Vojna podrška Sjedinjenih Američkih Država Ukrajini doživjela je drastičan pad u 2025. godini – čak 99 odsto u odnosu na prethodni period – što je evropske zemlje primoralo da preuzmu ključnu ulogu u finansiranju i naoružavanju Kijeva, pokazuje najnoviji izvještaj Kiel Institute for the World Economy.
Podaci projekta Ukraine Support Tracker ukazuju da je evropska vojna pomoć Ukrajini u 2025. porasla za 67 odsto, dok su finansijska i humanitarna izdvajanja povećana za 59 procenata. Zahvaljujući tom rastu, ukupna podrška Kijevu ostala je relativno stabilna uprkos naglom povlačenju Vašingtona iz direktnog vojnog finansiranja. Ipak, ukupan obim vojne pomoći bio je 13 odsto niži od godišnjeg prosjeka u periodu od 2022. do 2024. godine.
Ovaj preokret vremenski se poklapa s prvom godinom novog mandata američkog predsjednika Donalda Trampa. Od inauguracije u januaru 2025, američka administracija nije odobrila nijedan novi paket vojne pomoći putem mehanizma predsjedničkih ovlašćenja za povlačenje sredstava (PDA), koji je intenzivno koristio njegov prethodnik Džo Bajden.
Umjesto direktnih isporuka iz američkih rezervi, Vašington se opredijelio za model prodaje naoružanja preko saveznika u okviru NATO pakta, koristeći takozvani Popis prioritetnih ukrajinskih zahtjeva (PURL). Prema izvještaju, države članice NATO-a su tokom 2025. godine kupile američko oružje za Ukrajinu u vrijednosti od 3,7 milijardi evra, uključujući raketne sisteme HIMARS i baterije protivvazdušne odbrane „Patriot“.
Evropska unija sada obezbjeđuje većinu finansijske i humanitarne pomoći, dok se vojna podrška u većoj mjeri oslanja na bilateralne donacije pojedinih država. Kako ističe Kristof Trebeš, rukovodilac projekta Ukraine Support Tracker, rastuće budžetske potrebe Ukrajine sve više se pokrivaju zajmovima i bespovratnim sredstvima na nivou EU, što je dovelo do ravnomjernije raspodjele finansijskog tereta u skladu s ekonomskom snagom svake države članice.
Međutim, takav princip ne važi u potpunosti za vojnu pomoć. Najveći teret u tom segmentu podnijele su Njemačka i Velika Britanija, koje su zajedno obezbijedile dvije trećine ukupne vojne pomoći zapadne Evrope Ukrajini od 2022. do 2025. godine. Zemlje sjeverne Evrope bile su drugi najznačajniji donatori.
Istovremeno, učešće istočnoevropskih i južnoevropskih država u vojnoj podršci znatno je opalo. Vojna pomoć iz istočne Evrope smanjena je s 17 odsto u 2022. na svega 2 odsto u 2025. godini, dok je podrška iz južne Evrope pala sa 7 na 3 procenta.
Izvještaj Kilskog instituta tako ukazuje na postepenu preraspodjelu uloga unutar zapadnog savezništva: Sjedinjene Države su u 2025. značajno smanjile direktno vojno angažovanje, dok je Evropa, posebno njen zapadni i sjeverni dio, preuzela vodeću poziciju u održavanju ukrajinskih odbrambenih kapaciteta u četvrtoj godini rata.
