Piše: Marko Kentera, nekadašnji sekretar za privredu i finansije i direktor JU Grad teatar i TV Budva
Mnogi slavni evropski narodi, nekad naši najbliži prijatelji, nose svoju istoriju kao ordenje.
Mi i naš bratski ruski narod, iako imamo ordenja više nego svi ostali jer ga obožavamo, istoriju nosimo kao flaster preko stotina rana koje nikada nismo izliječili. Nismo ni željeli.
Rusija danas, više nego ijedna bivša sovjetska republika, sa gotovo religijskim i nekim frenetičnim zanosom brani Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika, zloglasni SSSR, državu koja je upravo Rusima nanijela najveću ranu i nesagledivu istorijsku štetu. Namjerno, indukovano i smišljeno narod zaboravlja da su gulazi gutali ruske seljake, bivše buržuje i intelektualce, da su čistke kosile hiljade najboljih ruskih oficira, da su indukovane gladi lomile ruska i sovjetska sela.
Danas se po Rusiji podižu spomenici Staljinu — čovjeku koji je od sopstvenog naroda napravio sirovinu za ideološki eksperiment.
Mene dovodi do granice odvratnosti kad gledam narod Dostojevskog, Tolstoja i Solženjicina kako sa skoro mističnim ushićenjem veliča sistem koji je ubijao upravo najbolje među njima.
Često mislim da Rus više voli svog dželata nego svog svetitelja.
Rusu kao da je bliži Lavrentije Berija od sopstvene majke. Majke koja je ćutke čekala sina da se vrati iz gulaga Sibira.
Lično sam nedavno bio svjedok da se podižu ovih dana u Rusiji spomenici Staljinu, koji je svojim monstruoznim odlukama, odlukama neuspješnog i neostvarenog popa, doveo do nestanka miliona ljudi, u ime „svijetle budućnosti“.
I tu dolazimo do najveće tragedije velikih naroda – kad počnu da obožavaju sopstvene katastrofe.
Ne mogu a da se ne sjetim misli slavnog ruskog disidenta Aleksandra Solženjicina da „linija koja dijeli dobro i zlo ne prolazi između država i partija, već kroz srce svakog čovjeka“. I zaista jeste tako, iako Crnogorci i Rusi, njih dvjesta miliona, žele da to zaborave i potisnu.
Na drugoj strani, ne manje slavni disident Nikolaj Berđajev je pisao, u izgnanstvu u Francuskoj, da je „ropstvo duha opasnije od ropstva tijela“.
Dobro je Berđajev poznavao sopstveni narod jer je izgleda on dobrovoljno zavolio svoje lance.
Upravo to danas gledamo — dva naroda, ruski i crnogorski, koji ne samo da nose lance prošlosti, nego ih poliraju, kite cvijećem i proglašavaju svetinjom.
Današnja Rusija tu liniju dakle briše bolesnom i iskrivljenom nostalgijom.
Lenjin i Staljin postaju ikone a Sovjetski savez mitska imperija, iako je upravo taj projekat sahranio staru Rusiju, njenu aristokratiju, vjeru, građanski sloj i kontinuitet imperije stare vjekovima.
Narod koji je dao Čajkovskog, Mendeljejeva, Puškina i Romanove danas se ponaša kao da je njegova istorija počela 1917. godine, u memljivom podrumu sovjetske revolucije i uz pucanj u cara
Ponašanje današnje Rusije, u tom dijelu, je neka vrsta istorijske samomržnje prerušene u državnu nostalgiju.
Kao pripadnik male ali vrlo slavne i stare države ne mogu, misleći o tome, da ne dođem do Crne Gore.
Postoji nešto što je nama duboko poznato u toj opsesiji prošlošću koja se ne smije dirati.
Kao što Rusi danas brane tekovine SSSR-a, tako i veliki dio Crne Gore životom brani komunističku i brozovsku Jugoslaviju.
