Eparhija raško-prizrenska saopštila je danas da je položaj Srpske pravoslavne crkve i srpskog naroda na Kosovu i Metohiji sve teži, da je višestruko pogoršan odnosom prištinskih institucija prema srpskoj zajednici i upozorila da može doći do potpunog nestanka srpskog naroda sa tog prostora.
Kako navode, povjerenje Srba i SPC u prištinske institucije, posebno u policiju, na najnižem je nivou u poslijeratnom periodu zbog čega se poziva međunarodna zajednica da ne smanjuje diplomatsko i bezbjednosno prisustvo na Kosovu i Metohiji i da primijeni konkretne mehanizme zaštite. Posebno se ističe kršenje prava Crkve i njenih vjernika od strane tzv. kosovske policije, koja, kako se navodi, na terenu sprovodi aktivnosti koje su usmjerene protiv pripadnika srpskog naroda i SPC i koja se od strane srpskog naroda ne doživljava kao institucija čiji je zadatak da štiti i pomaže sve građane jednako, već sve više kao neposredni instrument pritiska sa ciljem otežavanja života našeg naroda i crkve.
„Sa dubokim žaljenjem moramo da kažemo da odnosi srpske zajednice i naše Crkve sa kosovskim institucijama, a naročito povjerenje u kosovsku policiju, nisu bili na ovako niskom nivou u čitavom poslijeratnom periodu. Ovo nije zaključak zasnovan na jednom izdvojenom događaju, već na dugotrajnom nizu postupaka koji se nikako ne mogu pravdati kao pojedinačni propusti i koji iz dana u dan dobijaju obilježja sistematske diskriminacije“, naglašava se u saopštenju.
Eparhija navodi da je, iako kako kažu, redovno izbjegava oštrije ocjene, njeno duboko uvjerenje da ako se ovakva situacija nastavi bez međunarodne reakcije može doći do potpunog nestanka srpskog naroda sa ovog prostora.
Nema mirne proslave Vidovdana
U saopštenju se ukazuje da je nedavno obilježavanje Vidovdana na Gazimestanu 28. juna pokazalo svu dubinu tog nepovjerenja i podsjeća da je 37 Srba, uključujući i jedno maloljetno lice, privedeno, a 36 ih je zadržano nakon mirno završenog parastosa, iako je i sama policija saopštila da nije bilo incidenata koji su ugrozili tok skupa.
Naglašava se da javnosti nisu predočeni dokazi da su privedena lica upotrijebila bilo kakvu silu protiv policajaca ili bilo kog građanina, a da su postupci, prema dostupnim informacijama, pokretani prevashodno zbog pjevanja rodoljubivih pjesama i drugih vidova izražavanja srpskog identiteta, koji su po ustavu i zakonima dozvoljeni za sve zajednice, pa i srpsku, ali se u praksi njihova upotreba od strane Srba progoni i kažnjava, a toleriše kosovskim Albancima.
Eparhija navodi da su u albanskoj javnosti sve zloupotrebe policije prećutane, a da su Srbi kolektivno prikazani kao narušitelji mira iako nije zabilježen nijedan jedini slučaj nasilja ili materijalne štete.
„Takođe je po analizama pravnih eksperata i sudski proces protiv optuženih vođen sa mnogo nepravilnosti, bez poštovanja prava okrivljenih, i sa jasnim ciljem da se privedeni što prije i što oštrije kazne“, navodi se u saopštenju.
Dodaje se da je na ovaj način poslata poruka da ne može biti mirne proslave Vidovdana za Srbe, kao što jedino za Srbe ne postoji sloboda isticanja nacionalnih simbola.
„Pjesma, molitva, tradicionalna odjeća, nacionalni simbol ili mirno izražavanje identiteta ne mogu sami po sebi biti tretirani kao bezbjednosna prijetnja. Kada se prema pripadnicima jedne zajednice primjenjuju drastične mjere koje se ne primjenjuju u uporedivim okolnostima prema drugima, onda se više ne radi samo o javnom redu, već o pitanju jednakosti pred zakonom i zaštite od diskriminacije“, naglašava se u saopštenju.
Ukazuje se da se bezbjednost zato ne može mjeriti samo odsustvom teških zločina, otmica ili otvorenih masovnih napada i da jedna zajednica nije istinski bezbjedna ako njeni pripadnici žive u stalnom strahu od privođenja, pretresa, administrativnih kazni, zabrana ulaska, raznih oblika maltretiranja i ponižavanja ili nemogućnosti da koriste svoje škole, zdravstvene ustanove i vjerske objekte.
„Postepeno otežavanje svakodnevnog života može biti manje vidljivo od otvorenog nasilja, ali njegova krajnja posljedica je jednako teška i vodi iseljavanju ljudi i nepovratnom nestajanju čitave zajednice pod kontinuiranim i sistematskim pritiscima“, ističe Eparhija raško-prizrenska.
