Piše: Miodrag Bešović, v.d. generalnog direktora Direktorata za zaštitu i spašavanje
Poslovi zaštite i spašavanja su poslovi od javnog interesa i obaveza je svake države da izgrađuje sopstveni sistem, koji će biti spreman da odgovori na brojne izazove koje nam donose elementarne nepogode i druge nesreće.
Crna Gora razvija i unapređuje svoj sistem zaštite i spašavanja u skladu sa međunarodnim standardima prateći regionalna i evropska iskustva u ovoj oblasti. Do sada se uspješno borila sa mnogim izazovima, a bilo ih je dosta: i požara, i poplava, i zemljotresa, i ekstremnih meteoroloških pojava, i tehničko-tehnoloških nesreća.
Aktivnosti sistema zaštite i spašavanja na državnom nivou ogledaju se, uglavnom, kroz rad Direktorata za zaštitu i spašavanje Ministarstva unutrašnjih poslova, a na lokalnom nivou kroz rad opštinskih službi zaštite i spašavanja.
Te aktivnosti u prethodnoj godini bile su brojne i raznovrsne, i ogledale su se u radu na zakonskim i podzakonskim dokumentima, donošenju planske dokumentacije, izradi Procjene rizika od katastrofa Crne Gore, sprovođenju inspekcijskog nadzora, realizaciji aktivnosti na zaštiti i spašavanju od požara i drugih elemenarnih nepogoda, zaštiti od neeksplodiranih ubojnih sredstava, sprovođenju osposobljavanja i usavršavanja učesnika zaštite i spašavanja i realizaciji velikog broja programa i projekata. U tom kontekstu ističem da je Vlada Crne Gore, na predlog Ministarstva unutrašnjih poslova, donijela nacionalne planove zaštite i spašavanja od klizišta i odrona i od hemijskih i bioloških rizika i na taj način stvorila uslove za brži, efikasniji i organizovaniji odgovor u slučaju ovih hazarda.
Takođe, sprovodile su se i aktivnosti na polju bilateralne, regionalne i međunarodne saradnje i evropskih integracija.
U cilju podrške unapređenju sistema zaštite i spašavanja, Ministarstvo unutrašnjih poslova rasporedilo je oko 50.000 eura iz sredstava Fonda za zaštitu i spašavanje za projekte koji se odnose na nabavku opreme i sredstava za zaštitu i spašavanje i podsticanje obrazovnih, istraživačkih i razvojnih studija, programa, projekata i drugih aktivnosti.
Cijeneći važnost i značaj međunarodnog broja za hitne situacije 112 za sistem zaštite i spašavanja Ministarstvo unutrašnjih poslova podržalo je uvođenje dva veoma važna servisa. U pitanju su automatsko mobilno lociranje pozivaoca ka broju 112 i automatsko lociranje vozila prilikom saobraćajnih nezgoda kroz tzv i-kol sistem. Navedena dva servisa predstavljaju najsavremenije servise koji se u svijetu koriste da bi se efikasno sprovele akcije spašavanja i smanjilo vrijeme pružanja pomoći povrijeđenim licima.
Naglašavam, takođe, veliki značaj naše Avio-helikopterske jedinice i napominjem da je protivpožarna avijacija u 2021. godini ostvarila 500 letova, od kojih na gašenju požara 344 leta. Najviše aktivnosti na gašenju požara imala je na teritoriji Podgorice, Nikšića, Cetinja i Bara. Ukupan broj letova helikoptera u 2021. godini bio je 199. Takođe, izvršen je servis helikoptera AB 412 u Njemačkoj i ugrađena oprema za gašenje požara, kao i kuka za nošenje spoljnjeg tereta. Na ovoj opremi planirano je sprovođenje obuke do početka požarne sezone.
Upravne radnje i poslovi su veoma važan segment aktivnosti Direktorata za zaštitu i spašavanje i oni često ostaju po strani, nevidljivi, a veoma su značajni, naročito u preventivnom djelovanju. Tokom 2021. godine donijeto je ukupno 2.285 rješenja, dozvola, odobrenja, saglasnosti i mišljenja iz oblasti eksplozivnih materija, zapaljivih tečnosti i gasova i prevoza opasnih materija. Ovi podaci su najbolja potvrda dobre saradnje sa privrednim subjektima iz ove oblasti.
