Kineski zvaničnici vrše pritisak na evropske države tvrdeći da bi, prema sopstvenim graničnim zakonima, trebalo da zabrane ulazak tajvanskim političarima. Prema navodima više od šest diplomata i zvaničnika upoznatih sa situacijom, Kina je evropskim ambasadama u Pekingu i vladama u njihovim glavnim gradovima uputila demarše, upozoravajući ih da ne prelaze „kineske crvene linije“, piše The Guardian.
Pristupi su se razlikovali – neki su bili usmjereni na pojedinačne države, a drugi na grupe; neki su dostavljeni u vidu pismene verbalne note, dok su drugi uručeni lično. Ovi potezi dogodili su se tokom novembra i decembra, a makar djelimično bili su odgovor na nedavna putovanja tajvanskih zvaničnika u Evropu, uključujući sadašnjeg potpredsjednika i ministra vanjskih poslova, kao i bivšeg predsjednika, prenosi Index.
Pozivanje na evropske zakone
Peking je naveo da „poštuje suverenitet evropske strane u uvođenju i sprovođenju vizne politike“, ali tvrdi da je „institucionalna rupa“ omogućila česte posjete tajvanskih političara, stoji u jednoj verbalnoj noti. Kineski zvaničnici citirali su više zakona i propisa EU, uključujući Zakon o šengenskim granicama, koji navodi da je uslov za ulazak državljana zemalja van EU da se „ne smatraju prijetnjom međunarodnim odnosima bilo koje države članice“.
Sugerisano je da bi dozvoljavanje ulaska tajvanskim zvaničnicima ugrozilo međunarodne odnose tih država s Kinom. U pojedinim slučajevima pozivali su se i na Bečku konvenciju o diplomatskim odnosima ili sugerisali da evropske zemlje slijede primjer UN-a i zabrane svim Tajvancima ulazak u vladine zgrade.
Stav Kine
Kinesko Ministarstvo vanjskih poslova nije odgovorilo na upite za komentar. Međutim, u verbalnoj noti navodi se da bi evropske zemlje trebalo da odbiju sve „takozvane diplomatske pasoše“ koje izdaje Tajvan te da „zabrane tajvanskom osoblju ulazak u Evropu radi traženja službenih kontakata i razmjena, kao i prelaska kineske crvene linije“.
„Kina se nada da će institucije EU i evropske države, u širem interesu odnosa Kine i EU, kao i bilateralnih odnosa, donijeti političku odluku o odbijanju ulaska takozvanog predsjednika ili potpredsjednika Tajvana (uključujući i bivše)“, navodi se u noti, uz pominjanje i drugih zvaničnika.
U noti se takođe navode posjete zvaničnika Belgiji, Češkoj, Poljskoj, Holandiji, Italiji, Australiji, Njemačkoj, Litvaniji, Danskoj, Estoniji i Irskoj, uz tvrdnju da oni „ozbiljno potkopavaju odnose Kine i EU“.
„Evropska strana je čak dozvolila potpredsjednici Hsiao Bi-khim da govori u zgradi Evropskog parlamenta i promoviše separatističke tvrdnje o ‘nezavisnosti Tajvana’“, dodaje se u noti.
Reakcije Evrope i Tajvana
Ministarstva vanjskih poslova Norveške i Finske potvrdila su da su primila pisma i navela da su vizni propisi s Tajvanom određeni od strane relevantnih šengenskih tijela. Portparol britanskog Ministarstva vanjskih poslova rekao je: „Dozvola za ulazak u Ujedinjeno Kraljevstvo određena je isključivo našim sopstvenim zakonima i imigracionim pravilima, koja se jednako primjenjuju na one koji putuju s Tajvana.“
Tajvansko Ministarstvo vanjskih poslova saopštilo je da posjete zvaničnika Evropi „nisu ni na koji način povezane s Kinom i da Kina nema pravo da se miješa“.
„Naprotiv, kineska upotreba različitih prisilnih mjera protiv drugih zemalja i prijetnje silom protiv Tajvana, koje potkopavaju globalni i indo-pacifički mir i stabilnost i ugrožavaju direktne interese EU, predstavljaju stvarnu silu koja šteti evropskim međunarodnim odnosima“, rekao je portparol. „Kineske akcije treba osuditi.“
Kontekst događaja
Primaoci kineskih „veoma specifičnih“ savjeta o evropskim graničnim zakonima nijesu ih smatrali pravno utemeljenim, ali je ton upozorenja shvaćen ozbiljno, naročito u nekim manjim državama. „Vidim to kao još jedan način da se stvori nelagoda među državama članicama da bi njihovi odnosi s Kinom mogli biti ugroženi… a Peking dobro zna da su neke članice EU trenutno veoma zainteresovane za privlačenje kineskih investicija“, rekla je Zsuzsa Anna Ferenczy, docentkinja na tajvanskom Nacionalnom univerzitetu Dong Hwa.
EU nema zvaničan stav o statusu Tajvana. Iako održava formalne odnose s Pekingom, ima i snažne nezvanične veze s Tajpejom. Posljednjih godina, međutim, blok je pod sve većim pritiskom Pekinga, koji Tajvan smatra svojom provincijom i namjerava da ga pripoji, po potrebi i silom.
Claus Soong, analitičar u Mericsu, rekao je da se ovaj potez uklapa u dugogodišnju strategiju Pekinga da koristi sva raspoloživa sredstva kako bi odvratio bližu saradnju s Tajvanom. „Peking se trudi koliko god može da poruči da bi trebalo malo razmisliti prije nego što se dozvoli ulazak tajvanskim zvaničnicima. Ne bih rekao da je to prijetnja, više podsjetnik, iako ne nužno blag.“
(CDM)
