Uprava za ugljovodonike planira da do kraja septembra ako tržišne okolnosti to budu dozvoljavale, raspiše novi tender za nabavku dizela za državne obavezne rezerve, nakon što je prethodni postupak od 11 miliona eura poništen zbog visokih cijena goriva. Novi tender biće prilagođen tržišnim okolnostima, pa će procijenjena vrijednost nabavke biti korigovana u skladu sa aktuelnim cijenama i količinama koje je moguće skladištiti.
To će biti treći pokušaj da država nabavi prve količine naftni rezervi, nakon što je prvi tender poništen iz proceduralnih razloga, a drugi zbog značajnog rasta tržišnih cijena nafte i naftnih derivata.
Privatne naftne kompanije “Jugopetrol”, “Ina Crna Gora” i “Petrol Crna Gora” koje po zakonu zajedno sa državom treba za ovu godinu da formiraju rezerve, svoje količine su nabavile. Uprava treba da nabavi 60, a privatne kompanije 40 odsto ukupno propisane obaveze koju ima Crna Gora.
“Uprava za ugljovodonike kontinuirano i aktivno prati kretanja na globalnom tržištu nafte i naftnih derivata, dok se tenderska dokumentacija paralelno priprema i prilagođava trenutnim okolnostima. Planirano je da se do kraja trećeg kvartala, ukoliko tržišne okolnosti to budu omogućavale, raspiše novi postupak javne nabavke za dio obaveznih rezervi koji se odnosi na dizel gorivo. Osnovni cilj je da se osigura maksimalno efikasna i ekonomski najpovoljnija nabavka za državu, sa krajnjim planom da prve količine rezervi, koje je Uprava u obavezi da formira, budu fizički obezbijeđene i uskladištene do kraja ove godine”, kazali su iz Uprave.
Objasnili su da će u novom postupku procijenjena vrijednost javne nabavke biti korigovana i usklađena sa aktuelnim tržišnim cijenama, ali i količinama za koje je omogućeno skladištenje u ovom trenutnku, kao i očekivanim vremenom isporuke.
“Drugim riječima, procijenjena finansijska vrijednost biće korigovana tako da pokrije optimalne količine dizel goriva pod ekonomski najpovoljnijim uslovima, garantujući da proces formiranja obaveznih rezervi nastavimo na finansijski najodgovorniji način”, pojasnili su iz Uprave.
Rigorozni uslovi i u trećem tenderu
Kako su naveli, prethodni period na globalnom nivou obilježila je ekstremna nestabilnost i upravo zbog tih dramatičnih poremećaja i skoka cijena na međunarodnim berzama, kao i mediteranskoj berzi, relevantnoj za naš region, prethodni postupak javne nabavke (procijenjene vrijednosti 11 miliona eura) poništen je u martu na osnovu člana 140 Zakona o javnim nabavkama.
“Tadašnji tržišni šok značio bi da bi država za predviđeni budžet dobila čak oko šest miliona litara dizela manje od prvobitno planiranih 16.500 metričkih tona (oko 19,6 miliona litara), što bi bilo ekonomski krajnje nepovoljno. Međutim, nakon nedavnog smirivanja tenzija na Bliskom istoku i ponovnog otvaranja ključnih transportnih pravaca, uključujući Hormuški moreuz, zabilježen je značajan pad cijena nafte i naftnih derivata. Želimo da ukažemo i na suštinsku razliku u procedurama između države i privatnih kompanija, što direktno utiče na dinamiku ovog procesa. Podsjećamo da su obveznici iz privatnog sektora svoju zakonsku obavezu već ispunili. Finansiranje njihove obaveze obezbjeđuje se kroz dio naknade za obavezne rezerve koja je sadržana u cijeni naftnih derivata (3 centa po litru), pri čemu su kompanije, u skladu sa zakonom, u značajnoj mjeri koristile mogućnost formiranja rezervi putem tzv. tiket ugovora, odnosno ugovora kojima se obezbjeđuje pravo buduće kupovine naftnih derivata, najčešće kod svojih matičnih kompanija”, pojasnili su iz Uprave.
Sa druge strane, navode, Uprava ima zakonsku obavezu da rezerve u najvećoj mogućoj mjeri formira u gotovom proizvodu, kroz postupke javnih nabavki koji se sprovode striktno u skladu sa Zakonom o javnim nabavkama. Objašnjavaju da takvi postupci podrazumijevaju znatno složenije i manje fleksibilne procedure u odnosu na komercijalne nabavke privatnog sektora, zbog čega je u uslovima izraženih poremećaja na međunarodnom tržištu znatno teže obezbijediti nabavku pod ekonomski najpovoljnijim uslovima.