Kada su u pitanju brojne aktivnosti u okviru projekata, pomenuću samo neke od njih:
U decembru 2021. godine završena je izrade Procjene rizika od katastrofa Crne Gore u čijoj su izradi učestvovala 94 stručnjaka iz različitih državnih organa, organa državne uprave, akademske zajednice i NVO. Ova procjena izrađena je u okviru EU projekta i sprovođenjem ove procjene unaprijediće se stanje u oblasti smanjenja rizika od katastrofa u našoj državi, pozitivno uticati na integraciju smanjenja rizika u politikama, programima i planovima, dodatno osnažiti i povećati kapaciteti za rano upozoravanje, te spriječiti događanje novih rizika i stvoriti otpornija zajednica na uticaj katastrofa koje će se neminovno događati u budućnosti.
Nabavljeno je 6 terenskih vozila, 2 kombi vozila sa kargo prostorom i 2 drona – letilice sa termovizijskim kamerama, ukupne vrijednosti oko 160.000 eura, u okviru projekta „Nabavka opreme za podršku implementaciji mehanizma evropske civilne zaštite“ u okviru IPA 2016 Godišnjeg akcionog programa za Crnu Goru.
Nabavljen je multifunkcionalni robotički sistem, u sklopu tematskog projekta „Sistem ranog upozorenja, najave i upravljanja u vanrednim situacijama u slučaju poplava i velikih šumskih požara“ koji se finansira u okviru IPA INTERREG Programa prekogranične saradnje između Italije, Crne Gore i Albanije. Vrijednost robotičkog sistema je 949.502,40 €.
Počelo se sa radovima na rekonstrukciji Nacionalnog trening centra za zaštitu i spašavanje i nabavljeno je terensko vozilo, u sklopu projekta „Prevencija rizika u prekograničnom području“, koji se realizuje u okviru IPA INTERREG Programa prekogranične saradnje između Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Crne Gore.
Tokom 2021. godine intenzivno se radilo na sprovođenju aktivnosti na pripremi i organizaciji vježbe na temu reagovanja u slučaju zemljotresa na teritoriji Boke kotorske, koja će se sprovesti u 2022. godini u sklopu projekta BALANS – Upravljanje zemljotresima većih razmjera na zapadnom Balkanu kroz zajedničke aktivnosti prekogranične saradnje“, koji se implementira u okviru Mehanizma Unije za civilnu zaštitu.
Uspješno se završio Pilot projekat civilne napredne regionalne koordinacije u hitnim situacijama u okviru NATO programa „Naukom za mir i bezbjednost”. Ovdje, izdvajamo nabavku 2 drona – vazdušni Matris 300, i podvodni ROV, te prateću dodatnu opremu za navedene dronove. Obezbijeđena je obuka i licenciranje kadra Direktorata za zaštitu i spašavanje za navedene dronove i akcije traganja i spašavanja. Kroz ovaj projekat, Direktorat za zaštitu i spašavanje je u potpunosti opremljen tehničkom opremom za NICS sistem i njegovu primjenu na terenu.
Činjenica da je Direkcija OKC 112 Direktorata za zaštitu i spašavanje, tokom prošle godine primila oko 219.374 poziva, da su službe zaštite i spašavanja imale 15.960 intervencija, govori o dnevnoj angažovanosti ovog sistema i potrebi za njegovim stalnim unapređenjem.
Aktivnosti na jačanju sistema nastaviće se i u 2022. godini, od kojih ističem:
– Otvaranje Nacionalnog trening centra za zaštitu i spašavanje,
– rad na izradi Procjene sposobnosti upravljanja rizicima,
– izradu i sprovođenje dvogodišnjeg Akcionog plana za sprovođenje Strategije za smanjenje rizika od katastrofa,
– održavanje VIII konferencije Nacionalne platforme za smanjenje rizika od katastrofa,
– jačanje kapaciteta za pripremljenost i odgovor na katastrofe kroz sprovođenje osposobljavanja i usavršavanja učesnika zaštite i spašavanja,
– organizaciju i realizaciju vježbi i nabavku neophodne opreme,
– nastavak realizacije programa i projekata,
– te održavanje uspostavljene i dalji razvoj bilateralne, regionalne i međunarodne saradnje.
