Danas je četvrtak, 23. april. Ovo su istorijski događaji koji su obilježili današnji datum.
1616 – Umro je engleski pisac Vilijam Šekspir, po mnogima, najveći dramski pisac u istoriji književnosti. Od 1585. nalazi se u Londonu, gdje će vremenom postati suvlasnik pozorišta u kojem je i počeo kao nadareni glumac. Oko 1610. povukao se u rodni Stratford, u kojem umire 1616. Književni istoričari su hronologiju njegovih djela podijelili na „doba učenja“ od 1588. do 1594, doba velikih komedija od 1595. do 1600, sumorni „Hamletov period“ od 1601. do 1604, „Lirov period“ od 1604. do 1608. i „romantični period“ od 1609. do 1613. Njegova brojna djela imaju univerzalan karakter i svevremena su. Djela: tragedije „Romeo i Julija“, „Tit Andronik“, „Julije Cezar“, „Hamlet“, „Otelo“, „Koriolan“, „Kralj Lir“, „Makbet“, „Antonije i Kleopatra“, „Timon Atinjanin“, „Perikle“, istorijske drame „Henri VIII“, „Henri IV“, „Ričard III“, „Ričard II“, „Kralj Džon“, „Henri V“, komedije „San ljetnje noći“, „Mletački trgovac“, „Uzaludan ljubavni trud“, „Komedija pometnja“, „Dva plemića iz Verone“, „Ukroćena goropadnica“, „Vesele žene vindzorske“, „Mnogo vike ni oko čega“, „Kako vam drago“, „Bogojavljenska noć“, „Sve je dobro što se dobro svrši“, „Mjera za mjeru“, satirična komedija „Troil i Kresida“, tragikomedije „Simbelin“, „Zimska bajka“, „Bura“, narativne poeme „Venera i Adon“, „Otmica Lukrecije“, „Tužbalica zaljubljene“, alegorična elegija „Feniks i grlica“, 154 soneta.
1728 – Veliki požar progutao je znatan dio Kopenhagena.
1775 – Rođen je engleski slikar Džozef Malard Vilijam Tarner, preteča impresionista. Najviše je slikao pejzaže, a odlikovao ga je izrazito spontan slikarski postupak i koloristička sloboda.
1815 – U Takovu su, na Cvijeti, srpske starješine odlučile da podignu ustanak, docnije nazvan Drugi srpski ustanak. Turci su ponovo zaposjeli Srbiju po slomu Prvog srpskog ustanka 1813. Bio je to period strahovlade nad Srbima, što je prouzrokovalo novu bunu. Drugom srpskom ustanku prethodila je Hadži Ruvimova buna 1814, brzo ugušena. Za vođu Drugog srpskog ustanka izabran je Miloš Obrenović, vojvoda iz Karađorđeve bune (Prvog srpskog ustanka). Porta je požurila da uguši ustanak, ali je Miloš vojnim pobjedama i diplomatskim akcijama uspio da nadvlada. Čemu je doprinijela i Rusija, koja je po slomu Napoleona I bila u mogućnosti da vrši pritisak. Turci su pristali na primirje i obećali Srbiji samoupravu, u kojoj je Miloš postupno izborio položaj autonomnog nasljednog knjaza.
1858 – Rođen je njemački fizičar Maks Plank, profesor teorijske fizike na univerzitetima u Kilu i Berlinu, tvorac kvantne teorije, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1918. Njegov zakon zračenja (Plankova formula) i ideja o diskontinuitetu energije osnov su tumačenja svih atomskih pojava.
1867 – Rođen je srpski političar i pisac Jaša Prodanović, član Srpske akademije nauka i umjetnosti. U Kraljevini Srbiji bio je ministar prosvjete i ministar privrede, a poslije Drugog svjetskog rata potpredsjednik vlade FNRJ. Kao ministar privrede izborio je 1910. u skupštini usvajanje Zakona o radnjama, kojim su stvorene radničke i druge komore i uvedeno zaštitno radno zakonodavstvo. S Ljubom Stojanovićem osnovao je 1921. Republikansku stranku, koju je predvodio do smrti 1948. Uređivao je više časopisa „Narodna misao“, „Odjek“, „Glasnik Profesorskog društva“. Priredio je dvije antologije narodnih pjesama i pripovjedaka i cjelokupna djela Jovana Jovanovića Zmaja, Jove Ilića, Svetislava Vulovića i Laze Lazarevića. Ostala djela: „Ustavni razvitak i ustavne borbe u Srbiji“, „Vuk Karadžić i Miloš Obrenović“, „Istorija političkih stranaka i struja u Srbiji“, „Naši i strani“, „Naša narodna književnost“.
