Poznati britanski umjetnik Dejvid Hokni, jedna od najvažnijih figura savremene umjetnosti u 20. i 21. vijeku, preminuo je kod kuće 11. juna, mjesec dana prije svog 89. rođendana – vijest je koja je ovih dana obišla svijet, a koju je objavio njegov predstavnik za medije. Omiljeni britanski slikar koji je pomjerao granice, bio je poznat po figurativnom izrazu, tankoj liniji i istraživanju svjetlosti i prostora, ali i po tome što je njegovo djelo „Portret umjetnika (Bazen sa dvije figure)” prodato 2018. godine na aukciji za 70 miliona funti (oko 80 miliona eura ili oko 90 miliona dolara), što je tada bio rekord za rad živog umjetnika. Hokni je titulu „najskupljeg živog umjetnika” dobio kada je već imao 81 godinu. Sve do tada, najskuplja njegova djela bile su slike „Pacific Coast Highway” i „Santa Monika”, koja je nekoliko mjeseci prije rekorda sa slikom „Portret umjetnika” prodata u njujorškom „Sadebiju” za „samo” 29,5 miliona dolara.
„Portret umjetnika” je slika iz 1972. godine koju su uoči aukcije u „Kristiju” nazvali umjetnikovim remek-djelom i koja se, sudeći po rekordnoj prodaji, pokazala jednom od najznačajnijih modernog doba. Ona je inače „kruna” velike retrospektivne izložbe u londonskoj galeriji „Tejt” održane 2017. godine povodom umjetnikovog 80. rođendana.
Čovjek oštrih stavova, izražavanih naglašenim jorkširskim akcentom, kako prenosi Bi-Bi-Si, radio je sa bojama, fotografijama i ajpedima i bio genije u praktično svakom mediju. Upravo zbog tog akcenta, podrugivali su mu se kad je bio student na Kraljevskom koledžu umjetnosti u Londonu krajem pedesetih i ranih šezdesetih. To ga, međutim, nije mnogo doticalo.
„Pogledao bih njihove radove i pomislio: ’Hej, da ja crtam tako, držao bih jezik za zubima’”, rekao je kasnije za Bi-Bi-Si.
Hokni je zapalio svijet slikarstva šezdesetih godina prošlog vijeka i punio slikarske galerije više od pola vijeka kasnije. Tokom karijere koja se proteže kroz sedam decenija, eksperimentisao je sa slikarstvom, crtežom, grafikom, akvarelom i raznim drugim oblicima umjetnosti, među njima i tehnologijom. Pravilo je gravure, litografije, čak i vitraže, a ajpedom je slikao drveće i cvijeće u proljeće tokom pandemije 2020. godine. Ti radovi krasili su galerije u Fondaciji „Luj Viton” u Parizu, gdje je u aprilu prošle godine otvorena njegova izložba za koju je kazao da je najbolja od svih.
Ova pariska postavka realizovana je u 11 raskošnih galerija pomenute fondacije i bilo je izloženo više od 400 slika koje su nastale u periodu od 1955. do 2025. godine, a izložena su i djela iz privatnih kolekcija koja nikada nisu bila viđena na izložbama. Detaljima izložbe bavio se lično Dejvid Hokni uz pomoć svog asistenta Džonatana Vilkisona, jer je ovo bilo prvi put da se njegova djela pokažu u takvom obimu i u takvom prostoru, sa velikom pompom kakvu može da izvede Fondacija „Luj Viton”. Raznovrsnost njegovog opusa, studiozna predanost s kojom realizuje svaki od svojih ciklusa slika i perioda bile su vrhunski predstavljene i posebno osmišljene u svakoj od galerija.
Dejvid Hokni je inače živio u Parizu 1973. Sredinom šezdesetih godina preselio se u Los Anđeles, što je inspirisalo neka od njegovih najpoznatijih djela, zrelija i uzdržanija koja su dobila priznanja zbog svoje sposobnosti da prenesu duboke i složene emocije na platno. Među njima su scene sa bazena „A Bigger Splash”, kao i „Čovjek pod tušem u Beverli Hilsu” (1964), koja pokazuje njegov razvoj ka realističnijem stilu. Umjetnik se svaki put vraćao u London, kao i poslije boravka u Normandiji (od 2019. do 2023. godine), kada je vrativši se u britansku prijestonicu počeo da crta svoje portrete.
Hokni je rođen 9. jula 1937. godine. Njegov otac Kenet je odbio da služi vojsku i sa jednakim žarom je prezirao socijalnu nepravdu, nuklearna oružja i pušenje, a majka Lora je bila okosnica porodice – snažne volje i zakleta metodistkinja. Dejvid je bio jedno od petoro djece i još od djetinjstva je bio opsjednut crtanjem. Kasnije, kao dječak u Bredfordskoj gimnaziji na stipendiji odbijao je da radi bilo koji drugi predmet osim likovnog.
„Ne ide mi nauka, ali umijem da crtam”, napisao je na jednom kontrolnom zadatku, zadajući glavobolje nastavnicima. Sa 16 godina, bilo mu je dozvoljeno da upiše likovnu školu. Studirao je umjetnost na Bredford koledžu i prodao svoju prvu sliku – portret svog oca – za 10 funti na Izložbi umjetnika u Jorkširu 1957. godine.
Njegov imidž je bio ekstravagantan (prepoznatljiva izblajhana plava kosa, okrugle naočare sa debelim okvirom i cigareta koja mu je visila sa usne), ali je njegova radna etika bila protestantska. Dvanaest sati dnevno radio je mahnito za svojim štafelajem.
Jedan od najbolje kotiranih umjetnika našeg vremena tvrdio je da samo slijedi jedno pravilo koje glasi „Slikaj ono što voliš” i bio je iznenađen oduševljenjem koje izazivaju njegovi radovi.
Djela su mu izlagana u umjetničkim institucijama širom svijeta, uključujući Muzej savremene umjetnosti u Tokiju, Tejt u Londonu i fondaciju „Luj Viton” u Parizu. Dobio je niz priznanja, među kojima su i najviše državne počasti.