Zaštitne zone i svetinje
Dodaje se da posebnu zabrinutost izaziva nedjelotvorna primjena zakona o specijalnim zaštitnim zonama i navodi da su u posljednjih nešto više od godinu dana zabilježena ozbiljna narušavanja zaštitnih zona kod Isposnice Svetog Petra Koriškog, manastira Bogorodice Hvostanske i zaštitne zone oko manastira Gračanica, bez primjene i poštovanja zakonom propisanih postupaka.
„Odsustvo blagovremene i odlučne reakcije nadležnih institucija dovodi u pitanje sam smisao zakona i podstiče uvjerenje da se prava Crkve mogu zanemariti bez ikakvih posljedica. Postoji i više nego opravdana bojazan da kosovske institucije, u odsustvu rada zaštitnih mehanizama, mogu da na silu preuzmu specijalne zaštitne zone i ponašaju se upravo na način zbog kog su te zone i uspostavljene, da ignorisanjem ili namjernim pogrešnim tumačenjem sopstvenih zakona krše prava Crkve i na taj način joj otežavaju opstanak“, ukazuje se u saopštenju.
Međuvjersko i međuetničko nasilje
Ističe se da brojni napadi, provale, krađe i skrnavljenja srpskih pravoslavnih hramova gotovo po pravilu nisu dobili djelotvoran sudski i policijski epilog, a da tzv. kosovska policija napade protiv SPC tretira kao oštećenja imovine ili vandalizme, kako bi sakrila razmjere međuvjerskog i međuetničkog nasilja. Navodi se primjer dvostruke provale u srpsku crkvu Svetog Arhangela Mihaila u Rakitnici, gdje je Eparhija u dva navrata, u prisustvu predstavnika Euleksa, pokušavala da prijavi prvi upad, ali policija prijavu nije željela da primi i sprovede istragu. Eparhija navodi da je, štaviše, u posljednjem slučaju kada su službenici Eparhije prijavili slučaj provale od strane Nikole Džufke, albanskog građanina koji je vodio ove provale, policija je prijetila službenicima Eparhije i čak ih ispitivala, upravo po sumnji za postojanje onog djela za koje su prijavili provalnika.
Navodi se takođe i da se desetine Srba hapse po Kosovu i Metohiji 27 godina nakon rata na osnovu najčešće nedovoljno utvrđenih činjenica o njihovom navodnom učešću u ratnim zločinima, iako su 27 godina mirno živjeli i niko nije podizao pitanje njihove odgovornosti, a način prikupljanja dokaza, neograničene vjere u svjedoke i vođenja sudskih postupaka im ne daje nikakve garancije pravednog postupka, što je, kako se navodi, dokumentovano i skorim izvještajem OEBS-a.
Hram Hrista Spasa u Prištini i Visoki Dečani
Eparhija ukazuje da posebno bolno svjedočanstvo institucionalne samovolje Prištine predstavlja položaj Hrama Hrista Spasa u Prištini, koji je, kao i zemljišne parcele na kojima se nalazi, uredno upisan kao vlasništvo SPC i to vlasništvo nikada sudski nije osporeno.
„Ipak, policija je u više navrata bez predočene sudske odluke kojom bi Crkvi bilo uskraćeno pravo pristupa sprječavala mitropolita Teodosija, sveštenstvo i vjernike da uđu u hram, očiste ga i odsluže liturgiju“, podsjeća se u saopštenju.
Eparhija je posebno zabrinuta zbog situacije oko manastira Visoki Dečani, gdje gradnja magistralnog puta pored samog manastira, i pored toga što su EU i OEBS isti proglasili za nezakonit, kao i razvojnih i urbanističkih planova i odsustva pune primjene režima posebne zaštitne zone šalju jasnu poruku manastiru da ne može da dobije institucionalnu zaštitu.
Podsjeća se da je manastir u toku prethodnih 27 godina četiri puta oružano napadan i navodi da Eparhija u posljednje vrijeme prima i sve više svjedočenja da policija zaustavlja, ispituje i pretresa posjetioce nakon što napuste neposredno područje koje obezbjeđuje KFOR, iako su njihove posjete bile mirne i isključivo pokloničke.
„Zbog svega toga, nastavak neposredne zaštite Visokih Dečana od strane KFOR-a ostaje više nego ikada do sada nezamjenjiva bezbjednosna garancija, a ne bilo kakva privilegija. Pozivi kosovskih političkih predstavnika da treba ukloniti prisustvo KFOR-a oko manastira u postojećoj situaciji bio bi ogroman faktor jačanja nestabilnosti. Kosovska policija nije izgradila ni povjerenje ni kapacitet da štiti manastir Visoki Dečani umjesto KFOR-a“, naglašava se u saopštenju.
Direktna poruka Srbima da nisu poželjni
Dodatnu zabrinutost Eparhije izazivaju i diskriminatorne mjere i najave koje mogu ugroziti rad zdravstvenih, obrazovnih i socijalnih ustanova u srpskim većinskim sredinama, kao i pravo zaposlenih i korisnika tih ustanova da ostanu u svojim domovima i nastave normalan život.