1880 – Rođen je ruski baletski igrač, koreograf i pedagog Mihail Mihajlovič Fokin, reformator klasičnog stila igre. Bio je solista Marijinskog teatra, koreograf Imperatorskog pozorišta i trupe Ruski balet Sergeja Đagiljeva. Kao koreograf nastojao je da spoji igru, muziku i slikarstvo. Mnoga njegove koreografije izvode se i sada: „Polovecke igre“, „Šopenijana“, „Silfide“, „Žar ptica“, „Petruška“, „Frančeska da Rimini“, „Šeherezada“, „San o ruži“, „Smrt labuda“.
1891 – Rođen je ruski kompozitor i pijanista Sergej Sergejevič Prokofjev, jedan od najoriginalnijih muzičkih stvaralaca 20. vijeka. Od 1918. živio je u zapadnoj Evropi i SAD, a 1932. vratio se u otadžbinu. Djela: opere „Zaljubljen u tri narandže“, „Rat i mir“, „Plameni anđeo“, simfonijska bajka „Peća i vuk“, baleti „Romeo i Julija“, „Pepeljuga“, „Priča o kamenom cvijetu“, kantata „Aleksandar Nevski“, simfonije „Klasična simfonija“, „Peta simfonija“, muzika za filmove „Aleksandar Nevski“, „Ivan Grozni“.
1899 – Rođen je srpski istoričar Mihailo Dinić, profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu, član Srpske kraljevske akademije. Objavio je veliki broj radova iz srednjovjekovne istorije Srpskih zemalja – Bosne, Dubrovnika, primorja. Izučavao je i rudarstvo u srpskim zemljama srednjeg vijeka. Jedan je od utemeljitelja srpske istorijske geografije.
1913 – Zapovjednik združenih jedinica Srbije i Crne Gore, prestolonasljednik Danilo i komandant turskog Skadarskog armijskog korpusa Esad paša Toptani potpisali su u Prvom balkanskom ratu sporazum o povlačenju turske vojske iz Skadra i predaji grada. Presudnu ulogu prilikom oslobođenja Skadra imale su srpske trupe. Prema sporazumu, turske snage su istog dana napustile Skadar u koji su ušli oslobodioci, svečano dočekani od građanstva. Sljedećeg dana Esad paša sačekao je na kapiji tvrđave kneza Danila i predao mu ključeve tvrđave. Ipak, 14. maja 1913. odlukom velikih sila, Srbi su morali da se povuku iz Skadra, koji je pripao novoustanovljenoj Albaniji.
1975 – Posljednja sajgonska (južnovijetnamska) vlada podnijela je ostavku, a predsjednik SAD Džerald Ford praktično je priznao da su Amerikanci pretrpjeli poraz u Vijetnamskom ratu.
1992 – Umro je indijski filmski režiser Satjađit Raj, jedan od najvećih filmskih stvaralaca 20. vijeka, autor produhovljenih, duboko misaonih i poetično-realističnih djela. Filmovi: „Otac Pančali“, „Nepobijeđeni“, „Apuov svijet“, „Kamen mudrosti“, „Boginja“, „Salon za muziku“, „Rabindranat Tagore“, „Tri djevojke“, „Metropola“.
1996 – Lansiran je peti i posljednji modul ruske kosmičke stanice „Mir“ – naučna laboratorija „Priroda“ opremljena mnoštvom uređaja, uključujući optičke instrumente za istraživanje resursa na Zemlji. 1997 – Predsjednici Rusije i Kine Boris Jeljcin i Đang Cemin potpisali su Deklaraciju kojom su se usprotivili dominaciji SAD u svijetu, koja je započela okončanjem hladnog rata.
(B92)
