Pretresi objekata čiji je vlasnik Aco Đukanović ukazuju da je na djelu bila koordinisana operacija visokog prioriteta a da bezbjednosna zajednica i civilni sektor ove procese vide kao neophodan korak ka utvrđivanju porijekla imovine stečene tokom decenija vlasti.
To je u intervjuu za Borbu ocijenio stručnjak za bezbjednost Aleksandar Đurović a komentarišući jučerašnju akciju pretresa u objektima koji su u vlasništvu brata bivšeg šefa države Mila Đukanovića.
Đurović je za Borbu komentarisao i dešavanja koja se tiču bezbjednosne situacije u državi, pogotovo nakon bjekstva Miloša Medenice i kazao da su ovi događaji ogolili slabosti vladavine prava u Crnoj Gori.
„Poseban problem predstavlja izostanak preuzimanja odgovornosti čelnika institucija, što dodatno narušava povjerenje javnosti i stvara osjećaj nesigurnosti. Samo bjekstvo osuđene osobe po važećem zakonodavstvu nije krivično djelo, što se vidi kao sistemska rupa koja omogućava izbjegavanje pravde“, kazao je Đurović za Borbu.
Međutim, sa druge strane navodi da su upravo visokoprofilni slučajevi bjekstva ili korupcije oni koji dominiraju naslovnicama stvarajući utisak opšteg bezakonja dok hiljade uspješnih policijskih intervencija ostaju u sijenci.
„Diskurs je često podijeljen izmedju vlasti koja ističe proaktivne akcije i međunarodnu saradnju i opozicije kao i NVO sektora koji bjekstva koriste kao dokaz potpune nefunkcionalnosti“, kazao je on za Borbu.
Borba: Da li se ova akcija protiv imovine koju koristi Aco Đukanović može tumačiti kao početak konačnog institucionalnog obračuna sa tzv. „Prvom familijom“, odnosno sa krugom bliskim Milu Đukanoviću, ili je riječ o pojedinačnom predmetu bez šire političke pozadine?
Akciju sprovodi Osnovno državno tužilaštvo u Podgorici, uz podršku posebne jedinice policije. Činjenica da se pretresi vrše istovremeno u Podgorici, sjedištu Prve banke i u Nikšiću, naselje Rastoci, ukazuje na koordinisanu operaciju visokog prioriteta. Bezbjedonosna zajednica i civilni sektor ove procese vide kao neophodan korak ka utvrđivanju porijekla imovine stečene tokom decenija vlasti. Formalno pravno, svaki pretres mora biti utemeljen na konkretnim dokazima o krivičnom djelu. Učestalost postupaka protiv osoba bliskih bivšem režimu ukazuje na to da ovo nije izolovan slučaj, već dio trenda jačanja institucija u provjeri tokova novca povezanih sa tzv prvom familijom.
Borba: Imajući u vidu ko je Aco Đukanović i njegov dugogodišnji ekonomski i društveni uticaj, da li ovaj potez institucija može da se tumači kao signal da „pravda konačno kuca na vrata“ najmoćnijih, ili je prerano govoriti o stvarnom zaokretu u primjeni vladavine prava?
Aco Đukanović decenijama nije bio samo privatni preduzetnik, već prema izvještajima međunarodnih organizacija ključna figura ekonomskog sistema neraskidivo vezana za političku moć svoga brata. Činjenica da je specijalna jedinica ušla u objekte koje koristi osoba takvog profila šalje poruku unutar bezbjedonosnog sektora da više nema zabranjenih zona.
Sihronizacija izmedju ODT-a i SDT-a sugeriše da postoji politička volja i institicionalna hrabrost koja ranije nije bila vidljiva. Analitički gledano, da bi se ovo smatralo stvarnim zaokretom, moraju se ispuniti tri ključna uslova koji trenutno nedostaju:
1)U Crnoj Gori smo često svedočili spektakularnim hapšenjima koja su se završavala oslobađajućim presudama ili zastarom zbog loše pripremljenih optužnica. Ključno je videti da li ovi pretresi rezultiraju neoborivim dokazima o tokovima novca.
2) Bezbjedonosne službe i tužilaštvo su samo jedna karika. Pravi zaokret u vladavini prava dogodiće se tek kada i ako sudski sistem pokaže potpunu nezavisnost u donošenju presuda protiv najmoćnijih aktera
3)Postoji rizik da su ovi potezi rezultat pritiska javnosti ili međunarodnog partnera EU/SAD, a ne sistemskog, održivog rada institucija koji će trajati godinama.
