Apsurd nad apsurdima: U Crnoj Gori postoji i tzv. Crnogorska katolička crkva, pored zvanične Rimokatoličke; Hoće li SDP tražiti potpisivanje Temeljnog ugovora i sa njima?

Istoričar i publicista Jovan Markuš upitao se hoće li Ranko Krivokapić tražiti da se potpiše ugovor sa Crnogorskom katoličkom crkvom, koja je 26. marta 2013. godine osnovana sa sjedištem u Sutomoru, čime bi se otimala imovina Nadbiskupiji barskoj i Biskupiji kotorskoj.

Takođe se zapitao hoće li ga potpisati i sa Crnogorskom protestantskom crkvom čime bi ponovo ugrozio status i imovinu Rimokatoličke crkve u Crnoj Gori.

Interesantno je kako Crnogorci, koji i danas imaju svoje konstante sukobe sa Srpskom pravoslavnom crkvom, koju su i u jednom periodu zakonski napali (sa Zakonom o slobodi vjeroispovjesti) ne prezaju ni od toga da istim metodom napadnu i na jedinstvo Rimokatoličke crkve, želeći da imaju svoju posebnu Katoličku crkvu.

Tako je Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) Crne Gore registrovalo Crnogorsku katoličku crkvu, čime je po Kancelaru Biskupije kotorske don Pavao Medaču prekršen ugovor sa Vatikanom koji je potpisan 27. juna 2011. godine a ratifikovan u Skupštini maja 2012. godine, prenijeli su podgorički mediji.

„Verujem da je u pitanju neko udruženje građana koje se registrovalo kao nevladina organizacija. U svakom slučaju, MUP nije smeo dozvoliti zloupotrebu.“, tvrdi on.

U uverenju o registraciji, koje je na zahtev Ivana Zankovića izdala Područna jedinica MUP-a za upravne poslove u Baru, navodi se da je verska zajednica Crnogorska katolička crkva prijavila svoje postojanje 26. marta 2013. sa sedištem u Sutomoru – Obala bb. „Ovo uvjerenje izdaje se na zahtjev podnosioca prijave za osnivanje unaprijed navedene vjerske zajednice, i za isto je plaćena propisana administrativna taksa u iznosu od pet eura“, – navodi se u dokumentu koji je potpisala načelnik PJ za upravne poslove Bar Zorica Đerković.

Sekretar Međunarodne biskupske konferencije Ćirilo i Metodije i Biskup zrenjaninski Ladislav Nemet je izjavio na konferenciji za novinare 24.4. u Kotoru sledeće: „Očekujem pokretanje postupka od strane kotorskog biskupa i barskog nadbiskupa da se ta registracija poništi. Ime katoličko je registrirano i zaštićeno svugdje u svijetu. To je regulirano i Temeljnim ugovorom između Svete Stolice i države Crne Gore. Na potezu je država koja bi trebala poništiti tu registraciju“.

Temeljnim ugovorom regulisan je pravni status Katoličke crkve u Crnoj Gori. Njime se priznaje pravo Katoličoj crkvi da osniva, menja, ukida ili priznaje crkvena pravna lica prema odredbama kanonskog prava. Crna Gora garantuje Katoličkoj crkvi i njenim pravnim i fizičkim licima slobodu komunikacije i održavanje veza sa Vatikanom, sa biskupskim konferencijama, određenim crkvama, ustanovama i licima u državi i inostranstvu.

Mediji navode riječi don Pava Medača da ga je iznenadila ova registracija i dodao da ne zna nijednog katoličkog sveštenika koji bi pristupio takvoj organizaciji.

„Zatražićemo od MUPa da nam objasni o čemu se radi, i obavijestiti Svetu stolicu jer bez njihovog odobrenja niko ne smije da zloupotrebljava to ime“.

Međutim, treba imati na umu da pomenutim Temeljnim ugovorom između Svete Stolice i Crne Gore nisu svi zadovoljni. Juna 2011 – pred potpisivanje ovog dokumenta predsednik barskog ogranka Matice crnogorske Ivan Jovović uputio je otvoreno pismo predsedniku Vlade Crne Gore Igoru Lukšiću. U tom pismu on je pozvao premijera da Crnogorci katolici i njihova tradicija dobiju svoje mesto u tada još uvek budućem ugovoru, koji će Crna Gora potpisati sa predstavnicima Svete Stolice.

