U Velikoj Britaniji je uvedena nova strategija zaštite najmlađih: vakcinacija trudnica protiv respiratornog sincicijalnog virusa (RSV), infekcije koja svake godine pogađa hiljade beba u prvim mjesecima života. Iako se često doživljava kao obična prehlada, ovaj virus može imati daleko ozbiljniji tok kod novorođenčadi, jer dovodi do otežanog disanja, problema sa hranjenjem, pa čak i teških upala pluća koje zahtijevaju bolničko liječenje.
Prema podacima britanskih zdravstvenih vlasti, više od 20.000 beba godišnje završi u bolnici zbog komplikacija izazvanih RSV-om.
Upravo zato je od 2024. godine trudnicama ponuđena vakcina koja se daje od 28. sedmice trudnoće, sa ciljem da se zaštita prenese na bebu još prije rođenja, prenosi BBC.
Kako vakcina djeluje
Ključ efikasnosti leži u načinu djelovanja vakcine. Nakon primanja, imuni sistem trudnice stvara specifična antitijela protiv RSV-a, koja se zatim preko posteljice prenose na plod. Tako beba dolazi na svijet sa već određenim nivoom zaštite, u periodu kada je njen sopstveni imunitet još nedovoljno razvijen.
Studija je pratila gotovo 300.000 beba rođenih između septembra 2024. i marta 2025. u Engleskoj, što je oko 90 odsto svih porođaja tokom tog perioda. Više od 4.500 beba je primljeno u bolnicu. Studija pokazuje da je najjača zaštita od oko 85 procenata ako se vakcina primi najmanje četiri sedmice prije porođaja, ali da i kraći interval, od dvije sedmice, može da pruži značajnu korist.
Ono što dodatno zabrinjava ljekare jeste činjenica da se gotovo svako drugo novorođenče susretne sa RSV-om u prvoj godini života. Kod većine djece simptomi su blagi, ali kod najmlađih, posebno prijevremeno rođenih ili onih sa slabijim imunitetom, infekcija može brzo da napreduje. Tada se javlja bronhiolitis, zapaljenje sitnih disajnih puteva – bronhiola, kao i upala pluća.
Mali broj umre od ovog virusa svake godine. Kod beba sa teškim infekcijama možete vidjeti kako im se grudi i pluća muče dok pokušavaju da uvuku dovoljno kiseonika, rekao je dr Konal Votson, rukovodilac nacionalnog programa za RSV u Agenciji za zdravstvenu bezbjednost Velike Britanije.
„To je veoma, veoma zastrašujuće za roditelje, i to sa dobrim razlogom.”
Proteinska vakcina
Sama vakcina protiv RSV-a spada u savremene proteinske (subjedinične) vakcine. Sadrži dio površinskog proteina virusa (tzv. F protein u prefuzionoj formi), koji je ključan za ulazak virusa u ćelije.
Ne sadrži živi virus, ne može da izazove infekciju i smatra se bezbjednom za primjenu u trudnoći. Njena uloga je da „nauči” imuni sistem da prepozna virus i brzo reaguje, bez izlaganja stvarnoj bolesti.
U praksi, ovo je jedan od rijetkih primjera gdje se vakcinacijom osim majke direktno štiti i novorođenče, slično kao kod vakcina protiv velikog kašlja ili gripa u trudnoći.
Ipak, uprkos jasnim benefitima, rasprostranjenost vakcinacije u Engleskoj iznosi oko 64 odsto, dok je u Londonu niža, oko 53 odsto, što ukazuje na potrebu za dodatnim informisanjem i povjerenjem u preventivne mjere.
Šta je RSV
Respiratorni sincicijalni virus je dobro poznat virus u medicini. On nije nov, ali je tek posljednjih godina dobio veću pažnju upravo zbog razvoja efikasnih vakcina i terapija koje mogu značajno da smanje rizik za najranjiviju populaciju.
Vodeći je uzrok infekcija donjih disajnih puteva širom svijeta i može uticati i na starije osobe i osobe sa oslabljenim imunitetom ili sa hroničnim plućnim ili srčanim oboljenjima.
RSV pripada rodu ortopneumovirusa i podijeljen je na dva glavna podtipa, A i B. Širi se bliskim kontaktom sa zaraženim sekretima, kašljanjem, kijanjem ili dodirivanjem kontaminiranih površina. Virus inficira epitelne ćelije koje oblažu disajne puteve, što dovodi do upale i nakupljanja sluzi koja može da ometa disanje.
U blagim slučajevima, RSV podsjeća na običnu prehladu sa curenjem iz nosa, kašljem i blagom temperaturom. Kod teških infekcija, posebno kod odojčadi, može izazvati bronhiolitis ili upalu pluća, obilježene piskanjem, otežanim disanjem i dehidracijom.
Kod odraslih, reinfekcija ima tendenciju da proizvede blaže simptome, ali može da pogorša hronična stanja poput astme ili hronične opstruktivne bolesti pluća.
Liječenje je uglavnom simptomatsko, uz hidrataciju, terapiju kiseonikom i, u teškim slučajevima, mehaničku ventilaciju.
Antivirusna terapija (npr. ribavirin) se rijetko koristi. Preventivne opcije uključuju monoklonska antitijela kao što je palivizumab za odojčad sa visokim rizikom i nedavno odobrene RSV vakcine za starije osobe.
(POLITIKA)