Ovo jeste najozbiljniji signal do sada da se fokus istraga pomjerio sa izvršilaca na piramidu moći. Međutim u bezbjedonosnoj analizi, događaj se smatra završenim tek kad presuda postane pravosnažna presuda. Do tada, ovo je visokorizična operacija koja će ili potvrditi moć države nad pojedincem, ili oguliti nemoć institucija da iznesu proces protiv najuticajnijih.
Borba: Kako biste ocijenili trenutnu bezbjednosnu situaciju u Crnoj Gori, imajući u vidu nedavne slučajeve poput bjekstva Miloša Medenice i slučaja Lidije Mitrović? Da li ovi incidenti suštinski ugrožavaju stabilnost sistema ili predstavljaju izolovane propuste?
Bjekstvo pravosnažno osuđenih ili optuženih lica visokog profila ukazuju na nedostatak koordinacije izmedju policije, sudstva i tužilaštva. Ovi događaji su ogolili slabosti vladavine prava u Crnoj Gori. Poseban problem predstavlja izostanak preuzimanja odgovornosti čelnika institucija, što dodatno narušava povjerenje javnosti i stvara osjećaj nesigurnosti. Samo bjekstvo osuđene osobe po važećem zakonodavstvu nije krivično djelo, što se vidi kao sistemska rupa koja omogućava izbjegavanje pravde.
Ovi incidenti direktno urušavaju ugled Crne Gore pred međunarodnim partnerima i usporavaju reforme neophodne za proces pristupanja EU. Ovi događaji ne dovode do trenutnog kolapsa sistema bezbjednosti, oni suštinski ugrožavaju stabilnost institucija jer pokazuju da sistem nije sposoban da osigura izvršenje pravde nad pojedinima koji su bile dio samog vrha sistema.
Borba: Uprkos pojedinačnim incidentima, policija i druge službe bezbjednosti nastavljaju svakodnevne operativne aktivnosti. Da li statistički i operativni pokazatelji govore da je sistem i dalje funkcionalan i sposoban da odgovori na izazove?
Policija kontinuirano sprovodi akcije protiv organizovanih kriminalni grupa(OKG), vrši pretrese i zapljene narkotika i oružja. Saradnja sa EUROPOLOM i INTERPOLOM nikada nije bila intezivnija. Razmjena informacija sa partnerskim službama rezultirao je brojnim hapšenjima unutar Kavačkog i Škaljarskog klana. Uvođenje novih sistema nadzora i digitalizacija određenih sektora povećavaju operativnu brzinu odgovora na terenu. Glavni problem nije nemogućnost policije da locira nekoga ili uhapsi, već ono što se dešava nakon toga. Veliki broj predmeta protiv visokih zvaničnika i vođa klanova traje godinama bez pravosudne prvostepene presude.
Postoji realna opasnost od zastare u nekim od najznačajnijih procesa, što šalje poruku o nemoći sistema. Službe se suočavaju sa ozbiljnim deficitom iskusnih kadrova i unutrašnjim istragama koje provjeravajući integritet samih službenika. Sistem je funkcionalan u segmentu održavanja javnog reda i mira, ali je ranjiv u segmentu visokog kriminala i korupcije.
Borba: Koliko je važno da javnost napravi razliku između pojedinačnih institucionalnih propusta i ukupnog stanja bezbjednosti u zemlji? Da li se u javnom diskursu ponekad prenaglašavaju pojedinačni slučajevi na štetu objektivne slike?
Prema podacima iz januara i februara 2026. god, Crna Gora se i dalje smatra veoma bezbjednom destinacijom za svakodnevni život. Stopa nasilnog kriminaliteta, poput razbojnika i ubistava, ostaje niska u poređenju sa evropskim prosjekom. Slučaj bjekstva Medenice ne ugrožava direktno javnu bezbjednost, ali dramatično ruše povjerenje u sistem. Građani ove događaje ne vide kao izolovane incidente,već kao dokaz sistemske neefikasnosti.
Visokoprofilni slučajevi bjekstva ili korupcije dominiraju naslovnicama, stvarajući utisak opšteg bezakonja, dok hiljade uspešnih policijskih intervencija ostaju u sijenci. Diskurs je često podijeljen izmedju vlasti koja ističe proaktivne akcije i međunarodnu saradnju i opozicije kao i NVO sektora koji bjekstva koriste kao dokaz potpune nefunkcionalnosti.
Borba: Proces vetinga u sektoru bezbjednosti se često ističe kao ključna reforma. Koliko je taj proces značajan za jačanje integriteta institucija i dugoročno povjerenje građana u sistem?
