Piše: Perica Đaković
Ako dublje i pažljivije sagledamo dešavanja na nedavnom tivatskom samitu i ogolimo događaje na i oko njega, postavićemo sebi jednostavno pitanje: da li Evropa uspješno pokušava da se umiješa u najnoviju podjelu svjetskih geopolitičkih karata?
Dakle, ključni igrači na pomenutom samitu bili su francuski predsjednik Makron, njemački kancelar Merc i srpski predsjednik Vučić. Pitate se kako? Odgovor je jednostavan ako se stvari analitički sagledaju.
Makron i Merc izašli su sa „non-pejperom“ koji su ponudili zemljama Zapadnog Balkana, a prije svega predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću, nudeći da se njegova zemlja ubrzanim principom približi članstvu u Evropskoj uniji zatvaranjem klastera. Kada je riječ o zatvaranju pojedinačnih poglavlja, ona bi se ispunjavala kroz svojevrsni pripravnički staž kroz koji bi prolazile zemlje Zapadnog Balkana.
To je prije svega interes Evrope, koja stavljanjem „šape“ na ove zemlje pokušava sebi da obezbijedi mjesto za stolom za kojim se već uveliko miješaju karte nove geopolitičke scene svijeta, a za kojim već sjede Tramp, Putin i Si. Želja Evrope je da uhvati posljednji voz za tim kartaškim stolom, jer je očigledno da velika trojka smatra da upravo oni predstavljaju ključ buduće geopolitičke moći svijeta.
Tako ispada da je Srbija, neočekivano, ponovo pronašla svoje strateški veoma važno geopolitičko mjesto. Naime, ona je u regionu koji nazivamo Zapadnim Balkanom jedina ozbiljna i respektabilna država sa gotovo sedam miliona stanovnika, što predstavlja značajno tržište za koje su interes već pokazali i Tramp i Putin, a posebno Si.
Za to vrijeme Evropa je svoje favorite tražila u drugim zemljama, prije svega u Crnoj Gori i Albaniji, pri čemu Brisel kao papagaj stalno ponavlja da je Crna Gora otišla najdalje na evropskom putu i da je predvodnik u procesu pristupanja Evropskoj uniji.
Tu tezu niko ne osporava. Međutim, dok hvale Crnu Goru, ključni predstavnici Evrope baš u Tivtu sjeli su za sto upravo sa predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem.
Da, što bi narod rekao, „u tom grmu leži zec“. To možda najbolje potvrđuje jedna kratka Vučićeva rečenica, nakon razgovora sa Fon der Lajen, Koštom, Makronom i Mercom. Pitanje koje su mu postavili bilo je jednostavno: „Da li si ti za Evropu?“
Upravo u tome možda leži suština tivatskog samita, a ne u odlasku na lovćensku medovinu.
Ne znam, ali bih rekao da je Evropa dugo gledala Srbiju preko oka, dok je Brisel istovremeno podržavao dešavanja u Beogradu i Srbiji tokom posljednjih godinu dana. Za to vrijeme Amerikanci prave zaokret, Rusija ostaje konzistentna, a Kina pokazuje sve veći interes za Srbiju. Tako je Si, nakon Trampa i Putina, među prvima primio upravo predsjednika Srbije.
Dok je Tramp okrenuo leđa Evropi, približio se Republici Srpskoj, a na svom nalogu prenio intervju Aleksandra Vučića, za Bosnu i Hercegovinu traži se novo rješenje za mjesto visokog predstavnika. Nakon što je njemački uticaj u toj priči oslabio, njen predstavnik Kristijan Šmit iznenada je podnio ostavku.
Istovremeno, za Crnu Goru se priprema novi američki ambasador Mekoj, pravnik i političar poznat po angažmanu u federalnom pravosuđu i borbi protiv kriminala i korupcije.
Ako tome dodamo da su dan nakon posjete Marka Rutea, generalnog sekretara NATO-a, Crnoj Gori i Vlada i pravosuđe konstatovali da slučaj „Telekom“ nije zastario, dok se istovremeno zahuktava i slučaj „Možura“, onda pojedini događaji dobijaju dodatnu političku težinu.
Dakle, ako šire sagledamo dešavanja na svjetskoj sceni i u taj kontekst smjestimo tivatski samit, koji je, mora se priznati, Crna Gora organizovala kao besprekoran domaćin, jasno je da je odavno počelo novo miješanje karata za novu geopolitičku igru.
Ostaje samo pitanje da li će se igrati obični tablić, preferans ili čak poker. To će zavisiti od broja igrača koji će sjesti za sto, ali i od toga ko će ostati u ulozi kibicera.
Bez obzira na sve, očigledno je da je špil nov, kao i okolnosti. Među njima posebno mjesto zauzima odnos Amerike i Rusije, odnosno Trampa i Putina, koji nikada nije djelovao bliže nego danas. Istovremeno, Evropa je stavljena u poziciju da sve to posmatra sa distance, dok čuvena „kvinta“ više nije ni približno jedinstvena i stabilna kao što je bila juče.
(Mišljenja i stavovi u rubrici Kolumne/Drugi pišu nisu nužno stavovi redakcije Borbe)
