Priča o Filozofskom fakultetu nije samo priča o jednoj akademskoj instituciji, već i o društvu koje se kroz vrijeme mijenjalo zajedno s njim. Fakultet danas ima nove studijske programe, unaprijeđene uslove za rad i studiranje, ali i prostor za savremene akademske i društvene teme.
O razvoju Filozofskog fakulteta, kao i mogućnostima koje nudi budućim studentima, razgovaramo sa dekanom prof. dr Tatjanom Novović.
Kako biste opisali savremeni razvoj Filozofskog fakulteta u kontekstu promjena na Univerzitetu Crne Gore? Na koji način se mijenja njegova uloga i prepoznatljivost u odnosu na raniji period?
Filozofski fakultet je u proteklih nekoliko godina, oslanjajući se na bogato višedecenijsko nasleđe nastave, obrazovanja i naučno-istraživačkog djelovanja, njegovao i afirmisao sve krucijalne sastavne segmente akademskog života: nastavu, nauku, međunarodnu saradnju, posebno akcentujući prirodnu vezivnu komponentu koja višedimenzionalno prožima sve aspekte akademskog života u našoj zajednici, akademski integritet.
Iako je etička dimenzija našeg akademskog života prirodno podrazumijevajuća, pa i kao nužno integrativna i posebna disciplina u sistemu društveno-humanističkih nauka, koje su predmet našeg stručnog i profesionalnog nasleđa i interesovanja, polje akademskog integriteta je na UCG određenije naglašeno kroz legislativu i rad posebnih tijela, pa ga i u našim okvirima kontinuirano osnažujemo.
Na Fakultetu smo nastojali da unapređujemo i namjenski modifikujemo postojeće programe, ali i kandidujemo i otvaramo nove. Tokom prošle akademske godine otvorili smo još jedan program doktorskih studija, na Studijskom programu za obrazovanje učitelja.
Nedavno smo dobili i pozitivno mišljenje za otvaranje programa Specijalna edukacija i rehabilitacija, koji obuhvata dva nivoa studija – trogodišnje osnovne i dvogodišnje master studije (3 usmjerenja).
U okviru tekućeg podešavanja i unapređivanja kurikuluma u kontekstu akreditacionog procesa, na svim sudijskim programima na Filozofskom fakultetu urađene su analize postojećeg stanja i predložene promjene usklađene sa svim temeljnim pretpostavkama: analiza postojećeg stanja (postignuća, izazovi), krovne zajedničke smjernice (UCG), savremene tendencije i saznanja u nauci, potrebe tržišta rada.
Programi poput filozofije, istorije, sociologije i pedagogije podstiču razvoj analitičkog mišljenja i razumijevanja društva. Kako se njihova vrijednost danas prepoznaje na tržištu rada?
Društveno-humanističke nauke nerijetko se bave i identitetskom, nacionalnom i regionalnom problematikom i namijenjene su više domaćoj populaciji nego internacionalnoj naučnoj javnosti, te u tom smislu njihova uloga u javnoj sferi neupitno je od posebnog značaja.
No, čini se da mjesto ovog korpusa nauka i na našem Univerzitetu i uopšte u visokoškolskom naučnom kontekstu, te samim tim i u široj javnosti i društvenim praksama, treba da dobije više prostora i ozbiljniju, uticajniju i doprinosniju poziciju.
Obrazovanje ne postoji u društvenom vakuumu i etika ne može biti zamijenjena “mjerljivom” učinkovitošću, budući da čovjek nije “statistički prosječno biće psihometrije”. No, uticaj naših društveno-humanističkih nauka na društvene tokove nije lako vidljiv, niti mjerljiv.
Uloga ovih nauka da preispituju stvarnost i istražuju društvene fenomene jeste fundamentalna i neodvojiva od nauke, ali prirodno, od društvenih nauka očekuju se i drugi rezultati. Veza društvenih nauka sa javnim politikama, privrednim sektorom i civilnim društvom je svevremena, pa bi i različite odluke u javnim politikama valjalo pažljivije utemeljiti na činjenicama i analitičkoj podršci društvenih segmenata.
Uloga društvenih nauka, u procesu koji socijalnu inkluziju pozicionira u centar promjena, usmjerena je ka promišljanju društvenih vrijednosti, poput ravnopravnosti, solidarnosti, uvažavanja različitosti i sl. i kompleksnih pitanja funkcionalne transformacije i organizacije društva, privrede, države (distribucija dobara, decentralizacija, odlučivanje, upravljanje promjenama…).
Među bivšim studentima Filozofskog fakulteta nalaze se profesori, naučnici, kulturni radnici, novinari, diplomate koji danas imaju značajne uloge u društvu. Koliko to govori o kvalitetu obrazovanja i uticaju ovog Fakulteta?
Na našem Fakultetu gotovo osam decenija školuju se prvenstveno nastavnici (naravno i naučnici, kulturni radnici, novinari, diplomate) koji omogućavaju kontinuiranu, snažnu i nezamjenljivu potporu cjelovitom obrazovnom i ukupnom društvenom sistemu u Crnoj Gori.
Nastavnici koji rade na svim nivoima u obrazovnoj vertikali – od predškolskog do univerzitetskog segmenta, uglavnom su pohađali inicijalno obrazovanje na našem Fakultetu. Dovoljno je samo taj podatak imati u vidu da nam je jasno koliki je nivo doprinosnosti i uticaja na kvalitet obrazovnog i društvenog života u našoj zajednici, horizontalno i transgeneracijski.