Goli otok kao užasna epizoda komunističke monstruoznosti se relativizuje, partijski obračuni komunista prećutkuju a svako ko traži ozbiljno suočavanje sa komunističkim zločinima odmah postaje „fašista“.
Paradoks Balkana!
Samoproglašeni „antifašisti“ od Golootočana su napravili neprijatelje naroda?!
Komite i belvederci, ali i mnogi drugi, uglavnom „kupljenodiplomaši“ i površni posmatrači, nad jamama komunizma ćute kao nad svojom porodičnom tajnom koju ne valja dirati da im se slavna kuća ne osramoti.
Dok Crnogorci slave dvadeset godina državnosti, mene, koji za sebe mogu da kažem da makar malo bolje poznajem sopstvenu istoriju, svakodnevno ozbiljno muči pitanje — zar stvarno Crna Gora traje tek dvadeset godina?
Šta ćemo sa dinastijom Crnojević, dinastijođ Balšić, dinastijom Petrović Njegoš koji, u isto vrijeme, ne izlaze iz usta slavljenicima?!
Šta ćemo sa državom koja je postojala dok mnoge današnje evropske države nisu bile ni geografski pojam?
Našli smo se u situaciji gdje odbijamo da slavimo jedan od najvećih jubileja — 150 godina Vučedolske bitke, jedne od najslavnijih pobjeda crnogorskog oružja, jer se ne uklapa u novi kalendar podobne istorije, u godini kada se smije slaviti samo dvije decenije od referenduma.
Ironija koja me okružuje je totalna — „antifašisti“ pjevaju himnu čije je djelove dopisivao Sekula Drljević, čovjek koji je sarađivao sa italijanskim fašistima, nacistima i ustaškim režimom Ante Pavelića.
To je vjerovatno jedinstven slučaj u Evropi da se ljudi zaklinju u antifašizam dok pjevaju stihove čovjeka koji je politički i ideološki služio fašističkim projektima.
Limbo države je taj da je svakodnevica civilizacijski apsurd.
Fašista postaje pjesnik „antifašističke“ države a oni koji na to ukažu proglašavaju se ekstremistima
Nerijetko intimno proživljavam veličinu tog balkanskog ludila u kojoj narod koji se kune u partizane brižljivo čuva stihove čovjeka koji je sarađivao sa okupatorom.
Niko ne vidi problem.
Ili ga vidi ali ćuti jer je ideološka moda postala važnija od elementarnog istorijskog poštenja.
U Crnoj Gori se kriju slavne i stare zastave i zaboravljaju pjesme koje su nekada budile narod.
Svakog dana doživljavam torturu u kojoj me ubjeđuju da istorija počinje od datuma koji odgovara dnevnoj politici jedne ili dvije partije.
Kao da su Njegoš, kralj Nikola, te Mojkovac, Fundine i Vučji Do ali i ratne i političke pobjede nas – marginalizovanih građana Crne Gore sa područja Boke, samo njihova nebitna fusnota koju treba ukloniti da ne smeta novoj ideološkoj estetici belvederske Crne Gore.
Duboko vjerujem da malo šta može biti opasnije od situacije u kojoj su se dva naroda, njih dvjesta miliona, slavnih po svojoj istoriji i trajanju, odrekli sopstvenog trajanja zarad ideološke mode i želje da, na trenutak, dominiraju.
Kad stari narodi, kakvi su crnogorski i ruski, počnu da glume da su rođeni juče, onda nemam nikakvu sumnju da to više nije ni trula dnevna politika već civilizacijsko samoubistvo.
Istorija me naučila da je nesumnjivo da narod koji se stidi svoje prave istorije, a to čini većinski dio Crne Gore, prije ili kasnije slavi svoje zablude.
Kad zablude postanu svetinje, kao što je kod nas i Rusa slučaj, onda opšte ludilo više nije incident već državni projekat Balkana i velike Rusije.
(Mišljenja i stavovi u rubrici Kolumne/Drugi pišu nisu nužno stavovi redakcije Borbe)
