Piše: Dražen Živković
Zagreb, Tirana i – Priština se povezuju, Podgorica ćuti: U regionu opterećenom neriješenim pitanjima i dubokim istorijskim nepovjerenjem, svako bezbjednosno grupisanje dobija širu dimenziju
Dok se u regionu formiraju novi bezbjednosni aranžmani i pregrupisavaju političke osovine, Crna Gora djeluje kao posmatrač sopstvene geopolitičke sudbine. Deklaracija o saradnji između Zagreba, Tirane i Prištine – bez obzira na formalni naziv i operativni domet – predstavlja krupnu regionalnu promjenu, a Podgorica, umjesto jasne i promišljene reakcije, ostavlja utisak nezainteresovanosti ili nespremnosti da sagleda dugoročne posljedice.
Ovakva pasivnost nije bezopasna. U balkanskoj politici vakuum nikada ne ostaje prazan – on se brzo popunjava tuđim interesima, tuđim narativima i unutrašnjim političkim manipulacijama.
Savez koji mijenja percepciju odnosa snaga
Hrvatska i Albanija su članice NATO-a. Kosovo nastoji da kroz bilateralne i trilateralne aranžmane ojača svoje bezbjednosne kapacitete i međunarodnu legitimaciju. Formalno, riječ je o saradnji u obuci, interoperabilnosti i koordinaciji politika. Međutim, politička poruka je mnogo snažnija od operativnih detalja – stvara se utisak novog regionalnog bloka.
U regionu opterećenom neriješenim pitanjima i dubokim istorijskim nepovjerenjem, svako bezbjednosno grupisanje dobija širu dimenziju. Čak i kada se u dokumentima ne pominju suprotstavljeni interesi, percepcija da se formira političko-bezbjednosna osovina neminovno utiče na raspoloženje javnosti.
Na Balkanu bezbjednosne deklaracije nikada nisu samo bezbjednosne – one su političke poruke
Crna Gora, kao NATO članica i država koja geografski leži između svih pomenutih aktera, ne može ignorisati takvu dinamiku. Međutim, izostanak jasnog stava, diplomatske inicijative ili makar analitičkog dokumenta pokazuje da Podgorica nema definisanu strategiju prema novim regionalnim pregrupisavanjima. Takva nespremnost može imati ozbiljne posljedice, posebno po unutrašnju stabilnost.
NATO dimenzija i paradoks savezništva
Crna Gora je formalno dio istog bezbjednosnog sistema kao i Hrvatska i Albanija. Upravo zato je paradoksalno što se o novom aranžmanu govori bez jasnog objašnjenja njegove relacije prema postojećim NATO mehanizmima.
Ako je riječ o tehničkoj saradnji unutar već postojećeg okvira, zašto je politička poruka toliko naglašena? Ako je riječ o političkom signaliziranju, kome je signal upućen? U situaciji kada je region osjetljiv na simboliku, svaka poruka o „novim osovinama“ proizvodi dodatne političke refleksije. Crna Gora, umjesto da traži transparentnost i precizno tumačenje dometa saveza, ostaje po strani. Time rizikuje da bude pasivni objekat, a ne aktivni subjekt regionalne bezbjednosne politike.
Kritička dimezija saveza
Ono što dodatno zabrinjava jeste činjenica da se ovaj savez ne može posmatrati samo kao tehnički aranžman. U političkom smislu, on jača samopouzdanje aktera koji imaju otvorena pitanja sa Srbijom, a time indirektno utiče i na položaj srpskog naroda u regionu.
Bez obzira na diplomatske formulacije, u regionalnom političkom prostoru ovaj potez se doživljava kao dodatno institucionalizovanje distanciranja od srpskog faktora. Takva percepcija može imati destabilizujući efekat. Jer na Balkanu bezbjednosne deklaracije nikada nisu samo bezbjednosne – one su političke poruke.
Srpski korpus u Crnoj Gori – potencijalni kolateral
Srbi čine približno trećinu stanovništva Crne Gore. Oni nisu statistička manjina, već značajan društveni i politički činilac. Svaka regionalna promjena koja se tumači kao nepovoljna po interese Srbije neminovno će se reflektovati i na srpsku zajednicu u Crnoj Gori.
