Nedavno je iz štampe izašao novi, šesnaesti po redu, broj časopisa „Oktoih“, koji izdaje Odeljenje za srpski jezik i književnost Matica srpska – Društvo članova u Crnoj Gori. Tim povodom, u emisiji „Tema jutra“ Radija Svetigora, glavna urednica časopisa, prof. dr Lidija Tomić, govorila je o značaju novog izdanja, misiji „Oktoiha“, ali i o velikom jubileju – dvjesta godina Matice srpske.
Predstavljajući najnoviji broj, prof. Tomić je istakla da „Oktoih“ ostaje dosljedan svojoj naučnoj i kulturnoj misiji i da u vremenu brojnih izazova predstavlja važan oslonac za sistematsko i utemeljeno proučavanje srpskog jezika i književnosti. Govoreći o dvjestogodišnjici Matice srpske, naglasila je njen historijski i duhovni značaj:
„To je zaista veliki jubilej, jer je to institucija prve takve vrste u srpskoj kulturi novijeg vremena. To je dvije stotine godina, to nije mali period, ali hoću da kažem da je to jednostavno institucija koja svojim trajanjem osavremenjuje i prošlost i sadašnjost, i, čini mi se, negdje se otvara ka budućnosti, jer je ona stub kulture, književnosti i nauke. Dakle, ona okuplja sve Srbe na svim prostorima. To je jedna košnica, kako ona i simbolički ima u svom vizuelnom logou, košnica koja okuplja, temelji, ujedinjuje i tako dalje. Tako da je Matica srpska zaista hram kulture, književnosti i nauke.“
Podsjetila je da je Matica srpska, prepoznajući izazove sa kojima se suočava srpski jezik u Crnoj Gori, 2010. godine osnovala Društvo članova u Crnoj Gori kao vid institucionalne podrške i brige.
„Svedoci smo potrebe za jednom institucijom, potom za jednim glasnilom, za djelatnostima koje će afirmisati postojanje i tradiciju srpskog jezika, srpske kulture, dakle u cijelosti organizacije koja će biti u direktnom kontaktu sa Maticom srpskom u Novom Sadu, kao matičnom. U tom pogledu, Društvo članova u Crnoj Gori već šesnaest godina pokazuje opravdanost razloga zbog kojih je osnovano.“
Već naredne, 2011. godine, pokrenut je časopis „Oktoih“, koji je od samog početka značajnu pažnju usmjerio na jezička pitanja.
„Te godine je izašao dvobroj i taj dvobroj je najviše pažnje posvetio radovima iz jezika, jer ta ugroženost srpskog jezika, mogu slobodno da kažem, progon srpskog jezika iz Crne Gore, to je fenomen koji je nemoguće sagledati u svim njegovim razmjerama, ali vidimo njegove posljedice i to još uvijek traje. Ono što je naučna istina i što je istina o srpskom jeziku na području Crne Gore još uvijek nije odbranjeno.“
Prof. Tomić je dodala da je prvi broj „Oktoiha“ okupio filologe iz različitih sredina i otvorio važna pitanja:
„Časopis „Oktoih“ je u svom prvom broju, u dvobroju, donio veliki broj radova naših filologa, ne samo iz Crne Gore nego i šire, sa slovenskih područja, da bi se osvijetlio pritisak i nasilje nad jezikom, progon, prvo preimenovanjem predmeta u školama, potom, gdje god je trebalo, skrajnjivanje njegovog imena i tako dalje. Tako da je „Oktoih“ i u simboličkom i u naučno-istraživačkom smislu od početka otvorio to pitanje i njega se drži tokom cijelog razvoja.“
Naglasila je da je krajem prošle godine časopis licenciran najvišim standardom u Ministarstvu nauke Srbije, dobivši kategoriju M24.
„Matini odbor je sagledao kvalitet časopisa „Oktoih“, njegovu vrijednost i značaj i kategorizovao ga kategorijom M24. U okviru srpske SCI liste, to je kategorija koja odgovara najvišem standardu naučnog časopisa iz jezika i književnosti.“
Objasnila je da ta kategorija podrazumijeva stroge kriterijume i nezavisnu recenzentsku proceduru:
„To znači da su kriterijumi visoko postavljeni. Standardi omogućavaju objavljivanje radova koji prođu anonimnu recenziju dvojice recenzenata. Nije u pitanju povjerenje u nečije naučno ime – svaki rad mora biti rецензiran anonimno. Ne zna se ko je autor, nego se radi na tekstu, sagledava njegova naučna kompetencija i stručna utemeljenost. Kriterijumi procjene su isključivo sa naučnog stanovišta.“
Ona je posebno istakla doprinos lekora Mihajla Kostića u očuvanju jezičke i stilske preciznosti časopisa:
„Moram pohvaliti našeg lekora Mihajla Kostića, koji je, ja mislim, danas jedan od najboljih lekora. On od prvog broja radi na svim radovima, vrlo pedantno i precizno. Tako da i u tom smislu kulture, pismenosti i same strukture radova, časopis zadovoljava sve kriterijume i standarde zbog kojih je dobio najvišu oznaku za naučni časopis.“
Govoreći o strukturi samog časopisa, prof. Tomić je pojasnila da se „Oktoih“ sastoji iz više tematskih cjelina koje obuhvataju različite aspekte filoloških istraživanja:
„Prvo poglavlje je jezik. Potom književnost, a onda prilozi i prikazi. U prilozima i prikazima mogu biti tekstovi koji se odnose na neko djelo koje se pojavilo, vrsta kritike na određeno djelo ili jezičku/književnu pojavu. Zavisno od teme, mogu biti i prilozi koji nisu u domenu naučnog rada, nego u domenu jednog priloga.“
Novi broj časopisa „Oktoih“ može se preuzeti u prostorijama Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori u Nikšiću.
