„Lazar Vujaklija: protest prema sebi“ postavka je djela našeg priznatog umjetnika, nedavno otvorena u Muzeju naivne i marginalne umjetnosti u Jagodini.
Riječ je o nesvakidašnjoj izložbi – prvom institucionalnom, sveobuhvatnom i retrospektivnom prikazu opusa ovog značajnog umjetnika. Kako je naglašeno, realizovana je povodom 40 godina od njegove posljednje samostalne izložbe i 30 godina od smrti, a njenim otvaranjem obilježeno je i 65 godina postojanja Muzeja naivne i marginalne umjetnosti.
Izložba i prateći katalog otvaraju prostor za nova čitanja Vujaklijinog jedinstvenog stvaralačkog jezika u svjetlu savremene istorije umjetnosti. Kustosi izložbe su Vladimir Kokoruš i Danica Đorđević Janković. Izložba je realizovana u saradnji sa 20 muzeja i institucija kulture, a prati je bogato ilustrovana monografija sa kritičkim tekstovima dr Ivane Bašičević Antić, Danice Đorđević Janković i dr Branislava Dimitrijevića, koja će biti objavljena tokom trajanja postavke.
Kako je saopšteno, na jednom mjestu okupljeno je 170 radova koji predstavljaju umjetnikov opus kroz sve medije u kojima je stvarao – slikarstvo, grafiku, crtež, tapiseriju, mural, plakat, ilustraciju knjiga, skulpturu i dizajn tepiha. Postavka se zasniva na temeljnom istraživanju umjetnikovog opusa, a njen naslov inspirisan je citatom iz njegove samizdat monografije: „Ove bezimene slike primite kako vam drago, kao moj protest prema sebi, ali i kao moju čežnju za ljepotom smisla života.“
Umjesto linearnog, hronološkog prikaza, izložba je organizovana u šest tematskih cjelina: „Dišanovski gest“, u kojem se ispituje čin samocitiranja kao strategija autorstva; „Aproprijacija“, koja promišlja prisvajanje kao metod preosmišljavanja vizuelnih uzora; „Anticipacija“, kao iskaz protesta prema kanonu modernizma i svojevrsni dekolonijalni impuls; „Ambivalentnost“, kroz shvatanje umjetnosti kao prostora preispitivanja; „Anahroničnost“, u kojoj se prošlost aktivira u savremenosti; i „Demokratizacija umjetnosti“, u kojoj se umjetnost ispoljava kao zajednički prostor iskustva. Na taj način kustoski koncept izložbe reartikulira njegov misaoni i stvaralački prostor, predstavljajući slikarstvo kao proces otpora i samopropitivanja.
U pratećem materijalu navodi se i sljedeće: „Izložba ‘Lazar Vujaklija: protest prema sebi’ posvećena je umjetniku koji je kroz svoje stvaralaštvo, autentičnim likovnim jezikom, svojevrsnom slikarskom azbukom i kontinuiranim medijskim istraživanjem razvio jasno prepoznatljiv, ali nedovoljno istražen opus u domenu jugoslovenske i srpske umjetnosti druge polovine 20. vijeka. Kao član Decembarske grupe, autor prvog beogradskog murala i učesnik Bijenala u Veneciji, Vujaklija je ostao zabilježen kao stvaralac koji izmiče klasifikacijama i terminološkim odrednicama.“
Uz monografiju, izložba donosi i ekskluzivnu rekonstrukciju Vujaklijinog prvog murala, koju je posebno za ovu priliku realizovala Darinka Pop-Mitić. Postavka obuhvata i bogat audio-vizuelni materijal, kako arhivski tako i namenski producirani, kojim se dokumentuju i predstavljaju umjetnikovi manje poznati ili teže dostupni radovi u javnim prostorima i enterijerima – od reprezentativnih ambijenata Palate „Srbija“ do jedine sačuvane skulpture Lazara Vujaklije u krugu fabrike „Prvi maj“ u Pirotu.
Izložba će biti otvorena do 24. maja naredne godine.
(POLITIKA)
