Piše: Radoje Femić
Geoliteratura, svjetska konferencija pisaca poliglota, održana u Kotoru od 10. do 15. juna, u zemljama koje su imale svoje predstavnike (Grčka, Nizozemska, Srbija, Češka, Brazil i Italija) postaje viralan termin u tamošnjim medijima. Ne samo termin, već i sadržaj – ideja da se artikuliše višejezičko iskustvo u doba vještačke inteligencije (AI) i pretvori u svjetsku kulturnu akciju.
Brazilski istraživački novinar Vinisijus Mororo opisuje Crnu Goru, prema zajedničkom saopštenju koje su prošle sedmice prenijeli mediji na engleskom, kao epicentar globalne debate (epicentro do debate intelectual global) koja se, iako mala zemlja, konsolidovala kao vododjelnica tokova u savremenoj istoriji ideja (como um divisor de águas na história contemporânea das ideias).
Mororo, urednik vodeće agencije Vijesti u federalnoj državi Sao Paulo sa 46 miliona stanovnika, označava Kotor kao tačku susreta starog evropskog i novog, američkog svijeta a prestižnu izdavačku kuću i filmsku produkciju, Boka F – Podgorica, kao idejnog tvorca i osnivača Geoliterature. Učesnike prve konferencije (filozof Jorgos Arabacis iz Grčke, istoričar Franćesko Kakamo iz Rima, filozof Rodriggo Morais iz Sao Pula) uz osnivača, pisca i sineastu Gojka Čelebića, on označava kao mislioce svjetskog renomea (pensadores de renome mundial) koji su u Kotoru, na Lovćenu, u manastiru Stanjevići i na poluostrvu Luštica pet dana raspravljali o restauraciji jezika i transferu ideja u doba AI (debateram o universalismo e a transferência de ideias).
Kao zanimljiv instrumenat Geoliterature, autor prikaza, Vinisijus Mororo, izdvaja iskustvo učesnika konferencije u Kotoru sa najstarijih univerziteta na svijetu (Sorbona, Karlov univerzitet, Univerzitet u Amsterdamu, Univerzitet u Atini i dr.) i njihovo najubojitije oružje – višejezičnost (Elite Intelectual e Multilinguismo). Za svih osam učesnika prve kotorske konferencije sa najelitinih univerziteta autor navodi da govore oko 50 jezika – skupno gledano, a neki među njima i sasvim rijetke, ili izumrle, poput staroslovenskog, hebrejskog, što je bilo vidjeti u sesiji Restauracija malih jezika u doba AI.
Mororo zaključuje da se u Kotoru desio čudni ustanak svjetske književnosti (A Insurreiçao da Geoliteratura) koji učvršćuje Crnu Goru kao novu i dobrodošlu kolijevku međunarodnog saveza u istoriji ideja za 2027. godinu.
(Mišljenja i stavovi u rubrici Kolumne/Drugi pišu nisu nužno stavovi redakcije Borbe)
