Srpska kulturna istorija 27. jula pamti rođenje Stanislava Biničkog, kompozitora čije će djelo nadživjeti epohe i postati dio nacionalnog identiteta. Rođen 1872. godine u Jasici kod Kruševca, Binički je bio čovjek koji je komponovao, dirigovao i radio neumorno, ostavljajući trag daleko veći od muzike.
Kao dječak svirao je violinu i flautu, pjevao u horovima, a otac ga je natjerao da studira matematiku. Binički je poslušao, završio fakultet, čak i godinu dana predavao matematiku u Leskovcu, ali nije uspio da se odrekne muzike. Otišao je u Minhen, kod čuvenog Josefa Rajnbergera, i vratio se kući sa znanjem i ambicijom. U Beogradu je osnovao prvi pravi simfonijski orkestar – Beogradski vojni orkestar – a potom i Muziku kraljeve garde.
Njegova opera Na uranku iz 1903. godine (tekst mu je napisao sam Branislav Nušić) smatra se prvom pravom srpskom operom. Ali ono što ga je zauvijek usjeklo u kolektivnu memoriju jeste Marš na Drinu. Nastao poslije srpske pobjede na Ceru, posvećen poginulom pukovniku Milivoju Stojanoviću, marš je prerastao u zvuk otpora i ponosa.
Pored komponovanja, Binički je ostavio dubok trag i kao pedagog, dirigent, organizator i jedan od osnivača Srpske muzičke škole, današnje „Mokranjac“. Tokom Prvog svjetskog rata dijelio je sudbinu srpske vojske, prošao albansku golgotu i stigao na Krf. Poslije rata osnovao je Operu Narodnog pozorišta, kojom je kao prvi direktor udario temelje njenog razvoja.
Umro je 15. februara 1942. u okupiranom Beogradu. Nije dočekao da vidi koliko će njegov marš nadživjeti sve mode i sve politike. Ali ostavio je nešto što se ne može izbrisati: melodiju koja i danas, više od vijeka kasnije, i dalje nosi težinu jednog naroda.
Piše: Stefan Bogdanović
(Srpski ugao)
