O. Darko: Nazivom Crkva Srbije, koji se odomaćio kod nekadašnjih Srba u Crnoj Gori i nomenklaturi Fanara, odlučuju da izbrišu srpske ideale

Piše: O. Darko Ristov Đogo

Naziv „Crkva Srbije“ koji se odomaćio u nomenklaturi Fanara i nekadašnjih Srba u Crnoj Gori koji su, poput rektora Nikolića, odlučili da sa spomenika svojih predaka izbrišu dlijetom „srpske ideale“ koji su nekada krasili njih i Crnu Goru potiče iz ideologije koju već dugo ideološkim (tj „teološkim“) kanalima rasprostire upravo Fanar.

Prema tom shvatanju, naziv jedne pomjesne Crkve može biti pravilan samo ako u sebi nosi geografsku odrednicu.

Nacionalnim odrednicama se, navodno, šire podjele dok se geografskim one izbjegavaju. Takođe, često se ističe da su nazivi starih patrijaršija – dati prema gradovima, a ne prema narodnostima. Tako imamo „Crkvu Aleksandrije“ ili „Crkvu Jerusalima“. Ovaj argument je sasvim besmislen, budući da se u najranijoj prošlosti hrišćanske Crkve nisu nazivale ni prema gradovima – u iščekivanju skorog dolaska Hristovog, najraniji nazivi su bili „Crkva koja prebiva u Korintu“, „Crkva koja prebiva u Efesu“ i sl. Kako se sa vremenom uobičajilo da se hrišćani identifikuju sa gradovima u kojima žive, preuzeli su prosto nazive gradova: „Crkva u Korintu“, ili „korintska Crkva“, „Crkva u Efesu“ – „Efeška crkkva“. Međutim, u svijetu Rimskog/Istočnorimskog Carstva, kada je politički i vojni sistem ustanovio Pax Romana, gradski identiteti su bili ono posebno, ono sa čime se čovjek identifikuje u okviru jedne „oekoumene“. Oni su uskoro postali istorijski identiteti, a Crkve su se nerijetko i sukobljavale shodno svojim lokalnim identitetima. Tako su Aleksandrija i Antiohija u teologiji ali i u crkvenoj upravi vodile ogorčenu polemiku čija je žrtva bio i jedan Jovan Zlatoust. U tom smislu možemo reći da je „polisni identitet“ antike – ono što je nacionalni identitet danas. A crkvena istorija nas uči da se sukobi ne rješavaju negiranjem posebnosti, identiteta, već njihovim saobražavanjem crkvenom etosu.

U današnjem svijetu zato nema smisla ni fingirati „polisno uređenje“ Antike – kada se ljudi ne poistvjećuju sa svojim gradovima, već sa svojim nacionalnim/narodnim određenjima. Jer, niko nije umoren u Pivi, Velici, Surdulici, Prebilvcima zato što je pripadnik „Beogradske patrijaršije“ već zato što je Srbin. U tom smislu je upotreba „gradskih naziva“ pomjesnih Crkava moguća samo zajedno sa narodnom odrednicom: Srpska Pravoslavna Crkva – Pećka Patriajšija, Ruska Pravoslavna Crkva – Moskovska Patrijašija i sl. Dakle: ne kao način da se izbjegne ono „neprijatno“kako bi se podišlo globalističkoj ideologiji koja bijegom u ono lokalno zapravo želi da porekne nacionalno, kao jedini nivo kojim se opiremo „integracijama“ po mjeri brutalne vojne moći i tržišne upotrebljivosti.

Da li to znači da svaka grupa ljudi sa određenim nacionalnim određenjem automatski dobija svoju pomjesnu Crkvu?

Ne, upravo kao što ni u antici svaka pomjesna Crkva nije bila u potpunosti „autokefalna“ tj lišena svih veza sa okolnim pomjesnim Crkvama već su i tada postojali veći crkveni okruzi, pa nije svaki grad ili teritorija po definicji mogao da postane samostalan od onoga kome je prethodno pripadao. Naročito to nije mogao samoinicijativno, tako što bi se stanovnicima nekog grada odjednom prohtjelo da prekinu veze sa svojom prethodnom majkom-Crkvom (Crkvom „majke grada“ – mitropolijom). Upravo zato i postoje crkvene procedure i saborsko odlučivanje.

Kada su ljudi počeli da se identifikuju sa svojim narodom, a ne sa gradom kao osnovnom zajedincom kojoj pripadaju, po istim principima po kojima je u starom vijeku Crkva pratila polisni identitet, u srednjem vijeku je počela da prati i narodni identitet Srba, Bugara, Gruzina, a kasnije i drugih naroda.

U prilog fanarske teze o „etnofilteizmu“ obično se navodi teza da su savremene nacije – i to sve, bez izuzetka – nastale tek nakon Francuske revolucije, pa su se, navodno, tada odomaćili i razni „etnofiletizmi“.

