Kada se na društvenoj mreži X (Twitter) pojave video-poruke i navodni operativni detalji koje plasira lice osuđeno za organizovani kriminal poput Miloša Medenice onda to više nije pitanje senzacionalizma na internetu. To je pitanje države i činjenice ko je u stvari na vlasti.
Samo tako se mogu posmatrati snimci koji se objavljuju poslednjih mjesec dana a gdje se navodno obraća bjegunac Miloš Medenica iako su i dalje podijeljena mišljenja da li je na djelu vještačka inteligencija ili se zaista obraća odbjegli kriminalac. Slučaj Miloša Medenice svakako je postao mnogo više od jedne krivične presude. On je postao ogledalo sistema koji se u Crnoj Gori gradio decenijama – sistema u kom su pravosuđe, bezbjednosne strukture i kriminal bili isprepleteni do te mjere da je ponekad bilo teško razlikovati gdje prestaje država, a gdje počinje mafija.
Sin dugogodišnje predsjednice Vesna Medenica, koja je godinama upravljala Vrhovni sud Crne Gore, danas je stoga simbol jedne epohe. Epohe u kojoj su institucije bile zatvoreni sistem, kontrolisan malim brojem ljudi i njihovih mreža. Ali ono što danas izaziva posebnu pažnju nije samo presuda ili bjekstvo već i činjenica da se sa naloga na X-u objavljuju poruke, tvrdnje i navodni operativni podaci koji bi, u normalnoj državi, bili strogo čuvani unutar institucija.
To otvara jedno suštinsko pitanje: ko mu dostavlja te informacije?
Jer, čak i ako su ti nalozi lažni, čak i ako su pojedini snimci montirani ili generisani vještačkom inteligencijom, sama činjenica da se u javnosti pojavljuju podaci koji izgledaju kao interni – govori o nečemu mnogo dubljem. Govori o tome da sistem i dalje curi iznutra.
Država koja se „buši“ iznutra
Svaka država ima svoj „deep state“, ali u Crnoj Gori taj fenomen izgleda ima specifičnu formu te ne predstavlja samo birokratsku inerciju već mrežu kadrova postavljenih tokom prethodnih decenija a koji i dalje sjede u institucijama – od policije do pravosuđa.
To predstavlja onu čuvenu „felu“ ljudi koji čak i ne moraju otvoreno da brane stari režim već je dovoljno da odugovlače procese, sabotiraju istrage, „puštaju“ informacije“, kreiraju medijske manipulaciju, i upravo u tom kontekstu treb posmatrati fenomen snimaka Miloša Medenice. Faktički je nevažno da li je to zaista on ili nije, na snazi je činjenica da jedan odbjegli kriminalac iz nekog razloga posjeduje operativne podatke, i preko naloga na društvenoj mreži X ih distribuira a što može ometati istragu nadležnih organa.
Svakako jedna činjenica ostaje – sa kadrovima bivšeg režima se ne može praviti nikakav novi sistem a za koji su građani u stvari glasali 30. avgusta daleke 2020. godine.
Jer ako osuđeno lice, koje bi trebalo da bude izolovano od sistema, ima mogućnost da u javni prostor plasira podatke koji izgledaju kao da dolaze iznutra – onda je očigledno da taj sistem nikada nije do kraja demontiran. Sistem se mijenja tek onda kada se razbiju mreže unutar institucija – one nevidljive linije lojalnosti koje preživljavaju svaku političku promjenu. Dok se to ne desi, svaki novi skandal, svaki novi „procurjeli“ snimak i svaka nova poruka sa društvenih mreža podsjećaće na istu stvar – stari mehanizmi moći još nijesu demontirani.
I zato je slučaj Medenica više od jedne krivične priče. On je test – da li je Crna Gora zaista napustila sistem koji je stvaran decenijama, ili samo živi njegovu produženu sijenku.
