Poslanici Skupštine Crne Gore Nikola Milović, Nikola Rakočević, Mihailo Anđušić, Zoja Bojanić Lalović, Sonja Popović, Nikola Zirojević, Adrijan Vuksanović, Mehmed Zenka podnijeli su Predlog za ocjenu ustavnosti i zakonitosti člana 100 Zakona o klimatskim promjenama Ustavnom sudu Crne Gore, smatrajući da se tom odredbom grubo krše osnovni ustavni principi pravne sigurnosti, zabrane povratnog dejstva zakona i jednakosti subjekata pred zakonom, saopšteno je iz DPS-a.
“Osporeni član propisuje da besplatno dodijeljeni emisioni krediti, stečeni na osnovu ranijeg zakonskog okvira, prestaju da važe 1. maja 2026. godine, čime se direktno zadire u zakonom stečena prava privrednih subjekata, bez postojanja jasno definisanog javnog interesa, proporcionalnosti i pravne osnove. U tom okviru, Uniprom Kombinat aluminijuma Podgorica je zakonito stekao pravo na besplatne emisione kredite, koje je koristio za ekološku rekonstrukciju i unapređenje proizvodnih procesa, čime je značajno smanjena emisija gasova sa efektom staklene bašte”, navodi se u saopštenju.
Kako su dodali, selektivno i retroaktivno ukidanje već stečenih emisionih kredita, ističu poslanici, bez jasnog i obrazloženog javnog interesa, predstavlja ne samo pravno problematičan potez, već i direktan udar na ekološku politiku države s očiglednim političkim ciljem- uništavanje poslovanja jednog od rijetkih predstavnika industrije Crne Gore. Takva odluka, kako su kazali, obesmišljava osnovni cilj ETS sistema — smanjenje ukupnih emisija kroz tržišne mehanizme, podsticanje investicija u čiste tehnologije i sprečavanje izmještanja energetski intenzivne industrije van Crne Gore.
“Dodatno, ovakvo postupanje otvara ozbiljno pitanje diskriminacije samo jednog privrednog subjekta i to upravo Uniproma i Kombinata aluminijuma koji su ispoštovali pravila, ulagali u ekologiju i smanjili zagađenje. Na kraju, ovakva odluka ozbiljna je prijetnja javnom interesu jer direktno utiče na zdravlje građana Zete i Podgorice i prijeti ponavljanjem scenarija iz Pljevalja”, navodi se u saopštenju.
Poslanici opozicije podsjećaju da je Crna Gora, u okviru procesa evropskih integracija i obaveza preuzetih Sporazumom o stabilizaciji i pridruživanju, uspostavila nacionalni sistem trgovine emisionim kreditima (ETS), u skladu sa pravnom tekovinom Evropske unije i pravilima Sekretarijata Energetske zajednice. Taj sistem je potvrđen kao funkcionalan i usklađen sa evropskim standardima i od strane Energetske zajednice.
“Poslanici su u predlogu ukazali da emisioni krediti imaju ekonomsku vrijednost i pravni karakter imovine, te da njihovo ukidanje predstavlja povredu prava na mirno uživanje imovine, garantovanog Ustavom Crne Gore i Protokolom 1 uz Evropsku konvenciju o ljudskim pravima. Zbog rizika nastanka neotklonjive štete, predloženo je i da Ustavni sud donese privremenu mjeru obustave primjene člana 100 Zakona o klimatskim promjenama, do konačne odluke o njegovoj ustavnosti”, ističe se u saopštenju
Kako su zaključili, zaštita životne sredine se ne može graditi na pravnoj nesigurnosti, retroaktivnosti i selektivnoj primjeni zakona, jer to dugoročno vodi ka većem zagađenju, manjem povjerenju investitora i udaljavanju Crne Gore od evropskih standarda kojima teži.
