Princip se nikada nije pokajao zbog ubistva Ferdinanda: Skončao je u najgorim mukama, u tamnici krvlju pisao poruke, a ustaše mu dva puta spalile kuću

Gavrilo Princip osuđen je na 20 godina zatvora zbog atentata na Franca Ferdinanda, bio je okovan lancima teškim deset kilograma i umro je teško bolestan u ćeliji austrougarske tamnice u Terezinu.

Više od jednog vijeka nakon smrti, Gavrilo Princip ostaje jedna od najpoznatijih ličnosti srpske istorije i simbol nepokolebljive borbe za slobodu slovenskih naroda.

Rođen u okupiranoj Bosni i Hercegovini

Princip je rođen u zaseoku Obljaj kod Bosanskog Grahova 25. jula 1895. godine. Bio je drugo od devetoro djece Petra i Marije Princip, a porodica je živjela u siromaštvu i bavila se zemljoradnjom.

Njegov otac Petar učestvovao je u Nevesinjskoj puški, ustanku Srba u Hercegovini protiv turske vlasti 1875. godine.

Mlada Bosna i put ka atentatu

Poslije aneksije Bosne i Hercegovine 1908. godine, Princip se uključio u revolucionarne krugove. Godine 1911. pristupio je organizaciji Mlada Bosna, koja se zalagala za okončanje austrougarske okupacije i ujedinjenje južnoslovenskih zemalja.

U Beogradu je nastavio školovanje i povezao se sa pripadnicima Crne ruke, među kojima su bili major Vojislav Tankosić i drugi organizatori revolucionarnog pokreta.

Sarajevski atentat

Na Vidovdan 28. juna 1914. godine, poslije neuspjelog pokušaja Nedeljka Čabrinovića, Gavrilo Princip je iskoristio zastoj kolone kod Latinske ćuprije i pucao na austrougarskog prestolonasljednika Franca Ferdinanda i njegovu suprugu Sofiju.

Prvi metak pogodio je Franca Ferdinanda u vrat, a drugi Sofiju u stomak. Oboje su ubrzo preminuli.

Princip je odmah pokušao da izvrši samoubistvo, ali su ga okupljeni građani savladali i predali policiji.

Suđenje i presuda

Na suđenju je izjavio:

Pošto je imao manje od 20 godina, nije mogao biti osuđen na smrt. Dobio je maksimalnu kaznu od 20 godina teške tamnice.

Surovi uslovi u Terezinu

Princip je kaznu služio u vojnom zatvoru u Terezinu u današnjoj Češkoj.

• Bio je okovan lancima teškim deset kilograma.

• Ćelija nije bila grijana.

• Dobijao je vrlo malo hrane.

• Većinu vremena provodio je u samici.

Obolio je od tuberkuloze kostiju, a bolest je vremenom razorila njegovo tijelo.

Ljekar Martin Pepenhajm zapisao je da je Princip bio izuzetno iscrpljen, ali da nije izgubio uvjerenje u oslobođenje svog naroda.

Smrt šest mjeseci prije kraja Austrougarske

Gavrilo Princip umro je 28. aprila 1918. godine u zatvorskoj bolnici u Terezinu, šest mjeseci prije raspada Austrougarske monarhije.

Sahranjen je tajno u neoznačenom grobu kako njegove kosti ne bi postale simbol otpora među Srbima i drugim Slovenima.

Kapela vidovdanskih heroja

Njegovi posmrtni ostaci ekshumirani su 1920. godine i preneseni u Sarajevo, gdje danas počivaju u Kapeli vidovdanskih heroja zajedno sa drugim učesnicima Sarajevskog atentata.

Na kripti su uklesane Njegoševe riječi:

Simbol borbe za slobodu

Gavrilo Princip i danas izaziva podijeljena mišljenja u svijetu, ali je u srpskom istorijskom pamćenju ostao upamćen kao simbol otpora okupaciji i borbe za slobodu.

Njegovo ime ostalo je trajno povezano sa Sarajevskim atentatom, početkom Prvog svjetskog rata i idejom oslobođenja južnoslovenskih naroda.

(Kurir.rs)