Pićan: Udahnućemo Budvi novi život – biće ključni dio budućnosti Crne Gore 

Poslanica Nove srpske demokratije u Skupštini Crne Gore Bojana Pićan istakla je značaj očuvanja kulturnog nasljeđa i turističkog potencijala Budve, posebno ukazujući na Tvrđava Kosmać iznad sela Brajići.

Ona je naglasila da Crna Gora, iako poznata po opisu „nevoljnih za rad“, pokazuje ozbiljnu posvećenost razvoju i građevinskoj sposobnosti, što se vidi kroz brzu i efikasnu izgradnju, često koristeći svaki pedlj slobodnog prostora.

Budva, kako je navela, predstavlja primjer te sposobnosti, iako očuvanje prirodnih resursa rijetko prati intenzitet izgradnje, posebno na Budvanskoj rivijeri. Ipak, ostalo je prelijepo zaledje koje pruža šansu za strategije usmjerene ka budućnosti.

Pićan je kao primjer navela prostor oko Tvrđave Kosmać, koji ima potencijal za razvoj ruralnog turizma i eko-sela, čime bi Budva dobila novi život i priliku za dodatni razvoj. Ona je podsjetila da su slični projekti, poput Španjole, finansirani kroz međunarodne programe, i upitala da li postoji konceptualna osnova da Tvrđava Kosmać bude uključena u slične mreže obnove i revitalizacije kulturnih dobara.

Prema njenim riječima, planirana obnova Tvrđave Kosmać iznad Herceg Novog predviđena je do 2027. godine, sa ukupnim radovima u iznosu od 2,5 miliona eura, od čega je 1,6 miliona eura obezbijeđeno iz evropskih fondova. Poslanica je pohvalila ovaj projekat i izrazila nadu da će i Budva dobiti sličnu pažnju i razvojne inicijative.

Istakla je istorijski značaj sela Bрајиći, koje je u drugoj polovini XIX vijeka imalo oko 500 stanovnika, dok je početkom XX vijeka broj porastao na oko 700, a tokom posljednjeg izbornog ciklusa selo je imalo oko 20 glasača.

„Tvrđava Kosmać, smještena na oko 800 metara nadmorske visine na putu Cetinje – Budva, simbolično povezuje vrhove i more Crne Gore. Podignuta je u drugoj polovini XIX vijeka, a nakon Prvog svjetskog rata doživjela je djelimičnu destrukciju.

Tokom Drugog svjetskog rata Italijani su je koristili kao logor, dok je 1964. godine proglašena nepokretnim kulturnim dobrom i zaštićena od strane tadašnjeg Republičkog zavoda za zaštitu kulturnih dobara, čija je današnja funkcija prešla na Upravu za zaštitu kulturnih dobara“, ispričala je Pićan.

Ona je podsjetila da je Ministarstvo kulture u saradnji sa Ambasadom Austrije 2018. i 2019. godine realizovalo snimanje, izradu dokumentacije i digitalizaciju Tvrđave Kosmać, dok je Turistička organizacija Budve u saradnji sa Muzejima i galerijama Budve izradila konzervatorski projekat za sanaciju tvrđave.

Pićan je predložila da Tvrđava Kosmać i dalje ostane pod ingerencijom države Crne Gore, dok je Tvrđava Mogren već prešla u nadležnost Opštine Budva. Poslanica je izrazila zadovoljstvo što je prepoznat značaj Tvrđave Mogren, Batere Jaza i pokretanja procesa izrade konzervatorskog projekta za Tvrđavu Mogren, iako postoje problemi sa katastarskom evidencijom nepokretnosti.

Naročit akcenat stavila je na simboliku Tvrđave Kosmać, koja ima oblik orla sa raširenim krilima, što Budvu čini simbolom otvorenog grada, spremnog za saradnju sa svima koji imaju dobre namjere. Poslanica je podsjetila da, iako proces revitalizacije spomenika kulture predstavlja složen izazov, postoje kvalitetni akademski radovi koji ističu potrebe obnove i održivost Tvrđave, uključujući i primjere javno-privatnog partnerstva.

Pićan je takođe nagalsila da adaptacija postojećeg sela Bрајићи treba spriječiti nekontrolisan razvoj, a obnovom starih kamenih kuća omogućiti razvoj etno- i eko-hotela. U neposrednoj blizini tvrđave nalazi se oko 30 izvora, što dodatno povećava turistički potencijal, dok bi Žičara povezala brdo Kosmać sa obalom. Kompleks bi uključivao i dodatne sadržaje poput restorana, kafića i suvenirnica.

Planom je predviđeno da Tvrđava Kosmać postane kulturni centar sa muzejskim postavkama, ljetnjom pozornicom i rustičnom salom. Poseban akcenat stavljen je na očuvanje prvobitnog „Kosog krova“, dok bi projektom bila dodata terasa koja bi posjetiocima omogućila panoramski pogled.

Pićan je izrazila nadu da će u saradnji sa Agencijom za investicije tvrđave na jugu Crne Gore biti valorizovane, te da se kreira jedinstvena turistička ponuda zemlje, čime bi turizam u Crnoj Gori dobio novi zamah. Budva, sa svojom tradicijom od preko 2.000 godina, prema njenim riječima, treba biti integralni dio nove i uspješnije budućnosti Crne Gore.