Da je Đukanović funkcioner u SAD ili Italiji bio bi procesuiran za aferu „Telekom“

Bivši poslanik i član Odbora za bezbjednost i odbranu, Nebojša Medojević, poručio je da u hipotetičkom scenariju u kojem je Milo Đukanović visoki funkcioner u Italiji i/ili SAD-u (npr. ministar, guverner, član Kongresa, senator ili na sličnoj funkciji) u vrijeme navodnih djela iz 2005. godine, uz iste dokaze iz američkog slučaja Magyar Telekom, vjerovatnoća da bi bio krivično procesuiran bila bi veoma visoka.

Medojević objašnjava da bi u SAD-u bila veoma visoka vjerovatnoća pokretanja krivičnog postupka, između – 85–95%.

Nastavak analize prenosimo integralno:

Zašto bi američko tužilaštvo gotovo sigurno pokrenulo postupak?

• Primjena domaćih antikorupcijskih zakona (ne FCPA):

FCPA se ne primjenjuje na američke zvaničnike koji primaju mito, već na davaoce mita i strane javne funkcionere. U ovom hipotetičkom slučaju primjenjivali bi se:

• 18 U.S.C. § 201 (Federal Bribery Statute) – primanje mita od strane javnog funkcionera;
• 18 U.S.C. § 1346 (Honest Services Fraud) – zloupotreba službenog položaja radi sticanja lične koristi;
• 18 U.S.C. §§ 1956 i 1957 – pranje novca, ukoliko je novac prošao kroz američki finansijski sistem ili je njegovo porijeklo prikrivano;
• eventualno RICO (Racketeer Influenced and Corrupt Organizations Act), ukoliko bi postojali elementi organizovanog kriminala.

Snaga dokaza u hipotetičkom kontekstu

• Dokumenti SEC-a i DOJ-a opisuju fiktivne konsultantske ugovore vrijedne oko devet miliona dolara, kao i isplate preko posrednika najmanje dvojici crnogorskih državnih zvaničnika uključenih u proces privatizacije.
• Posebno se navodi da je „član porodice visokog državnog zvaničnika“ primio stotine hiljada dolara (oko 767.000 američkih dolara) preko ugovora zaključenog sa sestrom tog zvaničnika za navodne konsultantske usluge. U stvarnom slučaju dokumenti se odnose na sestru Mila Đukanovića, dok bi u ovom hipotetičkom scenariju takva činjenica predstavljala direktnu vezu sa porodicom američkog funkcionera.
• Lažno knjigovodstvo, antidatirani ugovori i prikrivanje transakcija predstavljaju klasične pokazatelje koruptivne namjere.

Praksa DOJ-a prema domaćim zvaničnicima

Američki tužioci redovno krivično gone guvernere, kongresmene, gradonačelnike i druge visoke funkcionere zbog sličnih koruptivnih šema (npr. slučajevi Bob Menendez, Rod Blagojevich i brojni drugi predmeti u saveznim državama New York i New Jersey).

Sa ovakvim dokazima – međunarodnim finansijskim tragovima, priznanjem kompanije i dokumentacijom o tokovima novca – gotovo sigurno bi uslijedili:

• federalna istraga;
• postupak pred velikom porotom (grand jury);
• podizanje optužnice;
• suđenje.

Dodatni faktori koji bi dodatno ojačali slučaj

Ako bi, kao američki zvaničnik, koristio svoj položaj kako bi uticao na proces privatizacije u inostranstvu ili pogodovao određenim kompanijama, to bi predstavljalo dodatnu otežavajuću okolnost i moglo bi otvoriti pitanja zaštite nacionalnog interesa SAD-a.

2. Procjena za tužilaštvo u Italiji (Procura della Repubblica / Direzione Nazionale Antimafia)

Visoka vjerovatnoća pokretanja postupka – 75–90%.

Zašto bi Italija gotovo sigurno pokrenula postupak?

• Italija ima jedan od najrazvijenijih i najagresivnijih sistema za borbu protiv korupcije u Evropi, posebno kada su u pitanju visoki državni funkcioneri (krivična djela corruzione, concussione, associazione per delinquere, kao i odredbe koje se odnose na mafijaško udruživanje).
• Dokazi o sistematskom podmićivanju putem fiktivnih ugovora i posrednika veoma dobro odgovaraju standardima koje italijansko pravosuđe primjenjuje u predmetima protiv političara.

Ako bi Đukanović u ovom hipotetičkom scenariju bio visoki italijanski funkcioner, tužilaštvo bi vjerovatno:

• odmah pokrenulo istragu na osnovu dokaza pribavljenih iz SAD-a putem međunarodne pravne pomoći (MLA);
• odredilo privremeno oduzimanje imovine (sequestro);
• zamrzlo bankovne račune;
• primijenilo mjere pritvora kada bi za to postojali zakonski uslovi;
• razmatralo primjenu krivičnih djela udruživanja radi izvršenja krivičnih djela (associazione per delinquere), pa čak i odredbi koje se odnose na mafijaško organizovanje, ukoliko bi za to postojali dokazi.

Italijanski tužioci su i u stvarnosti vodili istragu protiv Đukanovića u vezi sa švercom cigareta i navodnim vezama sa organizovanim kriminalom. U ovom hipotetičkom scenariju, uz ovakav skup dokaza, postoji osnov za pretpostavku da bi postupali još odlučnije.

Ključne razlike u odnosu na stvarni scenario u Crnoj Gori

U Crnoj Gori:

• pretežno indirektni dokazi;
• mogući politički uticaj;
• dugotrajnost postupaka;
• zastara pojedinih djela;
• ograničena efikasnost istraga.

U SAD-u ili Italiji, kada bi bio domaći visoki funkcioner:

• neposredna primjena domaćih antikorupcijskih propisa;
• znatno veći istražni i tužilački resursi;
• razvijeniji mehanizmi međunarodne pravne saradnje;
• veća institucionalna sposobnost procesuiranja visokih državnih funkcionera.

U ovom hipotetičkom scenariju, u kojem bi Milo Đukanović bio visoki državni funkcioner u SAD-u ili Italiji, uz pretpostavku da postoje isti dokazi koji su javno navedeni u predmetu Magyar Telekom, postojala bi vrlo velika vjerovatnoća pokretanja krivične istrage, podizanja optužnice i vođenja sudskog postupka. Međutim, tvrdnja da bi „gotovo sigurno bio osuđen“ ne može se sa sigurnošću izvesti, jer ishod svakog krivičnog postupka zavisi od ocjene svih dokaza pred nezavisnim sudom i od poštovanja standarda dokazivanja van razumne sumnje. Tako je preciznije zaključiti da bi, pod tim pretpostavkama, postojala veoma visoka vjerovatnoća krivičnog gonjenja i suđenja, dok bi konačna presuda zavisila od sudskog postupka i izvedenih dokaza.