“To zahtijeva naš dodatan oprez i precizno tajmingovanje izlaska na tender. I u novom tenderu biće zadržani rigorozni standardi da gorivo ni u kom slučaju ne smije poticati iz prerade ruske sirove nafte, niti od dobavljača koji su pod restriktivnim mjerama (sankcijama) UN, EU, SAD ili Velike Britanije”, kazali su iz uprave, dodajući da formiranje ovih rezervi ostaje jedan od ključnih prioriteta Crne Gore za uspješno zatvaranje Poglavlja 15 (energetika) u pregovorima sa Evropskom unijom, te da Uprava preduzima sve korake da taj proces zaokruži na najsigurniji i finansijski najodgovorniji način po državu.
Uprkos padu cijena, tržište se nije stabilizovalo
Nakon potpisivanja privremenog sporazuma između SAD i Irana sredinom juna, kako su pojasnili iz Uprave, cijena sirove nafte “brent” i dizela je osjetno pala u odnosu na vrhunac krize iz aprila ove godine, uz napomenu da se pad cijena na benzinskim stanicama uvijek osjeća sa malim zakašnjenjem u odnosu na pad cijena sirove nafte, jer je rafinerijama u lancu snabdijevanja potrebno određeno vrijeme da prerade nove, jeftinije isporuke sirove nafte.
“Međutim, bez obzira na trenutni osjetan pad cijene nafte i naftnih derivata na svjetskom tržištu, još uvijek se ne može reći da se tržište stabilizovalo. Poređenja radi, prosječna cijena dizela prije izbijanja sukoba iznosila je oko 650 USD po toni, u periodu najvećih poremećaja dostizala je i 1.570 USD po toni, dok se trenutno kreće oko 990 USD po toni, uz tendenciju blagog rasta u posljednjih nekoliko dana. Ova kretanja direktno se reflektuju i na obračun maloprodajnih cijena naftnih derivata u Crnoj Gori, koje prate promjene cijena na međunarodnom tržištu. Uprava kontinuirano prati tržišna kretanja i nastojaće da postupak nabavke sprovede u trenutku koji će omogućiti najracionalnije korišćenje sredstava namijenjenih formiranju obaveznih rezervi. Naš cilj ostaje nepromijenjen da ukoliko tržišni indikatori potvrde stabilnost, tj ukoliko se cijene naftnih derivata zadrže na trenutnom nivou ili se nastavi pad, planiramo da tender raspišemo do kraja trećeg kvartala tekuće godine, kako bismo prve količine goriva osigurali prije zimske sezone”, naglasili su iz Uprave.
Naftne rezerve treba da se čuvaju u skladištima držvne kompanije “Montegrobonus” u Baru, koja se trenutno renoviraju, a dok taj posao ne bude završen rezerve će biti smještene kod privatne kompanije “Jugopetrol” sa kojom je država potpisala ugovor o skadištenju.
Ispunjene sve EU obaveze za formiranje naftnih rezervi
Kada je riječ o ispunjavanju međunarodnih obaveza, Crna Gora je u potpunosti ispunila sve regulatorne zahtjeve koji proizilaze iz Direktive 2009/119/EC o obavezi država članica da održavaju minimalne rezerve sirove nafte i/ili naftnih derivata, kažu u Upravi.
“To podrazumijeva potpuno usklađivanje nacionalnog zakonodavstva sa pravnom tekovinom Evropske unije (EU), donošenje svih neophodnih podzakonskih akata, uspostavljanje Savjeta za sigurnost snabdijevanja naftnim derivatima, uspostavljanje sistema izvještavanja prema Evropskoj komisiji(EK) i Eurostatu, kao i izradu Akcionog plana formiranja obaveznih rezervi. Posebno je važno naglasiti da je upravo Akcionim planom, koji je dostavljen Evropskoj komisiji(EK), predviđeno da Crna Gora obavezne rezerve u potpunosti formira do dana pristupanja Evropskoj uniji, te je dinamika njihovog formiranja u skladu sa preuzetim međunarodnim obavezama”, rekli su iz Uprave.
Dalje su pojasnili da kako Crna Gora odmiče u procesu pristupanja Evropskoj uniji, ovu oblast primarno prati Evropska komisija, dok je država standarde Energetske zajednice u regulatornom dijelu već u potpunosti ispunila.
“Dosadašnji rad Crne Gore u oblasti sigurnosti snabdijevanja naftom i naftnim derivatima, kao i stepen usklađenosti sa pravnom tekovinom EU, izrazito su pozitivno ocijenjeni od strane evropskih institucija. U dosadašnjoj komunikaciji nije bilo nikakvih sankcija niti upozorenja zbog dinamike formiranja rezervi, već su EK i Energetska zajednica kontinuirano konstatovale značajan napredak koji je Crna Gora ostvarila u ovoj oblasti”, ukazali su iz ove institucije, prenose „Vijesti“.
