Ambasador Evropske unije u Crnoj Gori Johan Satler poručio je da je izgradnja postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda projekat od „nacionalnog značaja“. Poruka je jasna: kolektor je postao jedan od ključnih prioriteta na evropskom putu Crne Gore.
Međutim, kako se približavamo Evropskoj uniji, nameće se pitanje koje se sve rjeđe čuje – šta je sa nasljeđem sistemskog kriminala, korupcije i pljačke države koja je decenijama bila zaštitni znak vlasti Mila Đukanovića?
U javnom diskursu danas gotovo da se više i ne pominju desetine, pa i stotine miliona eura koje su tokom prethodnih decenija iznesene iz Crne Gore, kroz šverc, korupcionaške šeme i privatizacione prevare. Ne govori se o novcu koji je završio na računima u inostranstvu, o imovini koja nikada nije oduzeta, niti o političkoj odgovornosti onih koji su državu pretvorili u privatni bankomat.
Umjesto toga, stiče se utisak da je kolektor postao centralni problem države, dok su pljačka, kriminalne mreže i institucionalno zarobljavanje sistema gurnuti u drugi plan. Kao da je Crna Gora preko noći zaboravila ko ju je i kako doveo u stanje duboke ekonomske, pravne i moralne devastacije.
Niko ne spori da je postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda važno, niti da ekološki standardi predstavljaju obavezu svake ozbiljne države. Ali postavlja se legitimno pitanje prioriteta: može li se govoriti o evropskim vrijednostima, a istovremeno zatvarati oči pred neprocesuiranim kriminalom bivšeg režima?
Evropska unija je, barem formalno, zasnovana na vladavini prava, odgovornosti i jednakosti pred zakonom. Ako je tako, onda bi borba protiv korupcije i organizovanog kriminala morala biti jednako „nacionalno značajna“ kao i svaki infrastrukturni projekat. U suprotnom, šalje se opasna poruka da su kriminal i pljačka oprostivi, ukoliko se formalno ispune tehnički uslovi za pristupanje.
Građani Crne Gore imaju pravo da pitaju: da li se evropski put svodi na beton, cijevi i postrojenja, dok se istina o opljačkanoj državi gura pod tepih? I da li se ćutanjem o Đukanovićevom nasljeđu zapravo kupuje politička stabilnost po cijenu pravde?
Ako je kolektor nacionalni interes, onda bi nacionalni interes morala biti i puna istina o tome ko je opljačkao Crnu Goru, gdje je taj novac završio i zašto još niko nije odgovarao. Bez toga, evropski put ostaje tehnička procedura – bez suštine, bez pravde i bez povjerenja građana.
