Kasni odlazak na spavanje može nepovoljno uticati na zdravlje srca, posebno kod žena. Prema novoj studiji, odrasle osobe koje su sebe opisale kao „izrazito večernje tipove“ imale su znatno više pokazatelja lošijeg kardiovaskularnog zdravlja tokom 14 godina praćenja, u poređenju sa osobama koje imaju uobičajeniji ritam spavanja i buđenja.
Ovi nalazi nadovezuju se na ranija istraživanja koja povezuju obrasce spavanja tipične za „noćne ptice“ sa problemima sa srcem i drugim zdravstvenim poremećajima.
-
San je faktor kardiovaskularnog rizika na koji možemo da utičemo. Nije snažan kao pušenje, ali je daleko od beznačajnog – kaže dr Metju Dž. Sousa, interventni kardiolog iz Norton Heart & Vascular Institute, koji nije učestvovao u studiji.
Večernji tipovi i veći rizik od srčanog i moždanog udara
Istraživači su analizirali podatke više od 300.000 odraslih osoba iz UK Biobank baze, sa prosečnom starošću od 57 godina. Osam odsto učesnika svrstalo se u „izrazite večernje tipove“, 24 odsto u „izrazite jutarnje tipove“, dok je 67 odsto imalo srednji, odnosno neodređen ritam spavanja.
Za procjenu zdravlja srca korišćen je skup kriterijuma Američkog udruženja za srce, poznat kao Life’s Essential 8, koji obuhvata ishranu, fizičku aktivnost, kvalitet sna, tjelesnu težinu, nepušenje, kao i nivoe holesterola, šećera u krvi i krvnog pritiska.
U poređenju sa osobama sa uobičajenim ritmom spavanja:
-
večernji tipovi imali su 79 odsto veću vjerovatnoću lošeg ukupnog rezultata zdravlja srca
-
rizik od srčanog ili moždanog udara bio je veći za 16 odsto
-
jutarnji tipovi imali su 5 odsto manju učestalost loših pokazatelja zdravlja srca
Veza između kasnog odlaska na spavanje i lošijeg zdravlja srca bila je izraženija kod žena nego kod muškaraca. Dr Sousa navodi da to može biti posljedica kombinacije bioloških razlika, hroničnog stresa, nedovoljno dijagnostikovanih poremećaja sna i razlika u vrstama srčanih oboljenja.
San utiče na regulaciju krvnog pritiska
-
San nije samo odmor — on ima ključnu ulogu u regulaciji krvnog pritiska. Loš san je već dugo povezan sa lošijim ishodima po zdravlje srca – objašnjava dr Sousa.
Glavni autor studije, dr Sina Kianersi sa Harvard Medical School, ističe da kasan odlazak na spavanje može dovesti do poremećaja cirkadijalnog ritma, odnosno neusaglašenosti unutrašnjeg biološkog sata sa svakodnevnim obavezama poput rada, obroka i izloženosti svjetlosti.
Važno je naglasiti da je studija opservaciona, što znači da ne dokazuje uzročno-posledičnu vezu, već samo povezanost. Na rezultate mogu uticati i faktori poput stresa, smenskog rada, depresije, anksioznosti, bola i socioekonomskih uslova.
Kako „noćne ptice“ mogu da zaštite zdravlje srca?
Prema autorima studije, večernji tipovi mogu poboljšati zdravlje srca prilagođavanjem svojih navika spavanja.
-
Cilj nije da svi postanu ranoranioci, već da uspostave dosljedan i održiv raspored sna, uz zdrave rutine tokom dana – kaže Kianersi.
Dr Sousa savjetuje:
-
7 do 9 sati kvalitetnog sna po noći (nekima je dovoljno i 6,5–7,5 sati)
-
dosljedno vrijeme odlaska na spavanje i buđenja
-
dovoljno prirodne svjetlosti tokom dana i manje vještačkog svjetla uveče
-
izbjegavanje kofeina, hrane i pića nekoliko sati prije spavanja
-
hladnu, tamnu i tihu spavaću sobu
-
javljanje ljekaru u slučaju hroničnog umora, glasnog hrkanja ili loše regulisanog pritiska
-
Čak i mali, ali dosljedni pomaci mogu donijeti korist — savršen san nije neophodan – zaključuje Sousa.
(KURIR)
