Mnogi srpski glumci, uključujući Milicu Milšu i Marka Grabeža, imaju fascinantne porodične korijene sa značajnim historijskim ličnostima.
Malo je poznato da pojedini domaći glumci potječu iz porodica koje su ostavile dubok trag u srpskoj istoriji. Među njima su Tanasije Uzunović, Milica Mihajlović i Milutin Milošević, čiji su preci bili ugledne historijske ličnosti i članovi znamenitih srpskih porodica.
U nastavku donosimo sedam zanimljivih priča o domaćim umjetnicima koji, osim uspješnih karijera, imaju i porodično nasljeđe povezano sa važnim imenima iz srpske prošlosti.
1. Milutin Milošević – potomak Dragiše Mišovića
Beogradski glumac Milutin Milošević pažnju javnosti privukao je još 2009. godine naslovnom ulogom u kultnom filmu „Beogradski fantom“, gdje je maestralno i bez ijedne izgovorene riječi dočarao lik Vlade Vasiljevića. Pored toga, publika ga pamti po zapaženim ulogama u historijskom spektaklu „Sveti Georgije ubiva aždahu“, kao i u popularnim televizijskim serijama novije produkcije poput „Žene sa Dedinja“ i „Pet“.
Međutim, malo ko zna da je Milutin potomak (unuk rođenog brata) dr Dragiše Mišovića (1898 – 1939), jednog od najslavnijih ljekara i humanista u srpskoj istoriji. Naime, glumčeva baka po majci je iz porodice Mišović, iz sela Kulinovca kod Čačka.
- Bio je bakin ujak ili stric. Te priče se kroz maglu sjećam – otkrio je Milutin svojevremeno u intervjuu za Jutjub kanal Udruženja Irmos.
Ko je bio dr Dragiša Mišović?
Dragiša Mišović bio je istaknuti ljekar, humanista i revolucionar, rođen 1898. godine u selu Krčagovo kod Užica. Medicinu je studirao u Francuskoj, gdje je stekao obrazovanje i razvio ideje o socijalnoj pravdi i pomoći siromašnima. Po povratku u Srbiju postao je poznat kao „ljekar sirotinje“ jer je u svojoj privatnoj ordinaciji besplatno liječio siromašne građane, a često im je sam kupovao lijekove. Bio je poznat i po borbi za prava radnika i zalaganju za dostupnije liječenje običnog naroda. Zbog svojih političkih stavova često je bio progonjen i hapšen, ali nije odustajao od svojih ideala. Poginuo je pod nerazjašnjenim okolnostima u saobraćajnoj nesreći (sudaru tramvaja i automobila) u Beogradu, a njegova sahrana u Čačku prerasla je u jedan od najvećih političkih protesta tog vremena. Ime Dragiše Mišovića danas nosi poznata beogradska bolnica Kliničko-bolnički centar Dr Dragiša Mišović, kao trajno sjećanje na njegov doprinos medicini i društvu.
2. Milica Mihajlović – ćerka Dragoslava Mihailovića
Poznata srpska filmska, pozorišna i televizijska glumica Milica Mihajlović (1972) član je Pozorišta Atelje 212 od 1998. godine. Glumom se bavi od 1989. godine, ostvarivši brojne uloge u filmovima, serijama i pozorišnim predstavama. Jedne od njenih najpoznatijih uloga su one u seriji Vojna akademija, filmovima „Mrtav ’ladan“ i „Vrijeme smrti“, seriji Otvorena vrata itd. Dobitnica je više nagrada i priznanja, a poznato je i da je ćerka čuvenog srpskog književnika i akademika Dragoslava Mihailovića (1930 – 2023).
Ko je Dragoslav Mihailović?
Dragoslav Mihailović je autor brojnih poznatih djela među kojima su i „Kad su cvjetale tikve“ i „Petrijin venac“. Bio je priznat pisac čije su knjige prevođene na više stranih jezika, dok je u Jugoslaviji bio u nemilosti komunista. Predstava koja je u Jugoslovenskom dramskom pozorištu u Beogradu trebalo da se igra po njegovom romanu „Kad su cvjetale tikve“ zabranjena je prije nego što je izvedena premijera. Mihailović je smatrao da ju je Tito lično zabranio na insistiranje Kardelja. Od februara 1951. do kraja maja 1952. bio je na Golom otoku.