Ukoliko se učvrsti percepcija da se formira blok čiji su prioriteti u suprotnosti sa interesima Beograda, srpska zajednica može postati indirektna meta političkih i medijskih pritisaka.
Srbi čine približno trećinu stanovništva Crne Gore. Oni nisu statistička manjina, već značajan društveni i politički činilac
1. Bezbjednosna stigmatizacija
U periodima regionalne napetosti identitetske zajednice često se posmatraju kroz prizmu lojalnosti. Umjesto da se tretiraju kao ravnopravni građani, mogu postati predmet insinuacija o „spoljnom uticaju“. Crna Gora ima iskustvo s takvim narativima. U ranijim periodima, srpska politička scena često je bila predstavljana kao produžena ruka tuđih interesa. U uslovima jačanja regionalnih blokova, postoji realna opasnost da se takav obrazac ponovi. Takva stigmatizacija ne mora biti otvorena – dovoljno je da bude suptilna i kontinuirana.
2. Politička marginalizacija
Ako dio političke elite procjeni da je regionalna konfrontacija prilika za homogenizaciju sopstvenog biračkog tijela, identitetske teme će ponovo postati dominantne. Srpski politički predstavnici mogli bi se naći pod dodatnim pritiskom, uz pokušaj da se njihov politički legitimitet dovede u pitanje. To ne bi bilo sprovedeno kroz formalne odluke, već kroz sporadične političke poteze, blokade i institucionalne opstrukcije.
3. Usporavanje ravnopravnosti
Otvorena pitanja jezika, kulturne zastupljenosti i institucionalne ravnoteže mogla bi biti potisnuta pod izgovorom „osjetljivog bezbjednosnog trenutka“. U praksi, to znači prolongiranje rješavanja problema koji su već dugo predmet političkih rasprava. Ako država uđe u fazu spoljnopolitičke nervoze, unutrašnje teme postaju sekundarne. Srpski korpus bi tako mogao izgubiti momentum za ostvarivanje pune institucionalne ravnopravnosti.
4. Medijska polarizacija
Svaki regionalni blok proizvodi medijsku reakciju. U polarizovanom društvu kakvo je crnogorsko, medijska scena lako može dodatno zaoštriti retoriku. Umjesto smirivanja, dobićemo novu rundu podjela. To je scenario koji Crna Gora ne može sebi priuštiti.
Unutrašnja politička dimenzija
U Crnoj Gori je politička scena već duboko fragmentisana. U takvom ambijentu, svaka regionalna promjena može postati sredstvo unutrašnjeg obračuna. Umjesto da se vodi smirena državna politika, moguće je da će se bezbjednosne teme koristiti za kratkoročne političke poene. Time se dodatno slabi institucionalni kapacitet države da reaguje strateški.
Crna Gora bez strategije i plana
Trojni bezbjednosni savez u regionu nije bezazlena tehnička deklaracija. On mijenja percepciju odnosa snaga i jača političke tenzije. Crna Gora ovaj proces dočekuje bez strategije i bez jasnog plana. Takva pasivnost može imati negativne posljedice, posebno po srpsku nacionalnu zajednicu koja čini značajan dio društva.
Ako Podgorica ne bude pažljivo upravljala ovom situacijom, regionalna pregrupisavanja mogla bi postati instrument unutrašnje polarizacije. Na Balkanu se rjetko plaća cijena potpisanih dokumenata – ali se često plaća cijena političke naivnosti, pogrešne procjene i nedostatka državne strategije.
(Srpskikompas.rs)
U CG su se svi do Titovog Jajca pisali Srbima
Svi crnogorski glavari su bili Srbi. Ustav Kralja Nikole kaze, u CG zive sve sami Srbi koji govore Srpskim jezikom i pisu cirilicu. To je bar nesporan i provjerljiv podatak
Cak se i Krsto Zrnov Popovic pisao Srbinom
Prema tome svi oni koji bastine slobodarsku Crnu Goru se pisu Srbima
Da nije bilo Titovog Jajca u CG ni danas ne bi bilo prepucavanja ko smo,sto smo i od koga smo