Formiranje crne rupe obično se povezuje sa spektakularnom eksplozijom supernove – trenutkom kada masivna zvijezda na kraju svog života eksplodira, a njeno jezgro se uruši u izuzetno gusto tijelo sa gravitacijom toliko snažnom da joj ni svjetlost ne može pobjeći. Ipak, najnovija posmatranja pokazuju da taj proces ponekad može biti znatno tiši.
Naučnici su pratili veliku i sjajnu zvijezdu koja je u završnoj fazi svog života praktično nestala iz vidokruga, bez uobičajene eksplozije. Pretpostavlja se da se direktno urušila u crnu rupu, bez supernove – proces koji se naziva „neuspjela supernova“.
Riječ je o zvijezdi M31-2014-DS1, koja se nalazila u galaksiji Andromeda Galaxy, susjedu našeg Milky Way, udaljenom oko 2,5 miliona svjetlosnih godina od Zemlje.
Prema podacima prikupljanim tokom četiri decenije, zvijezda je bila stabilnog sjaja sve do 2014. godine. Tokom 2015. dodatno je zasijala, a potom gotovo potpuno nestala. Danas je moguće detektovati samo suptilno zračenje gasa i prašine koji se zagrijavaju dok ih privlači snažna gravitacija novonastale crne rupe.
Naučnici smatraju da je ovo do sada najčvršći opservacioni dokaz da crna rupa može nastati bez eksplozije supernove.
„Ovo pruža opservacioni dokaz formiranja crne rupe u realnom vremenu i sugeriše da mnoge crne rupe mogu nastati bez eksplozije supernove“, izjavio je astrofizičar Kishalay De sa Flatiron Institute i Columbia University, vodeći autor istraživanja objavljenog u časopisu Science.
Iako naučnici već više od pola vijeka znaju da crne rupe postoje, direktni posmatrački dokazi o načinu njihovog nastanka i dalje su rijetki. Ovo otkriće otvara mogućnost da je „tiho“ urušavanje zvijezda u crne rupe mnogo češći proces nego što se ranije pretpostavljalo.
Ukoliko se ova teorija potvrdi dodatnim istraživanjima, mogla bi značajno promijeniti razumijevanje životnog ciklusa masivnih zvijezda i evolucije galaksija.
(B92)