Zanimljivo je da njegova ćerka Milica u Ateljeu 212 glumi Petriju u predstavi „Petrijin venac“, koja je pisana po knjizi njenog oca Dragoslava Mihailovića.
3. Milica Milša – ćerka Antonija Isakovića
Milica Milša je danas jedno od najprepoznatljivijih lica domaće televizije. Karijeru je počela u kultnom filmu „Tesna koža 2“, a televizijska publika je pamti po ulogama u serijama Siniše Pavića kao što su „Srećni ljudi“, „Porodično blago“ i „Bela lađa“. Ipak, ubjedljivo najveću popularnost i status televizijske zvijezde donijele su joj glavne uloge u telenovelama „Igra sudbine“ i „Zakopane tajne“.
Milica je odrasla u domu koji je bio kulturno središte Beograda, kao ćerka Antonija Isakovića (1923 – 2002), jednog od najvećih srpskih književnika 20. vijeka.
Ko je bio Antonije Isaković?
Slavni pisac, scenarista i akademik, bio je potpredsjednik Srpske akademije nauka i umjetnosti (SANU) u periodu od 1980. do 1992. godine. Borio se na strani partizana tokom Drugog svjetskog rata, učestvujući i u bici na Sutjesci. Njegova književna djela, poput zbirki pripovjedaka „Velika djeca“, „Paprat i vatra“ i romana „Tren 1“ i „Tren 2“, predstavljaju same vrhunce srpske poslijeratne književnosti. Po njegovim scenarijima snimljeni su neki od najvažnijih filmova jugoslovenske kinematografije, uključujući kultno ostvarenje „Tri“ (nominovano za Oskara) i film „Tren“. Antonijeva poznata pripovijetka „Kašika” je obavezni dio gradiva iz predmeta srpski jezik i književnost u osnovnoj školi.
4. Marko Grabež – potomak atentatora na Franca Ferdinanda
Marko Grabež (1992) srpski je glumac i muzičar. Nekoliko godina je proveo u pozorištu Dadov. Diplomirao je na Fakultetu dramskih umjetnosti Univerziteta umjetnosti u Beogradu, u klasi profesora Dragana Petrovića Peleta. Grabež je sa bubnjarom Ivanom Pavlovićem Gizmom 2017. počeo razvoj grupe Koikoi, u kojoj pjeva i svira gitaru. Prvi album, pod nazivom Pozivi u stranu, objavili su 2021. godine. U aprilu 2021. je primljen u stalni ansambl Ateljea 212.
Prvu značajnu ulogu Marko je ostvario u filmu Branio sam Mladu Bosnu, a zatim i istoimenoj televizijskoj seriji gdje je tumačio lik Nedeljka Čabrinovića, jednog od atentatora na Franca Ferdinanda i prijatelja njegovog pretka Trifka Grabeža. Rast popularnosti donijela mu je uloga inspektora Božidara Zečevića u drugoj sezoni serije Senke nad Balkanom. Kroz film „Nečista krv – grijeh predaka“ i srodnu televizijsku seriju tumačio je lik Efendi Mite. U filmu Usekovanje pojavljuje se kao Dušan, stariji brat glavnog junaka čiji lik tumači Pavle Mensur, a u ostvarenju „Pukotina u ledu“ pripala mu je glavna muška uloga. U seriji „Sablja“ glumio je Čedomira Jovanovića.
Malo je poznato da je Marko Grabež potomak srpskog heroja Trifka Grabeža – člana „Mlade Bosne“ i jednog od atentatora na Franca Ferdinanda.
Ko je Trifun Grabež?
Poznatiji kao Trifko Grabež, rođen je na Vidovdan 28. juna 1895. godine na Palama. Bio je sin uglednog sveštenika Đorđa Grabeža. Član Mlade Bosne postao je još kao gimnazijalac, a poslije preseljenja u Beograd 1913. godine živio je zajedno sa Gavrilom Principom u Carigradskoj ulici.