No, taj uticaj ne ogleda se samo u broju uspješnih pojedinaca koje je Fakultet iznjedrio, već i u vrijednostima koje njeguje i prenosi kroz generacije.
Naši diplomci svojim radom oblikuju obrazovne, kulturne i društvene procese, doprinoseći razvoju kritičkog mišljenja, očuvanju kulturnog identiteta i unapređenju demokratskih vrijednosti. Kvalitet obrazovanja potvrđuje se upravo kroz njihove profesionalne rezultate, stručnost i odgovornost koju svakodnevno pokazuju u različitim oblastima djelovanja.
Zato se može reći da je Filozofski fakultet mnogo više od obrazovne ustanove – on je važan činilac društvenog razvoja, mjesto na kojem se edukuju kadrovi koji svojim znanjem i angažmanom trajno doprinose napretku Crne Gore. Formiran je i alumni klub na jubilarnoj svečanosti povodom 75 godina postojanja Filozofskog fakulteta.
Tokom tog perioda više od 19.600 studenata je uspješno završilo visokoškolsko obrazovanje, magistarske ili doktorske studije.
U posljednjih nekoliko godina Univerzitet Crne Gore realizovao je značajne infrastrukturne projekte usmjerene na modernizaciju prostora i uslova za rad na gotovo svim univerzitetskim jedinicama, uključujući i Filozofski fakultet. Na koji način su ova ulaganja unaprijedila kvalitet nastave i ukupno studijsko iskustvo? I šta je sledeće?
Da, infrastrukturna ulaganja Univerziteta Crne Gore u uređivanje ambijenta na našem Fakultetu su bila veoma opsežna u prethodnom periodu. Između ostalog, time su riješeni dugogodišnji problemi hidroizolacije, rekonstruisana je fasada, sanirani zidovi i plafoni, bravarija zamijenjena novom (uloženo je oko 510.000eura).
Kompletno je obnovljena elektroinstalacija (više od 650.000 eura) i unaprijeđena IT infrastruktura (oko 30.000 eura). Savremeniji i funkcionalniji radni ambijent dodatno je unaprijeđen i nabavkom novog namještaja, adaptacijom biblioteke (vrijednost oko 300.000 eura).
U okviru jasne opredijeljenosti Univerziteta Crne Gore ka energetskoj efikasnosti i održivom razvoju, u saradnji sa Elektroprivredom realizovan je i projekat postavljanja mini solarne elektrane na krovu zgrade (uloženo više od 80.000 eura).
Adaptacija preostalog dijela objekta Filozofskog i Filološkog fakulteta, vrijedna 2,1 milion eura, u finalnoj je fazi. Ova faza obuhvata modernizaciju sistema grijanja i hlađenja, postavljanje savremenog VRF sistema, novu termoizolacionu fasadu i aluminijumsku stolariju sa troslojnim staklom, čime će biti obezbijeđeni optimalni uslovi za rad i nastavu, uz značajne uštede energije.
U ovoj fazi predviđeno je i završno uređivanje učionica, amfiteatara i kabineta, čime objekat u potpunosti dobija savremeni izgled. U okviru sveobuhvatnih enterijerskih radova, u prizemlju objekta Filozofskog i Filološkog fakulteta trenutno se izvode i radovi na adaptaciji i opremanju fiskulturne sale, zajedno sa pripadajućim svlačionicama, sanitarnim čvorovima i kancelarijskim prostorijama (investicije oko 380.000 eura).
Nabavljen je namještaj i za holove fakulteta, koji su zamišljeni kao udobna mjesta za boravak studenata i profesora.
Investiranje u infrastrukturu Fakulteta je od izuzetnog značaja za kreiranje otvorenog, funkcionalnog i savremenog akademskog ambijenta. Unapređivanje radnih uslova za studente, nastavnike i sve zaposlene, bio je izazovan proces koji je zahtijevao planiranje, izradu idejnih i glavnih projekata, pripremanje i obezbjeđivanje resursa, upravljanje projektima, saradnju sa lokalnom zajednicom itd., ali je urađeno mnogo i slijede završne aktivnosti.
Očekuje se otpočinjanje poslova krečenja svih unutrašnjih prostorija, učionica i holova u cijeloj zgradi. Predstoji nam i montaža nove trafo-stanice koja će biti optimalne jačine za postojeću zgradu i novu, koja je u planu i pripremi (Filološki fakultet).
Izgradnja amfiteatra na otvorenom, investicija vrijedna više od 800.000 eura je u planu za naredni period. Rekonstrukcija pješačke zone i moderna rasvjeta, doprinijeće funkcionalizaciji prostora, fizičkom povezivanju zgrade fakulteta i studentskih domova što će njihov akademski i uopšte životni prostor, učiniti cjelovitim i cjelishodnije namjenski osmišljenim.
Na taj način kreiramo ambijent koji holistički povezuje arhitekturu i prirodu, a učenje dobija novu dimenziju, kroz funkcionalniji i puniji dijalog unutar akademske sredine, ali i sa lokalnom i društvenom zajednicom. Kroz navedene aktivnosti, Univerzitet Crne Gore nastavlja ulaganja u unapređenje cjelovite infrastrukture sa ciljem da stvori moderno, funkcionalno i inspirativno okruženje za učenje i život.
