasanja i kršenja tajnosti glasanja. Grupa za posmatranje Nezavisni posmatrač izvijestila je o poremećajima i proceduralnim problemima na nekoliko biračkih mjesta. Prema navodima grupe, posmatrači su bili prisutni na 1.420 biračkih mjesta širom zemlje, a navodna kršenja su zabilježena na stotinama njih.
Podrška SAD i EU Pašinjanovoj stranci
SAD i EU su izrazili podršku Pašinjanu, koji je preuzeo vlast 2018. godine poslije uglavnom mirnog narodnog ustanka – poznatog kao Plišana revolucija – protiv prethodne vlade koja je bila prijateljska prema Moskvi.
Pašinjan je započeo proces – iako se očekuje da će trajati mnogo godina – pridruživanja EU i nastavio je mirovni proces sa susjednim Azerbejdžanom, kontroverznu politiku koja je ojačala opoziciju i razljutila čak i neke od njegovih bivših pristalica.
Pašinjan je dobio veliku podršku SAD pošto je pristao da učestvuje u Sporazumu za međunarodni mir i prosperitet (TRIPP) predsjednika SAD Donalda Trampa.
Američki Stejt department je za RSE naveo da inicijativu vidi kao “ključni i trajni dio donošenja mira i prosperiteta Jermeniji i Južnom Kavkazu”.
Premijer je takođe pokušao da normalizuje odnose s dugogodišnjim ogorčenim rivalom i susjedom Turskom, bliskim saveznikom Azerbejdžana.
Njegova vlada je zamrznula učešće u Organizaciji dogovora o kolektivnoj bezbjednosti (ODKB) koju predvodi Rusija.
Pašinjanov cilj ulaska u EU, njegovo izbjegavanje ODKB-a i odluka da Jerevan bude domaćin samiti povezanog s EU, na kojem je učestvovao i ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski, razgnjevili su Moskvu i doveli su do prijetnji ukidanja ekonomskih povlastica za Jermeniju.
Rusija je dugo smatrala Jermeniju dijelom svoje sfere uticaja.
Ruski predsjednik Vladimir Putin je iznio jedva prikrivenu prijetnju u vezi sa zapadnim težnjama Jerevana, rekavši da bi Jermenija mogla da se suoči s “ukrajinskim scenarijem” zbog želje za evropskim integracijama.
(CDM)
