Kada virtuoz postane instrument

Piše: Rajka Raičević

Svojevremeno sam od umjetnika čula naplastičniji opis umjetničke scene u Crnoj Gori u vrijeme režima DPS-a, a  to je da su umjetnici postali kao koferi. Koferi koji su sastavni dio prtljaga DPS-a. Nose ih i sa njima upravljaju režimski funkcioneri. Po potrebi, dodjele nagrade kako bi im se odužili za lojalnost. I to je najtužniji momenat za crnogorsku umjetničku scenu, bila ona samo u našim ili pak planetarnim okvirima. Umjesto angažovanosti, kritike po prirodi stvari za dešavanja u društvu, imamo politički angažovane umjetnike koju kritiku ne usmjeravaju na pojave i stanje u društvu, nego ih vezuju za pojedince.

Ovih dana velika se pompa u Crnoj Gori digla oko ovogodišnje dodjele Trinaestojulske nagrade. I nije to po prvi put. Sjećamo se ko su sve prethodnih decenija bili laureati, oni koji su istinski to zaslužili, ali i oni koji su istinski ponižavali Crnu Goru koja im je tu nagradu dodijelila.

Svako ko imalo poznaje značaj Trinaestojulskog ustanka, najvećeg antifašističkog ustanka 1941.godine kada je opalila prva puška s Virpazara i zapalila najveću i najenergičniju ustaničku vatru širom tada porobljene Evrope, zna i kolika je vrijednost ove nagrade.

No, mi i danas svjedočimo političkim igrama koje se vode oko dodjele ove nagrade. Ove godine u fokusu javnog diskursa je njeno odbijanje. Po nepisanom crnogorskom pravilu, javnost se podijelila na „za“ i „protiv“. Ovoga puta podijeljenost je stigla s umjetničke adrese. Ali uz sumnju da je umjetnost progovorila s političkom pozadinom.

Žalosno je jedino to što je u fokusu planetarno proslavljeni, priznati i poznati gitarista Miloš Karadaglić. Naše gore list. Umjetnik čije ime smo s ponosom pominjali.

Svirao je u njujorškom Karnegi holu, londonskom Rojal Albert Holu, osnovao Fondaciju za pomoć crnogorskim muzičkim talentima, snimao u Ebi roud studiju …ali je snimao i predizborni spot za Mila Đukanovića 2018. godine. Dozvolio je da na njegovo sjajno muzičko ime politika baci sumnju. Karadaglić je dozvolio da bude na spisku režimskih umjetnika koji su te 2018. godine javno podržali i svrstali se uz Mila Đukanovića i politiku DPS-a. Time je označio svoju muzičku karijeru političkim simbolima. Ipak, taj faktor nije bio kriterijum za dodjelu ovogodišnje  Trinaestojulske nagrade. Žiri je procijenio da su umjetničke kvalifikacije iznad političkih. No, tako nije procijenio i laureat.

Logično bi bilo da u startu nije prihvatio nominaciju ako ne želi da mu u slučaju dobijanja nagrade istu uruči predstavnik aktuelne vlasti (po automatizmu je ta funkcija namijenjena predsjedniku Skupštine). Logično bi bilo, kada je saopšteno, da je laureat odmah gospodski zahvalio i odbio da primi nagradu. No, umjesto tih logičnosti tek nekoliko dana od proglašenja laureata, saopštio je da ne prihvata nagradu. I to je izazvalo salvu reakcija. Opet s obje strane. Ovih i „za“ i „protiv“. Bez zazora. A umjetnost, ona je opet na gubitku za razliku od politike. Naročito, jer ispada da je virtuoz postao instrument jedne političke partije.

(Mišljenja i stavovi u rubrici Kolumne/Drugi pišu nisu nužno stavovi redakcije portala Borba)