Proces vetinga u sektoru bezbednosti i pravosuđu smatra se temeljnom reformom bez koje je nemoguće uspostaviti dugoročnu stabilnost i povjerenje. Veting je ključan za indetifikaciju službenika koji su lojalni kriminalnim klanovima a ne zakonu. Prema istraživanjima, visok procenat građana percipira korupciju kao sistemski problem unutar policije i pravosuđa. Evropska komisija je u svojim izvještajima (2024/2025) kontinuirano naglašava važnost STRATEGIJE REFORME PRAVOSUĐA 2024-2027.
Veting se tretira kao instrument koji će osigurati da Crna Gora u EU uđe sa čistim institucijama, što je ključno za kredibilitet procesa proširenja. Zanimljivo je da značajan broj samih sudija – preko 42% i tužilaca – oko 24%,kao i velika većina advokata podržava uvođenje vetinga, smatrajući da će to zaštiti integritet onih koji časno rade svoj posao. Kritičari upozoravaju da veting mora biti pažljivo planiran kako ne bi doveo do paralize sistema, kao što se desilo u Albaniji, ili postao alat za politički progon. Vlada naglašava da proces mora biti tajan i usklađen sa standardima EU kako ne bi usporio evropski put.
Borba: Da li se može reći da upravo zahvaljujući vetingu i unutrašnjim kontrolnim mehanizmima dolazi do većeg otkrivanja propusta i odgovornosti unutar sistema, što je pokazatelj institucionalnog sazrijevanja?
Može se reći da je to upravo suština i najveći paradoks procesa ozdravljenja jednog sistema. Iz ugla bezbjedonosne analize, učestalo otkrivanje propusta, afera i hapšenja unutar samih institucija zapravo je pozitivan indikator, iako u javnosti stvara privid haosa. Decenijama su bezbjedonosne službe na Balkanu funkcionisale po principu zaštite „svojih“ bez obzira na njihove veze sa kriminalom.
Činjenica da se danas javno govori o bjekstvima, da se hapse visoki policijski funkcioneri ili da se procesuiraju tužioci znači da unutrašnji kontrolni mehanizmi počinju da funkcionišu nezavisno od političkog uticaja.
Sistem koji je sposoban da indetifikuje tumor i javno ga prizna. Kada se od službenika traži da pravdaju nesrazmjer između plate i životnog stila, propusti su vidljivi. To prisiljava sistem da reaguje prije nego dođe do katastrofalnih propusta poput bjekstva optuženika. Javnost često griješi misleći da je mirna situacija bez afera znak dobrog stanja. Naprotiv,u korumpiranim sistemima vlada mir jer se svi štite. Ključni izazov ostaje da se ovi otkriveni propusti ne završe samo na medijskoj objavi, već na pravosnažnosti presuda, čime se ciklus sazrijevanja zatvara.
Borba: Kakvu poruku građanima šalje činjenica da institucije, uprkos kritikama i medijskom pritisku, nastavljaju da sprovode reforme i proces provjere kadrova? Da li je to signal da sektor bezbjednosti ide ka većoj profesionalizaciji i otpornosti na političke i kriminalne uticaje?
Činjenica da institucije nastavljaju sa reformama i provjerom kadrova, čak i pod ogromnim pritiskom javnosti i nakon ozbiljnih afera, šalje snažnu poruku o promjeni paradigme u sektoru bezbjednosti.
Ovaj istrajni pristup može se tumačiti kao jasan signal da sistem, po prvi put, pokušava da izgradi autonomiju u odnosu na političke i kriminalne strukture. Kontunuirano sprovođenje reformi poručuje da više ne postoje zaštićeni.
Činjenica da se procesi ne zaustavljaju čak ni kada se otkriju neprijatne istine o ljudima unutar sistema poput sudija i tužilaca i visokih policijskih funkcionera ključan je dokaz profesionalizacije. Sektor bezbjednosti koji sam indetifikuje i procesuira sopstvene propuste prestaje da bude alatka u rukama pojedinaca i postaje servis građana. Kontinuirane provjere kadrova su zapravo proces izgradnje imuniteta na spoljne uticaje. Uprkos unutrašnjim potresima, istrajnost u reformama šalje signal međunarodnim partnerima EUROPOL, FBI, EK da je Crna Gora pouzdan partner. To je od presudne važnosti jer bez te saradnje, posebno u razmjeni kriptovanih podataka poput sky komunikacije, lokalni sistem ne bi mogao samostalno da se očisi.