„Uz sprovođenje spornog zakona o strancima kojim su mnogi Srbi koji žive na ovom prostoru ili su ovdje rođeni i prinuđeni na egzodus i proglašavaju se automatski strancima, stvara se atmosfera u kojoj se srpskom narodu šalje direktna poruka da nije poželjan i da treba da se iseli ili potpuno pristane da izgubi svoj identitet, istoriju i prava. Sve je to praćeno kontinuiranim slabljenjem prava koja su SPC garantovana Aneksom 5 Ahtisarijevog plana i zakonima koji su iz njega proizašli“, navodi se u saopštenju i dodaje da ponašanje prištinskih institucija, koje je kulminiralo u svom intenzitetu u posljednjih nekoliko godina, „u potpunosti opravdava ne samo čvrsto sprovođenje zaštitnih mehanizama, već i hitnost rješavanja statusa SPC u skladu sa sporazumima iz Brisela, kako bi se u najmanju ruku Crkvi vratila preko potrebna zaštita“.
Kako ističu, „institucionalni pritisak od strane kosovskih institucija prati i zabrinjavajuća atmosfera u dijelu kosovskih medija, u kojima se Srpska pravoslavna crkva predstavlja kao tuđ, politički nepoželjan ili istorijski nelegitiman činilac i javno se negira identitet srpske duhovne i kulturne baštine“.
„Javni nekažnjeni pozivi na rušenje ili prenamjenu hramova, osporavanje crkvene imovine i predstavljanje sveštenstva, monaštva i vjernika kao bezbjednosnog problema dodatno podstiču nepovjerenje i stvaraju društvenu klimu progona i kolektivne krivice na etničkoj osnovi“, dodaje se u saopštenju.
Eparhija navodi da očekuje i javne reakcije i zaštitu od strane međunarodne zajednice, jer je, kako ističe, na vrijeme upozoravala na mogućnost stvaranja upravo ovakvog društva i sistema. Međunarodna zajednica se poziva da pokrene konkretne mehanizme kako bi pokazala kakvo je društvo prihvatljivo u Evropi dvadeset i prvog vijeka.
„Eparhija raško-prizrenska godinama je nastojala da ničim ne doprinosi zapaljivoj retorici i zalaže se za prava svih građana. Sve probleme smo iznosili odgovorno, u neposrednim razgovorima sa međunarodnim predstavnicima i, kada je bilo moguće, sa kosovskim institucijama. Naša uzdržanost, međutim, ne smije biti pogrešno protumačena kao indiferentno prihvatanje postojećeg stanja u kome smo svjedoci sistematske erozije naših prava“, naglašava se u saopštenju.
Dodaje se da se KiM „u institucionalnom i javnom životu sve više oblikuje bez stvarnog učešća i povjerenja srpske zajednice, kao etnički albansko društvo, suprotno proklamovanom multietničkom karakteru njegovog pravnog poretka“.
Eparhija je takođe pozvala prištinske institucije da obezbijede punu i jednaku primjenu zakona, djelotvornu istragu svih napada na crkve i srpske sredine, nesmetan pristup SPC njenoj imovini, poštovanje specijalnih zaštitnih zona i nezavisnu kontrolu postupanja tzv. kosovske policije u slučajevima u kojima postoje dokumentovani navodi o prekoračenju ovlašćenja, ponižavanju ili etnički selektivnom postupanju.
„Istovremeno pozivamo međunarodnu zajednicu da ne smanjuje svoje diplomatsko i bezbjednosno prisustvo i angažovanje u trenutku kada je međuetničko povjerenje na najnižem nivou, a mehanizmi institucionalne zaštite bez ikakvog efekta. Ukidanje ili smanjenje postojećeg režima međunarodne zaštite koje se najavljuje može da bude ogroman faktor jačanja dalje nestabilnosti i ohrabrenje ekstremnim krugovima da nastave sa pritiscima na srpski narod i Crkvu“, ističe Eparhija raško-prizrenska.
Dodaje se da „smanjenje ili ukidanje međunarodnog prisustva u ovakvim okolnostima ne bi bilo dokaz normalizacije, već povećanje rizika da Kosovo i Metohija ponovo postanu izvor ozbiljne nestabilnosti u cijelom regionu i da se skoro nemogućim učini i proces normalizacije između Beograda i Prištine, koji se dodatno usporava svakim aktom pritiska na srpski narod“ od strane prištinskih institucija. Eparhija navodi da SPC ostaje opredijeljena za mir, dijalog, vladavinu prava i dostojanstvo svakog čovjeka bez obzira na etničko ili vjersko porijeklo, ali ističe da mir ne može počivati na strahu jedne zajednice, selektivnoj primjeni zakona i diskriminaciji, niti se stabilnost u regionu može graditi sistematskim ignorisanjem problema jedne zajednice koja je već 27 godina izložena brojnim aktima nasilja, progona i pritisaka.
Sve ce to na nos da im ispadne!!!Samo da se satre bagra nacisticka iz EU i Londona!!!A onda ce te komsije sa svih strana da osjetite Srpski kurac po sred vam glave!!!!Jebat cemo vas za sve lazi i otimanja!!!Od Vardara pa do Triglava