Ove tvrdnje nije teško opovrgnuti. Natpisi na ikonama na kojima se srpski arhiepiskopi navode baš kao „srpski“ potiču još iz srednjeg vijeka. Ima ih i kasnije. kao i druguh svjedočanstava. Recimo, Sveti Vasilije Ostroški je potvrđen sinđelijom 1651.g. u kojoj se naš patrijarh potpisuje kao „Gavrilo, milošću Božijom, arhiepiskop pećki i svih Srba i Bugara i svih drugih zemalja i Zapadnog Pomorja patrijarh“.

Dakle, osim navođenja oblasti – koje, zapazimo, nisu teritorijalne jedinice Otomanskog carstva, a ni posebne države – patrijarh Gavrilo se, daleko prije Francuske revolucije naziva patrijarhom Srba i Bugara. Ni samim Grcima do skora nije bilo neobično da napišu „πατριαρχείον των Σέρβων“ – patrijarh Srba. U tom smislu, argument o „etnofiletizmu“ kao plodu Francuske revolucije ne može biti prihvaćen za ozbiljno kada su u pitanju identiteti posvjedočeni i prije nje. U savremenim proučavanjima fenomena nacije, uostalom, većina autora pravi razliku između identiteta koji su postojali i prije modernih političkih procesa i onih nastalih kasnije. Srbi su zasigurno narod čiji je identitet uobličen i ranije, ali koji nije uspio da načini jedinstvenu nacionalnu državu na svim svojim zemljama, pa je stoga i dalje primjerenije nazivati Crkvu Srba – Srpskom Pravoslavnom Crkvom.

Kod naroda koji jesu zaokružili svoju teritoriju pa su njihove države – savremene nacionalne države, čini se da je sasvim svejedno da li ćete reći da je jedna Crkva „bugarska“ ili „Crkva Bugarske“. Zar ne?

Kako to danas biva u svemu što radi Fanar, stvar je dvosmislena. Sa jedne strane, Fanar je vrlo sklon da prihvati projekte nacionalnih država nastalih u skorije vrijeme u geopolitičkim procesima. U „tomosu“ koji su dali tzv „Pravoslavnoj crkvi Ukrajine“ – Fanar se poziva na ukrajinsku nezavisnost kao na odlučujući faktor prilikom davanja tomosa. Kako je ukrajinski identitet nastao na negiranju ruskog, a Ukrajina formirana dugim procesom temeljnog otuđenja ruskog naroda u Kijevu od onog u Moskvi, tako se sakralizovao jedan politički proces. Slično stvari stoje i sa današnjim uplitanjem Fanara u jurisdikciju SPC u Makedoniji. Šta se to promijenilo za duge decenije u kojima ni Fanar, za račun helenske solidarnosti, nije htio da prizna MPC? Prespanski sporazum i uključivanje Makedonije u NATO, uprkos referendumskoj volji naroda. Nije u međuvremenu Fanar zavolio Ukrajince ni priznao Makedonce već poslužio NATOu da uobliči Ukrajinu kao anti-Rusiju i „Sjevernu Makedoniju“ kao dužnika i vazala koji će štrecati od svih i svakoga i nikada se neće sjetiti da mu je na sjeveru – narod koji je voli.

Dakle, Fanar je tu da podrži one projekte nacionalnih država, izbjegavajući „geografskim“ nazivima prigovor za etnofiletizam. „Nije to makedonska pravoslavna crkva već Pravoslavna Crkva Sjeverene Makedonije“. Ili „nije to Ukrajinska Pravoslavna Crkva – već Pravoslavna Crkva Ukrajine“. Kauzistika, u svom čistom izdanju.

Međutim, upotreba „državnih naziva“ ima i drugi cilj. Tako se ograničava prostiranje te Crkve samo na njenu državnu teritoriju čime se emigracija Ukrajinaca ili Makedonaca preuzima pod krilo Fanara. Tako se ujedno naplaćuje usluga data „legalizovanim“ strukturama.

Koliko je Fanar zaista dosljedan čak i svojoj ideologiji „geografija, država a ne nacije“ najbolje govori činjenica da on nikada nije prihvatio formiranje autokefalne Pravoslavne Crkve u Americi kojoj je Moskovska Patrijaršija dala tomos o autokefaliji 1970 i koja po svemu ispunjava kriterijume fanarske ideologije: geografski je nazvana, nije nacionalno opredjeljena i sl. Ali poenta pravljenja „državnih Crkava“ po modelu „države“ 21.vijeka za Fanar nije dovoljna za PCA tj one ne treba da postoje ukoliko te državne Crkve nisu njene filijale i ukoliko se starci na Bosforu nisu pitali o njihovoj samostalnosti.

I na kraju samo da dodam da, uprkos tome što upotreba pojma „Crkva Srbije“ u Fanaru nije uzrokovana dobrom već lošom namjerom, spreman sam da prihvatim jedno tumačenje koje mi je ponudio naš student, Grk, o. Pentelis:

– Oče Darko, to samo znači da svugdje gdje je Crkva Srbije – tamo je i Srbija!

(IN4S)