Savjet guvernera Evropske investicione banke (EIB) sastavljen od ministara finansija Evropske unije (EU) odobrio je strategiju Banke za ostvarivanje prioriteta, koja podrazumijeva veće finansiranje i sklonost ka preuzimanju rizika uz angažovanje punog potencijala radi podsticanja investicija za energetsku samostalnost, tehnološko liderstvo, kao i bezbjednost i odbranu. Grupacija EIB je na dobrom putu da ove godine održi rekordno visok nivo ukupnog finansiranja od 100 milijardi eura i dostigne cilj u pogledu ulaganja 5% u bezbjednost i odbranu.
Snažna podrška guvernera naglašava ključnu ulogu Grupacije EIB u pokretanju panevropskih instrumenata u cilju unapređenja Unije štednje i investicija, povećanju investicija radi jačanja kapaciteta Evrope u oblasti bezbjednosti i odbrane i tehnoloških inovacija, ubrzanja energetske tranzicije i podrške Ukrajini. S obzirom na to da EU priprema novi finansijski okvir za period od 2028. do 2034. godine, Savjet guvernera ističe uspješne rezultate Grupacije EIB u podršci prioritetima evropske politike i maksimiranju uticaja investicija, uz smanjenje administrativnih prepreka, veću efikasnost i djelotvornost.
Na zajedničkom godišnjem zasjedanju ministrima je predočen Srednjoročni izvještaj o realizaciji Strateškog plana Grupacije EIB u kojem su navedene pojedinosti značajnog napretka ostvarenog tokom protekle dvije godine u mobilisanju ključnih javnih i privatnih investicija za osam prioritetnih oblasti.
„Finansiranje sredstvima Grupacije EIB donosi ekonomsku sigurnost Evropi”, rekla je predsjednica Grupacije EIB Nađa Kalvinjo. „To znači energetsku samostalnost, tehnološko liderstvo, otpornu infrastrukturu i pouzdana partnerstva. Činjenica da su države članice odobrile našu strategiju predstavlja jasan signal jedinstva i odlučnosti da se u potpunosti iskoriste finansijski kapaciteti EIB kao glavnog pokretača investicija u Evropi.”
Tokom 2025. godine Grupacija EIB, koju sačinjava EIB i Evropski investicioni fond (EIF), obezbijedila je finansiranje u iznosu od 100 milijardi eura i mobilisala rekordne investicije u energetske mreže, vodosnabdijevanje, transport i stanovanje, kao i finansiranje Ukrajine, uz povećano preuzimanje rizika kroz inicijativu TechEU. Strateški fokus Grupacije izvan EU ostao je na podršci Ukrajini, proširenju i agendi Globalni izlaz, uz paralelno uspostavljanje strateških partnerstava širom svijeta.
Energetska samostalnost
Grupacija EIB učvrstila je svoju ulogu klimatske banke. Kao glavni finansijer energetske tranzicije u Evropi, finansira oko polovine investicija u energetske mreže u Evropi i podržava svako peto solarno postrojenje, svaki treći vjetroenergetski projekat na kopnu i većinu projekata vjetroelektrana na vodi.
Vodeći programi, uključujući inicijativu „Energetska efikasnost za mala i srednja preduzeća”, podržavaju 350.000 preduzeća u dekarbonizaciji, sniženju troškova i jačanju otpornosti.
Podsticanje tehnoloških inovacija
Pored toga, Grupacija EIB ubrzava tehnološko liderstvo Evrope kroz TechEU, do sada najveći program finansiranja EU u cilju podrške za investicije u duboke i zelene tehnologije, vještačku inteligenciju i digitalnu infrastrukturu. Tokom ove godine Grupacija je opredijelila preko 22 milijarde eura za projekte TechEU. To će doprinijeti izgradnji i održanju proizvodnih kapaciteta u Evropi, diversifikaciji izvora snabdijevanja, širenju tržišta i učvršćivanju pozicije Evrope kao atraktivne lokacije za inovativne projekte, uz privlačenje najkvalitetnijih ljudi i investicija.