Grabež je bio pripadnik „Mlade Bosne“ i jedan od šest atentatora na Franca Ferdinanda, koji su bili raspoređeni duž keja Miljacke u Sarajevu kojim je kolona automobila sa austrougarskim prestolonasljednikom trebalo da prođe. Trifko Grabež je sa pištoljem i bombom stajao nedaleko od Latinske ćuprije. Kada je Gavrilo Princip izvršio atentat, Grabež je uspio da pobjegne sa lica mjesta na Pale i sakrio je oružje, međutim ubrzo je uhvaćen.
Na suđenju je izjavio da je bio mučen i isticao pravo tiranoubistva i da je cilj revolucionarno uništenje Austrougarske i oslobođenje Južnih Slovena. Naglasio je da je Franc Ferdinand bio veliki neprijatelj Slovena. Nakon jednog falsifikovanog pisma i suočavanja sa Principom i Ilićem priznao je svoju krivicu. Osuđen je na kaznu 20 godina teške tamnice koju je služio u vojnom zatvoru u Terezinu u današnjoj Češkoj zajedno sa Gavrilom Principom i Nedeljkom Čabrinovićem.
Trifko Grabež je preminuo 21. avgusta 1916. od iscrpljenosti usljed stalne i dugotrajne gladi. Bio je okovan okovima teškim 10 kilograma, a bolovao je i od tuberkuloze. Ostalo je zabilježeno da je Sarajevski atentat nazvao „najvećim revolucionarnim aktom koji je izveden u istoriji”. Poslije Trifkove smrti, njegov otac progonjen je kao sveštenik i više od tri godine proveo je kao talac.
5. Neda Arnerić – potomak drevne korčulanske porodice
Diva srpskog i jugoslovenskog glumišta Neda Arnerić bila je „čudo od djeteta“ i ostala jedna od najvećih ikona naše kinematografije. Karijeru su joj obilježile legendarne uloge u filmovima koji su definisali pop-kulturu: djevojčica Višnja u „Višnja na Tašmajdanu“, mlada u kultnoj komediji „Ko to tamo pjeva“, kao i uloge u filmovima „Varljivo ljeto ’68“ i „Užička republika“. Sa preko stotinu uloga, Neda je bila simbol prefinjenosti i ljepote i velikog talenta.
Neda je nosila neobično prezime za ove prostore, a sama je u intervjuima ponosno isticala da njena porodica vuče direktne korijene sa ostrva Korčula u današnjoj Hrvatskoj i da su pripadali tamošnjem plemstvu.
- Arnerić je jedno staro prezime, korčulansko. Ja rodoslov, moram da se pohvalim, imam negdje iz 14. vijeka, tačno mogu da pamtim i vidim, ne da pamtim baš ne mogu, ali na papiru mogu da vidim ko su mi davni, davni preci. Arneri prezime je došlo od imena Arnerijus, to je bio neki naš čuveni predak koji se prezivao Dobroslavić: Znači, nismo Italijani. Svi pitaju da li smo „Talijani“. Nismo. Pa, u njegovu čast je cijela porodica uzela od njegovog imena i napravila prezime Arneri. Početkom 20. vijeka, kada se počela rasplamsavati priča o Jugoslaviji i slovenstvu, južnoslovenstvu, moj djed, koji je bio veliki pobornik jugoslovenske ideje, ne samo on nego i pola porodice, je dodao „ić“ na kraju da bi zvučalo što slovenski, a pola je ostalo Arneri. To je, znači, jedna porodica – ispričala je Neda svojevremeno u jednoj emisiji.
Ko su bili Arneri?
Porodica Arneri (ili Arnerić) je jedna od najstarijih i najuglednijih plemićkih porodica na ostrvu Korčula, sa korijenima koji sežu duboko u srednji vijek i doba Mletačke republike. Bili su ugledni trgovci, brodograditelji, diplomate i intelektualci. U samom srcu starog grada Korčule i danas ponosno stoji velelepna „Palata Arneri“, građena u stilu kitnjaste gotike, koja svjedoči o moći, bogatstvu i uticaju Nedinih direktnih predaka.
