Dok su se pod svodovima Doma Narodne skupštine nizale slike strave – dječji leševi, maljevi i noževi – „srbosjekci“ – jedan diplomatski pokušaj „bijega od istine“ izazvao je veći gnijev nego bilo koja politička debata u toku proteklih godinu dana.
Izložba „Jasenovac – trajna opomena“, postavljena povodom Međunarodnog dana sjećanja na žrtve Holokausta koji se obilježava svakog 27. januara, postala je ogledalo u kojem su se pojedinci iz delegacije Evropskog parlamenta, predvođeni izvjestiocem ove institucije za Srbiju, Toninom Piculom, očigledno osjećali nelagodno.
Diplomatski skandal u holu parlamenta
Prema navodima srpskih zvaničnika, delegacija Evropskog parlamenta tražila je da tokom posjete srpskom parlamentu uopšte ne prolazi kroz centralni hol kako ne bi vidjela potresnu postavku o ustaškom genocidu. Predsjednica Skupštine Srbije Ana Brnabić ocijenila je ovakav zahtjev kao „nevjerovatan, jeziv i stravičan“, ističući da je Jasenovac neodvojivi dio Holokausta i da se ne može zaobilaziti iz političkih kalkulacija, te da je sve ovo pokazatelj nepoštovanja prema srpskim žrtvama. Gorčina zbog pokušaja ignorisanja srpskih žrtava ostala je da lebdi u vazduhu.
Paklena fabrika smrti Nezavisne Države Hrvatske
Sistem koncentracionih logora Jasenovac, koji je uspostavljen avgusta 1941. godine, bio je najveće stratište na Balkanu i najmonstruozniji od svih postojećih logora u Evropi. Dok su nacisti koristili gasne komore za industrijalizovano ubijanje, u Jasenovcu je smrt bila „ručni rad“. Žrtve koje su u Jasenovcu izgladnjivane teškim radom ubijane su maljevima, sjekirama, kamama i čuvenim nožem „srbosjekom“.
Jasenovac je, kroz pomoćni logor u Jastrebarskom, bio jedini sistem logora na svijetu koji je imao posebne odjeljke za djecu, gdje je ubijeno na hiljade najmlađih Srba, Jevreja i Roma, dok su oni koji su preživjeli, davani hrvatskim porodicama na usvojenje, gdje bi im se davala nova imena i mijenjao identitet. Jedan od najpoznatijih slučajeva te vrste bio je slučaj identiteta poznate jugoslovenske glumice Božidarke Frajt, koju je upravo iz ovog logora usvojila jedna hrvatska porodica, a koja je rođena kao Božidarka Grublješić 1940. godine u srpskoj porodici u selu Velika Žuljevica na Kozari. Kompleks se prostirao na preko 210 kvadratnih kilometara (pet koncentracionih kampova), sa glavnim stratištem u Donjoj Gradini (danas u Republici Srpskoj), gdje su se vršila masovna pogubljenja.
Istina koju ne žele da vide
Broj stradalih u Jasenovcu decenijama je trn u oku onima koji bi da umanje odgovornost Nezavisne Države Hrvatske. Zemaljska komisija Hrvatske neposredno nakon rata iznijela je podatke o 500.000 do 600.000 žrtava, dok savremeni srpski istoričari i međunarodni stručnjaci (Milan Bulajić, Gideon Grajf) ukazuju na brojku od najmanje 700.000 mučki ubijenih ljudi.
Iako hrvatski izvori danas često nastoje da tu cifru svedu na oko 83.145 ljudi (zvaničan popis Javne ustanove Spomen – područja Jasenovac), važno je napomenuti da veliki broj žrtava nikada nije mogao ni biti identifikovan ili izbrojan, jer su tijela bacana u Savu ili spaljivana u pećima jasenovačkog kampa „Ciglane“, čime su tragovi genocida sistematski prikrivani.
Zašto istina „boli“ briselske zvaničnike?
Izložba koja je izazvala „diplomatsku migrenu“ Toninu Piculi nije bila provokacija, već istorijski fakt, čija je jedina svrha brana zaboravu, naročito u vremenima kada se javljaju tendencije istorijskog revizionizma i relativizacije ustaških zločina.
Od „Bespuća” do Picule
Temelj za današnje bježanje od istine u Hrvatskoj postavio je još 1989. godine Franjo Tuđman, tada istoričar i budući predsjednik Hrvatske. U svojoj knjizi „Bespuća povijesne zbiljnosti”, on je besramno tvrdio da je u Jasenovcu stradalo svega 30.000 do 40.000 ljudi, pokušavajući da genocid nad Srbima pretvori u „mit”. Svi kasniji pokušaji hrvatskih zvaničnika da zaobiđu razne skupštinske izložbe i konferencije ili da relativizuju brojke, samo su nastavak ove opasne doktrine kojom se dželat izjednačava sa žrtvom.
Bez obzira na političke protokole i lične „sentimente“ posjetilaca, Jasenovac ostaje svjedočanstvo najmračnijeg perioda istorije na ovim prostorima koje zahtijeva trajno poštovanje svih evropskih institucija i njenih predstavnika.
(Novosti)