„Želim da napomenem da podržavam ideju o potpisivanju novog konkordata, mada je sadržina ovog međunarodnog dokumenta ostala nepoznata katoličkoj zajednici, naročito onoj u Baru koja broji više hiljada katolika, ali i široj stručnoj javnosti. Smatram da je crnogorska Vlada, prije potpisivanja i ratifikovanja konkordata, dužna da održi javnu raspravu i da obavijesti stručnu i širu javnost o njegovim odredbama, s obzirom na dalekosežni karakter ovog akta za buduće ukupne vjersko-političke odnose u Crnoj Gori. Nijesu poznati razlozi zbog čega se pregovori vode iza očiju javnosti, kada taj akt treba, prije svega, da reguliše vjerska prava i obaveze crnogorskih državljana, ali i odnos lojalnosti katoličkih poglavara u državi Crnoj Gori. Zabrinjavajuće je da novi konkordat ne spominje više hiljada Crnogoraca katoličke vjere, koji predstavljaju apsolutnu većinu u Baru u okviru ove zajednice, već se Barska nadbiskupija, nasljednica Dukljanske metropolije, bez bilo kakvog istorijskog utemeljenja smiješta u neku instituciju koja pripada samo albanskom narodu… Vjerovatno ste upoznati da se više stotina vjernika i građana Bara obraćalo javnosti još 1998. godine, kada je imenovan sadašnji nadbiskup, zahtijevajući da se ne diskriminišu Crnogorci katoličke vjere, već da se poštuje notorna istorijska činjenica da je Dukljansko- barsku nadbiskupiju utemeljio dukljansko-zetski kralj Mihailo Vojislavljević, a obnovio je posljednji crnogorski suveren Nikola I Petrović 1886. godine. Dakle, Konkordatom se ne mogu uređivati prava pripadnika nacionalnih manjina, jer je to već regulisano crnogorskom ustavnom i zakonskom regulativom, već se ovim dokumentom mora konstatovati da su u istorijsko-državnom smislu Barska nadbiskupija i Kotorska biskupija autohtone crnogorske duhovne institucije, koje baštine vjernici crnogorske, hrvatske i albanske nacionalnosti. U tom smislu, zahtijevam u ime Matice crnogorske – Ogranak Bar, ali i brojnih vjernika, da Crnogorci katolici uđu u tekst novog konkordata, da u katoličkim župama jezik u upotrebi bude crnogorski, da se konačno Kotorska biskupija nađe pod crkvenom jurisdikcijom Barske nadbiskupije, shodno praksi drugih država, i da se u rješavanje ovog pitanja uključe relevantni istoričari i pravnici.“

Upravo u ovim rečima Centar 9 vidi razlog zbog koga je podneta prijava za registraciju Crnogorske katoličke crkve. U Crnoj Gori i dalje je na snazi Zakon o verskim zajednicama iz 1977. Rimokatolička crkva sa sedištem u Vatikanu je univerzalna institucija za sve njene vernike širom sveta. Ona, za razliku od pravoslavnih crkava, ima eksteritorijalni status i kao takva prelazi okvire državnih granica. Slučaj sa registracijom Crnogorske katoličke crkve, predstavljao bi presedan i ozbiljno bi mogao iskomplikovati odnose Crne Gore sa Svetom stolicom. Ovakav razvoj događaja podseća na vreme kada je 1945. godine postojala inicijativa da se osnuje Jugoslovenska katolička crkva koja bi bila odvojena od Vatikana. Sličnih neuspešnih pokušaja bilo je i u Mađarskoj i Čehoslovačkoj.

Povodom registracije Crnogorske katoličke crkve oglasilo se i Ministarstvo za ljudska i manjinskih prava saopštenjem da sa inicijativom za osnivanje Crnogorske katoličke crkve nije upoznato, niti je u nadležnosti ovog ministarstva registracija verskih zajednica.

„Kao što je poznato, Crna Gora i Sveta Stolica zaključili su Temeljni ugovor 2011. godine kojim se međusobno regulišu prava i obaveze između Katoličke crkve (Barske Nadbiskupije i Kotorske Biskupije) i države, odnosno Vlade Crne Gore. Od zaključivanja konkordata odredbe ovog ugovora su poštovane na zadovoljstvo obiju strana.“

U saopštenju se takođe navodi da se Ivan Jovović, VD direktora Direktorata za odnose sa vjerskim zajednicama, u potpunosti distancirao od ove organizacije i njenih inicijatora. Ipak Jovović je juče podsetio da u tom kraju ima oko 3.000 katolika, od kojih se oko 2.700 nacionalno izjašnjavaju kao Crnogorci. Povodom informacije u listu „Dan“ da je u Baru registrovana verska zajednica pod nazivom Crnogorska katolička crkva, Jovović je kazao da ne zna ko stoji iza toga.

Ambasador Crne Gore pri Svetoj Stolici Antun Sbutega kazao je Radiju Slobodna Evropa da građani imaju legitimno pravo da osnivaju verske zajednice, ali i ukazao da zajednica pod imenom Crnogorska katolička crkva „ima malo veze sa katoličanstvom i Katolickom crkvom“.

lako Crnogorska katolička crkva u ovom trenutku nema nijedan verski objekat i nijednog sveštenika, treba se prisetiti i vremena kada je 1997. godine registrovana Crnogorska pravoslavna crkva. Vremenom, ova verska zajednica koju ne priznaje nijedna kanonska pravoslavna crkva, stekla je kako vernike tako i sveštenike i to i u Crnoj Gori ali i u zemljama regiona. Međutim, treba istaći da su pojedini katolički sveštenici imali saradnju s Crnogorskom pravoslavnom crkvom iako im je bio poznat njen nekanonski status unutar pravoslavnih crkava.

Ista je problematika i sa Crnogorskom protestanstkom crkvom, koju je takođe osnovao Ivan Zanković, i to u Područnoj jedini Ministarstva unutrašnjih poslova u Baru. Dokumentaciju o njenom osnivanju objavljujemo u nastavku

(Izvor: Jovan Markuš)