Od kada je pokrenuta 2023. godine, inicijativa „Evropski tehnološki prvaci” (ETCI) koju vodi EIF postala je ključni katalizator u jačanju kapaciteta za finansiranje evropskih brzorastućih preduzeća, dosad podržavši 15 novih megafondova u EU (ciljne veličine od najmanje milijardu eura) i 12 evropskih „jednoroga”. Time ETCI daje značajan doprinos Uniji štednje i investicija Evrope. Grupacija EIB planira da proširi ETCI kroz mobilisanje 15 milijardi eura od više država članica i otvaranjem inicijative za učešće privatnih investitora. Takođe, Grupacija će povećati finansiranje za evropska brzorastuća preduzeća kroz niz mjera koje uključuju konvertibilne instrumente, finansiranje akvizicija i podršku za preduzeća pri listiranju na evropskim berzama.
Bezbjednost i odbrana
Promjena politike u oblasti bezbjednosti i odbrane pokazala se kao prekretnica. Grupacija EIB ostvarila je značajan napredak proširenjem kriterijuma prihvatljivosti za finansiranje tako da obuhvate i vojne projekte, preduzeća i investicione fondove koji posluju u svim oblastima bezbjednosti i odbrane. Ove godine je učetvorostručila finansiranje za ovaj sektor na više od četiri milijarde eura, s ciljem da ova ulaganja u 2026. godini čine 5% godišnjeg poslovanja u EU. Aktivno se radi na pripremi oko 25 vodećih projekata u 20 država članica u pet oblasti: kritična infrastruktura i vojni objekti, industrijski kapaciteti, istraživanje i razvoj, mala i srednja preduzeća u lancu snabdijevanja najvećih evropskih izvođača, kao i namjenski privatni investicioni fondovi u toj oblasti.
Zajedno sa državama članicama i Evropskom komisijom, Grupacija EIB proširuje svoj Instrument za kapitalno finansiranje odbrane, pionirski fond fondova koji podstiče razvoj sistema preduzetničkog kapitala namijenjenog investiranju u inovativna preduzeća u cjelokupnom lancu snabdijevanja u oblasti bezbjednosti i odbrane.
Globalna partnerstva
Izvan Evropske unije Grupacija EIB nastavlja da učvršćuje svoju ulogu ključnog partnera u realizaciji prioriteta spoljne politike Evrope. Ukrajina je i dalje među prioritetima. EIB je 2025. godine opredijelila rekordan iznos za projekte i inicijative u Ukrajini koji jačaju otpornost i podržavaju vitalne usluge i privredu. To stavlja EIB u poziciju vodeće evropske finansijske institucije u pogledu kredita isplaćenih za investicione projekte u Ukrajini.
Uz to dolazi i snažna podrška napretku zemalja kandidata na njihovom putu ka pridruživanju EU, kao i nastavak angažmana u zemljama u susjedstvu EU, partnerskim zemljama u Africi, Latinskoj Americi, na Karibima i u Aziji u okviru inicijativa Globalni izlaz i Tim Evropa. Grupacija EIB će 2027. godine predsjedavati forumom multilateralnih razvojnih banaka, gdje će nastaviti da podržava poredak zasnovan na pravilima i globalnu finansijsku stabilnost.
Imenovanja u Savjet guvernera i Revizorski odbor
Savjet guvernera EIB takođe je izrazio dobrodošlicu novoizabranom rukovodstvu dvaju zakonom propisanih organa.
Danski ministar za oporezivanje i privredni rast Jakob Engel-Šmit koji stupa na funkciju predsjednika Savjeta guvernera sa jednogodišnjim mandatom tom prilikom je izjavio: „Grupacija EIB igra centralnu ulogu u finansiranju konkurentne i otporne Evrope. Kao predsjednik, podržavaću njene napore da poveća investicije u čistu tranziciju, bezbjednost i inovacije, koji će donijeti rezultate za građane i preduzeća širom EU.”
On preuzima dužnost od češke ministarke finansija Alene Šilerove, koja je rekla: „Tokom prošle godine Grupacija EIB je dokazala sposobnost da postiže rezultate i u izazovnom globalnom privrednom i bezbjednosnom okruženju. Čvrsto vjerujem da će nastaviti da niže uspjehe koristeći taj snažan zamah.”
U Revizorskom odboru EIB, Tereza Rogić Lugarić preuzima funkciju od Katje Pluto kao nova predsjednica. Odbor je istom prilikom predstavio svoj godišnji izvještaj.
