SKANDALI BEZ PRESEDANA: Ne smetaju albanske zastave u Tuzima i Plavu, trobojke u Beranama bodu oči

Odluka Ministarstva vanjskih poslova da ovogodišnje otvaranje Ljetnje škole za mlade diplomate „Gavro Vuković“ izmjesti iz Berana na Cetinje otvorila je ozbiljno pitanje dosljednosti državne politike prema simbolima i identitetima različitih zajednica u Crnoj Gori. Posebno zbog činjenice da je samo dan ranije bilo najavljeno da će škola biti otvorena u Beranama, kao i prethodnih godina, da bi potom uslijedila iznenadna promjena lokacije.

Prema navodima koji su se pojavili u javnosti, spor je nastao oko isticanja trobojke na Spomen-kući vojvode Gavra Vukovića. Predsjednik Opštine Berane Đole Lutovac saopštio je da je riječ o istorijskoj crnogorskoj trobojci, simbolu pod kojim je Crna Gora sticala međunarodni ugled i koji je prepoznat u važećem zakonodavstvu kao dio istorijskog nasljeđa države.

Upravo tu počinje problem selektivnog pristupa. Godinama unazad državne institucije nisu pokazivale naročitu osjetljivost prema isticanju nacionalnih zastava manjinskih naroda u sredinama gdje oni čine većinu stanovništva. U Tuzima i Ulcinju prisustvo albanske zastave uz državnu zastavu Crne Gore predstavlja uobičajenu pojavu i nikada nije bilo razlog za otkazivanje državnih manifestacija ili njihovo izmještanje u druge gradove.

Međutim, kada se u Beranama pojavljuje trobojka, koju značajan dio stanovništva doživljava kao istorijsku crnogorsku zastavu i dio sopstvenog identiteta, reakcija državnog vrha postaje potpuno drugačija. Tada se događaj od međunarodnog značaja premješta u drugi grad, a šalje se poruka da su neki simboli prihvatljivi, dok su drugi nepoželjni.

Takav pristup ne doprinosi građanskom skladu, već produbljuje osjećaj diskriminacije među stanovništvom pojedinih krajeva Crne Gore. Ako je država spremna da poštuje identitetske osjećaje jedne zajednice, onda bi isti princip morao da važi za sve. U suprotnom, stvara se utisak da su pojedini nacionalni identiteti privilegovani, dok se drugi posmatraju sa rezervom ili čak otvorenom sumnjom.

Posebno je zanimljivo što je upravo Ervin Ibrahimović prošle godine u Beranama otvorio istu ovu školu diplomatije, koja je tada održana u gradu iz kojeg potiče prvi crnogorski ministar inostranih poslova Gavro Vuković. Tada nije bilo prepreka da se manifestacija organizuje u Beranama, dok je ove godine donijeta potpuno drugačija odluka.

Kada se pogledaju rezultati posljednjeg popisa stanovništva, dodatno se nameće pitanje jednakog tretmana svih zajednica. Srbi su većinsko stanovništvo u pet crnogorskih opština – Andrijevici, Beranama, Pljevljima, Plužinama i Žabljaku. Albanci su većinsko stanovništvo u dvije opštine – Tuzima i Ulcinju. Bošnjaci su većinsko stanovništvo u Rožajama i Petnjici, dok u Plavu i Gusinju dominantan demografski prostor čine zajedno bošnjačka i albanska populacija. Dakle, riječ je o značajnom dijelu Crne Gore u kojem većinsko stanovništvo ne pripada crnogorskoj nacionalnoj zajednici.

Ukoliko država insistira na građanskom modelu i ravnopravnosti svih naroda, onda se taj princip mora primjenjivati jednako u Tuzima, Ulcinju, Rožajama, Petnjici, Plavu, Gusinju, Beranama ili Pljevljima. Svaki drugačiji pristup neizbježno vodi zaključku da u Crnoj Gori postoje poželjni i nepoželjni identiteti, dozvoljeni i nedozvoljeni simboli, te opštine čije se specifičnosti uvažavaju i one čije se ignorišu.

Zbog toga slučaj Berana prevazilazi pitanje jedne zastave ili jedne diplomatske škole. On otvara mnogo važnije pitanje: da li Crna Gora zaista jednako poštuje identitet svih svojih građana ili se princip tolerancije primjenjuje samo onda kada odgovara političkim centrima moći. Ako albanska zastava nije prepreka za održavanje državnih događaja u Tuzima, zašto bi istorijska trobojka bila prepreka za održavanje manifestacije u Beranama? To je pitanje na koje javnost još čeka jasan i uvjerljiv odgovor.

Pogledajte statistiku nakon popisa 2023.godine u Crnoj Gori ko čini većinsko stanovništvo po opštinama:

Opštine u kojima su Srbi većinsko stanovništvo

• Andrijevica – oko 63%
• Berane – oko 60%
• Pljevlja – oko 63%
• Plužine – oko 65%
• Žabljak – oko 53%

Opštine u kojima su Albanci većinsko stanovništvo

• Ulcinj – oko 72%
• Tuzi – oko 62%

Opštine u kojima su Bošnjaci većinsko stanovništvo

• Rožaje – oko 83%
• Petnjica – oko 81%

Opštine u kojima su Crnogorci većinsko stanovništvo

• Cetinje
• Nikšić
• Danilovgrad
• Kolašin
• Mojkovac
• Šavnik
• Podgorica (relativna većina)
• Bar (relativna većina)
• Budva (relativna većina)
• Herceg Novi (relativna većina)
• Kotor (relativna većina)
• Tivat (relativna većina)

Mješovite opštine bez apsolutne većine

• Bijelo Polje – najveća grupa su Bošnjaci, ali bez većine.
• Gusinje – Bošnjaci i Albanci zajedno čine veliku većinu, ali nijedna grupa pojedinačno nema apsolutnu većinu.
• Plav – Bošnjaci su najbrojniji, ali bez apsolutne većine.