Astronomi su utvrdili mogući uzrok deficita zvijezda u najvećim galaksijama u svemiru, nakon što su posmatranja rendgenskog teleskopa KSIRISM u galaksiji NGC 4151 pokazala da supermasivne crne rupe mogu da generišu izuzetno snažne vjetrove koji izbacuju gas — osnovni materijal neophodan za formiranje novih zvijezda.
Kako je 19. juna objavljeno u naučnom časopisu Sajns Dejli, novi podaci ukazuju na direktnu vezu između aktivnosti crne rupe i procesa koji „gase“ formiranje zvijezda u galaksijama.
„Prije KSIRISM-a vidjeli smo samo opšte oblike ovih izliva. Međutim, da bismo odgovorili na ključna pitanja — kakva je njihova struktura, geometrija i kako se aktiviraju vjetrovi — neophodno je uočiti fine detalje“, navela je aspirantkinja Odeljenja za astronomiju Univerziteta u Mičigenu Sin Sjang. Prema postojećim modelima, najmasivnije galaksije bi trebalo da sadrže više zvjezdanog materijala nego što je to zaista slučaj. Jedno od objašnjenja ovog neslaganja jeste koncept „suzbijanja formiranja zvijezda“ usljed aktivnosti galaktičkih jezgara.
Sjang je analizirala stotine dana posmatranja teleskopa KSIRISM usmjerenih ka galaksiji NGC 4151, udaljenoj oko 50 miliona svjetlosnih godina od Zemlje, i otkrila direktnu vremensku povezanost između rendgenskih erupcija crne rupe i pojave snažnih vjetrova. Najintenzivniji izlivi registrovani su oko 10.000 sekundi nakon rendgenskih bljeskova, odnosno približno tri sata kasnije.
Istraživačica je razvila i novi parametar — indeks bojne intenzivnosti, koji omogućava predviđanje pojave brzih izliva na osnovu karakteristika rendgenskog zračenja.
U ranijim istraživanjima, Sjang je zajedno sa profesorom Džonom Milerom utvrdila da vjetrovi iz akrecionog diska NGC 4151 dostižu brzine dovoljne da materijal bude izbačen izvan galaksije, pri čemu njihov mehanizam podsjeća na magnetocentrifugalne procese slične solarnim erupcijama.
Naučnici smatraju da ova otkrića mogu značajno doprinijeti razumijevanju evolucije galaksija i odnosa između aktivnosti crnih rupa i formiranja zvijezda u svemiru.
(Politika)
