ISPRAVKA – Nema dokaza da su KRIK, PROGLAS, BIRN ekspoziture CIA

Portal Borba je 6. februara objavio tekst sa naslovom USAID raskrinkan: Novac dobijali „KRIK“ i slični „nezavisni“ mediji koji su produžene ruke CIA a što je izazvalo pažnju portala Raskrinkavanje.me

U našem tekstu, Borba je navela da je jedna od najuticajnijih svjetskih istraživačkih novinskih organizacija, čiji rad je redovno izazivao političke šokove, prvenstveno finansirana od svog pokretanja od strane vlade Sjedinjenih Država, prema pregledu budžetskih dokumenata, revizorskih izvještaja i intervjua sa njenim osnivačem i vladinim finansijerima.

Naime, objavljeni izvještaji dokaz su da su KRIK, OCCR, CRTA, YUCOM, PROGLAS I BIRN ekspoziture CIA, pisao je naš portal ovog datuma.

Borba i još nekoliko portala su za ovakve tvrdnje iskoristili pisanje američkog sajta Dropsite koji u tekstu pod nazivom „Gigant novinarstva dobija polovinu svog budžeta od vlade SAD“ piše da je američka savezna vlada obezbijedila 52 procenta novca za OCCRP, a da je od “svog osnivanja 2008. posvetila najmanje 47 miliona dolara (i posvetila još 12 miliona dolara) navodno toj nezavisnoj, neprofitnoj redakciji”.

Šta je OCCRP?

OCCRP je, kako se navodi na njihovom sajtu,  jedna od najvećih organizacija istraživačkog novinarstva na svijetu, sa sjedištem u Amsterdamu i osobljem na šest kontinenata.

To je, navode, neprofitna redakcija vođena misijom, koja sarađuje s drugim medijima kako bi objavila priče koje dovode do stvarnih promjena. Osnovan 2007. godine od strane iskusnih istraživačkih novinara Drua Salivana i Pola Radua, OCCRP je počeo s nekolicinom partnera u istočnoj Evropi i izrastao u jednu od vodećih snaga u kolaborativnom istraživačkom novinarstvu, pridržavajući se najviših standarda izvještavanja u javnom interesu.

Članice OCCRP-a su i organizacije koje pominju portali Alo i Borba. Na sajtu ove mreže mogu se naći izvještaji i priče o organizovanom kriminalu u Crnoj Gori, kriminalnim klanovima, ubistvima i slično, pa ostaje nejasno kako su novinari Aloa, Borbe i drugih zaključili da je u pitanju ekspozitura CIA-a.

Ni riječi o “ekspoziturama CIA”

Međutim, ono što ne navode jeste da se na Dropsite-u, koji je originalni izvor članaka, organizacije poput KRIKA, CRTE, Proglasa ili BIRNA ne označavaju kao “produžene ruke CIA-u Srbiji” ili “ekspoziture CIA”, niti postoje bilo kakvi dokazi za te tvrdnje.

Istraživanja koje su radili pomenuti mediji, dijelom jesu finansirani od novca OCCRP, ali tvrdnja o vezama sa špijuniranjem, daleko su od istine.

U analizi sa sajta Dropsite, na koju se Alo i ostali, pozivaju, navodi se da “ Iako je OCCRP dosledno otkrivao da prihvata nešto novca od vlada, uključujući Sjedinjene Države, pun obim finansiranja ranije nije otkriven”. Dodaje se i da u OCCRP-u tvrde da, uprkos tome, što su finansirani od SAD i drugih evropskih država, njihova profesionalnost nije ugrožena, te tvrde da su se držali novinarskih načela.

“Ono što je istina je da je OCCRP prihvatio finansiranje. Razumijemo da razumni ljudi mogu vjerovati da je to loša ideja, pogotovo zato što to nije norma u novinarstvu u Sjedinjenim Državama (iako podrška novinarstva od strane vlade nije neuobičajena u Evropi i drugdje). O tome se detaljno raspravljalo prije mnogo godina kada je osnovan OCCRP. Odbor je u to vrijeme – koji je uključivao nas nekoliko koji smo ostali u odboru i čija je lična reputacija kao novinara i rukovodilaca besprekorna – odlučio da je vrijedan kompromisa za istraživačko novinarstvo koje bi OCCRP mogao da proizvede uz ovu finansijsku podršku”, navodi se u analizi.

U odboru OCCRP, tvrde i da su se pobrinuli da vladine donacije imaju neprobojne ograde koje će štititi novinarstvo koje proizvodi OCCRP.

“Uvjereni smo da nijedna vlada ili donator nije izvršio uređivačku kontrolu nad izvještavanjem OCCRP-a. Sedamnaest godina kasnije, potpuno smo zadovoljni svojom odlukom i izuzetno smo ponosni na novinarstvo koje su organizacija i njeni partneri proizveli – naveli su iz borda direktora.

Jasno je da su mediji iz Srbije i Crne Gore koji su prenijeli ovu analizu proizvoljno i bez ikakvih dokaza ustvrdili da su pomenute novinarske mreže i organizacije produžena ruka CIA-e.  Kako je naš portal bio jedan od njih, naša redakcija se izvinjava čitaocima.