Sud za ratne zločine u Bangladešu osudio je u ponedjeljak svrgnutu premijerku Šejk Hasinu na smrt, čime je okončan višemjesečni proces u kojem je proglašena krivom za naređivanje smrtonosnog gušenja studentskog ustanka prošle godine.
Presuda predstavlja najoštriju pravnu akciju protiv bivšeg lidera Bangladeša u decenijama i dolazi nekoliko mjeseci prije parlamentarnih izbora koji se očekuju početkom februara. Stranka Awami League, koju vodi Hasina, zabranjena je da učestvuje na izborima, a strahuje se da bi ponedjeljkova presuda mogla izazvati nove nemire pred glasanje.
Međunarodni tribunal za ratne zločine, domaći sud za ratne zločine Bangladeša sa sjedištem u glavnom gradu Daki, izrekao je presudu uz pojačane mjere bezbjednosti i u odsustvu Hasine, koja je u avgustu 2024. pobjegla u Indiju.
Hasina je dobila doživotnu kaznu zatvora za krivična djela protiv čovječnosti i smrtnu kaznu zbog ubistava više osoba tokom ustanka.
U sudnici je, nakon izricanja smrtnog presude, došlo do ovacija i pljeska.
Presuda se može žaliti Vrhovnom sudu.
Međutim, Hasinin sin i savjetnik, Sadžib Vazed, rekao je za Reuters pred izricanje presude da se neće žaliti osim ako ne dođe na vlast demokratski izabrana vlada uz učešće Awami League stranke.
Najgori nemiri od 1971.
Tokom suđenja, tužioci su sudu rekli da su otkrili dokaze o njenoj direktnoj naredbi da se upotrijebi smrtonosna sila za gušenje studentskog ustanka u julu i avgustu 2024.
Prema izvještaju Ujedinjenih nacija, do 1.400 ljudi moglo je biti ubijeno tokom protesta između 15. jula i 5. avgusta 2024. godine, a hiljade je povrijeđeno — većinom od vatrenog oružja sigurnosnih snaga — u najgorim nemirima u Bangladešu od rata za nezavisnost 1971.
Hasinu je branio državno imenovani advokat koji je sudu tvrdio da su optužbe protiv nje neosnovane i molio za njeno oslobađanje.
Pred izricanje presude, Hasina je odbacila optužbe i pravednost tribunala, tvrdeći da je osuđujuća presuda „već unaprijed određena“.
Bangladeš je bio u napetosti pred presudu, sa najmanje 30 eksplozija improvizovanih bombi i 26 zapaljenih vozila širom zemlje u prethodnim danima. Nije bilo žrtava.
Politički motivisano
Hasina, 78, koja se od avgusta 2024. nalazi u Indiji, osporila je legitimnost tribunala u e-mail intervjuu za Reuters prošlog mjeseca.
„Ovi postupci su politički motivisana farsa“, rekla je. „Pokrenuti su od strane kangaroo sudova, sa unaprijed određenim osuđujućim presudama. Predsjedava ih neizabrana vlada koja se sastoji od mojih političkih protivnika.“
Takođe je rekla da joj je uskraćeno adekvatno obavještavanje o ročištima i bilo kakva smislena prilika da se odbrani, dodajući da lično nije učestvovala u upotrebi smrtonosne sile niti u drugim navodnim zločinima.
Muslimanska država u Južnoj Aziji sa 170 miliona stanovnika od trenutka Hasininih bijega vodi privremena administracija pod rukovodstvom nobelovca za mir Muhameda Junusa. Iako je zemlja uglavnom bila mirna otad, politička stabilnost još nije vraćena.
U intervjuu za Reuters, Hasina je upozorila na rastući gnjev među pristalicama Awami League i rekla da će milioni lojalista stranke bojkotovati parlamentarne izbore u februaru.
U ponedjeljak je bezbjednost u Daki i drugim većim gradovima bila pojačana, sa raspoređenim paravojnim snagama oko ključnih vladinih zgrada i kompleksa tribunala.
Vlasti su saopštile da su spremne na bilo kakve incidente nakon izricanja presude.
(Rojters)
