Naša Sveta Crkva slavi Sveti car Konstantin i carica Jelena 3. juna po novom, a 21. maja po starom kalendaru. Ovim svetiteljima posvećen je veliki broj hramova u pravoslavnoj Crkvi, širom regiona i dijaspore.
Pomenimo – Vračarsku crkvu u Beogradu, crkvu Svetog cara Konstantina i carice Jelene u Velikom Trnovcu koja je prije tri godine, uoči slave, oskrnavljena od strane albanskih ekstremista, zatim hramove na Ljubišu, u Sejlašnici kod Prijepolja, u Koretištu kod Gnjilana, Ivaњici, Stokercima kod Glamoča, Tomini kod Sanskog Mosta i druge.
Prema narodnom predanju, zapisano u 17. vijeku, manastir Manastir Tvrdoš podigli su vizantijski car Konstantin i njegova majka sveta carica Jelena u 4. vijeku. Ovaj praznik se kao gradska slava posebno svečano obilježava u Niš, gradu gdje je rođen ovaj veliki rimski car i jedan od ključnih vladara ranog hrišćanstva. Kao esnafska slava, ovaj praznik obilježavaju kujundžije i željezničari.
Po Božjem promislu, kao pokrovitelj Crkve Hristove, pojavio se car Konstantin Veliki, rođen 274. godine u nehršćanskoj porodici. Još za života dobio je naziv ravnoapostolni. Prema predanju, pred borbu sa Maksencijem na nebu mu se javio svijetli krst kao znak pobjede.
Izdao je Milanski edikt 313. godine kojim je zaustavljen progon hrišćana, a nakon učvršćivanja vlasti sagradio je prestoni grad Konstantinopolj (Carigrad). Njegova majka, carica Jelena, ušla je u istoriju kao pronalazač Časnog krsta u Jerusalimu i ktitor mnogih svetinja.
Prema predanju, Jelena je u Jerusalimu pronašla Časni krst, nakon čega je podignut niz crkava na svetim mjestima. Taj događaj se u pravoslavnoj tradiciji obilježava kao Krstovdan.
Sveti car Konstantin upokojio se 337. godine, a sveta carica Jelena 327. godine, ostavivši dubok trag u istoriji hrišćanstva i vizantijske civilizacije.
Njihovo nasljeđe i danas zauzima važno mjesto u pravoslavnoj tradiciji, a praznik se obilježava kao simbol pobjede vjere i slobode vjerskog ispovijedanja.
(Svetigora)