6. Tanasije Uzunović – rođak Nikole Uzunovića
Bard srpskog glumišta, Tanasije Uzunović (1942 – 2023) bio je jedan od najcjenjenijih srpskih glumaca. Uloge koje su mu obilježile karijeru vezane su uglavnom za upečatljive, karakterne likove: Rajko Malešević u seriji „Moj rođak sa sela“, kralj Petar I Karađorđević u drami „Maska“, kao i uloge u filmovima „Djevojački most“, „Lager Niš“ i seriji „Gorki plodovi“. Pored filmske, ostavio je neizbrisiv trag u pozorištu, prije svega u Narodnom pozorištu i Jugoslovenskom dramskom pozorištu.
Tanasije je bio potomak jedne od najmoćnijih predratnih beogradskih porodica i unuk-bratanac (potomak rođenog brata) Nikole Uzunovića (1873 – 1954).
Ko je bio Nikola Uzunović?
Istaknuti srpski političar i pravnik koji je u dva navrata obavljao funkciju predsjednika Vlade Kraljevine Jugoslavije. Bio je jedan od najbližih saradnika Nikole Pašića u Narodnoj radikalnoj stranci, ministar pravde, predsjednik Opštine Niš i sudija. Porodici Uzunović je nakon Drugog svjetskog rata i dolaska komunista na vlast oduzeta sva imovina, uključujući i čuvenu porodičnu zgradu u centru Beograda (pored Narodne skupštine), a sam bivši premijer je starost proveo u potpunoj političkoj izolaciji.
Jedini muški nasljednik nekada bogate porodice Uzunović je glumac Tanasije Uzunović, unuk Nikolinog brata.
7. Miona Marković – potomak Dobrice Ćosića
Srpska glumica Miona Marković (1996) počela je da se bavi glumom kada je imala 12 godina. Ćerka je istoričara Predraga Markovića i unuka filmskog scenariste i producenta Jovana Markovića. Glumu je diplomirala na Fakultetu dramskih umjetnosti u Beogradu, u klasi profesora Dragana Petrovića. Glumila je u velikom broju filmova i serija i predstava, među kojima su najzapaženije uloge u serijama Koreni, Žigosani u Reketu, Kralj Petar Prvi, Močvara, Vera i Izvor, kao i filmovima Povratak Žikine dinastije 2 i Čuvar ikone Svetog Đorđa.
Pored poznatog oca i djeda, Miona je i potomak Dobrice Ćosića, slavnog srpskog i jugoslovenskog književnika i političara.
- Iskreno, nisam ni znala do svoje 14. godine ko je Dobrica Ćosić. Tek sam tada pročitala „Daleko je Sunce“, a poslije sam čitala „Korene“ u gimnaziji. Kasnije sam saznala da smo u srodstvu – izjavila je glumica svojevremeno gostujući na TV Prva.
- Jeste, moj djed je Jovan Marković koji je tvorac „Žikine dinastije“, a djed stric mi je Dobrica Ćosić – otkrila je Miona.
Ko je Dobrica Ćosić?
Za svoj književni opus Dobrica Ćosić (1921 – 18914) dobio je većinu nacionalnih nagrada i nekoliko inostranih te je i nominovan za Nobelovu nagradu za književnost. Autor je više djela, među kojima su Daleko je Sunce, Koreni, Deobe, Vreme smrti, Vreme vlasti, Vreme zla, Srpsko pitanje… Jedan je od osnivača i pokretača Nedjeljenih informativnih novina (NIN). Ćosić je bio učesnik Narodnooslobodilačke borbe i redovni član SANU, kao i prvi predsjednik Savezne Republike Jugoslavije.
Jedan je od rijetkih koji su se javno usprotivili političkoj likvidaciji Aleksandra Rankovića, 1966. godine. On je u pismu Titu pisao da je Ranković nakon njega najautoritarnija moralna i politička ličnost u Jugoslaviji i da će smjenom Rankovića biti slabija. Zbog, kako je tvrdio, nedostatka reakcije prilikom partijskog procesa protiv Rankovića, distancirao se od svog ranijeg prijatelja Oskara Daviča.
Godine 1968. otvorio je pitanje Kosova i Metohije čime izaziva pažnju članova iz CK i postao jedan od najpoznatijih opozicionara Josipu Brozu Titu poslije razmimoilaženja sa njim.
(Kurir)
